Katalog

Jerzy Olender, A. Fronia
Geografia, Artykuły

Amazonas River. O Amazonce

- n +

AMAZONAS RIVER. O Amazonce

Najpotężniejsza, a według niektórych pomiarów najdłuższa ze światowych rzek - Amazonka, spływa dorzeczem o rozmiarach 7 045 000 km2 za sprawą niezliczonych dopływów, z których dziesiątki mają długość ponad 1000 km i same w sobie są uważane za światowe rzeki.

Amazonka rodzi się z lodowych strumyków lodowca ANDEAN, leżącego w NEVADO MISMI w Andach. Dokładnie 35 km na południe od CAILLOMA w Peru rzeka zmienia swój kierunek i nazwę z APURIMAC na ENE, następnie na TAMBO i UCAYALI. Przepływa przez piękne kaniony, montana i tropikalne niziny aż do połączenia

z MARANON w pobliżu IQUITOS, jej głównym dostarczycielem wody. Statki oceaniczne regularnie wpływają do tego peruwiańskiego portu 3260 km w górę rzeki od Oceanu Atlantyckiego! Stąd, aż do brazylijskiej granicy w LETICIA BENJAMIN CONSTANT rzeka nazywana jest Amazonką, a ochrzczona została tak przez hiszpańskiego conquistadora, Francisco de Orellana, który niezdolny do powrotu z wyprawy Gonzalo Pizarro`sa w 1541 r. do Ekwadoru, kontynuował podróż w dół RIO NEGRO i stał się pierwszym europejczykiem, który przepłynął tę długość Amazonki aż do Atlantyku. Do delty dotarł w dniu 16.08.1542 r.

Podczas tej podróży jego załoga toczyła walki z indiańskim plemieniem, które przedstawiali jako wysokie kobiety, wojowniczki. Ta klasyczna nazwa rzeki Amazonka przetrwała do dnia dzisiejszego.

Meandrując przez brazylijską Selvę, aż do portu MANAUS nazywana jest SOLIMOES (dla uczczenia króla Salomona), potem przez ostatnie 930 mil morskich w kierunku Oceanu powraca do nazwy Amazonka.

Obszary otaczające brzegi Amazonki są sezonowo zalewane, lecz jej fauna i flora (e`te oraz igapos) przystosowana jest do przetrwania powodzi. W maju lub czerwcu (koniec pory deszczowej) odżywa wraz z nowym napływem mułu po przez powracające wody sierpnia. Wijąc się dalej przez dżunglę mamy tworzone przez wodę igapos, stale zalewane kanały w których można zobaczyć prawdziwe, dzikie życie. Prawdziwa mata jest tylko w niewielkim stopniu dotknięta przez wody rzeki.

Ujścia Amazonki są ogromne: 275 km szerokie i zawierające w sobie wyspę wielkości Szwajcarii (Marajo). Przez gwatmaninę kanałów ponad 13 mln litrów wody na minutę wlewa się do Atlantyku. Jest to cztery razy więcej niż rz. Kongo - najbliższy rywal Amazonki. Rudawe wody Amazonki zabarwiają Ocean Atlantycki na brązowo aż do odległości 180 km od wybrzeża. Większość tych osadów jest zmiatana przez prądy morskie, które właśnie uniemożliwiają Amazonce zbudowanie prawdziwej delty.

Badania źródła Amazonki nigdy nie przybrały takiej intensywności, jak było to w przypadku Nilu, lecz przez wiele lat pytanie to stwarzało dyskusję w kręgach geografów i do dziś nie zostało rozwiązane tak, by zadowolić wszystkich.

Jezioro Lauricocha było przez długi czas uważane za źródło Amazonki, do póki zdjęcia lotnicze nie ukazały dłuższego połączenia Apurimac - Ucayali. W późnych latach 60 - tych faworyzowano Jezioro VILAFRO i Mount Huagra blisko Cailloma, ale szczegółowe zdjęcia lotnicze pokazały dalsze 40 km dopływów na południe płynąc w dół z półkolistego dorzecza.

W październiku 1971 r. Trzyosobowa wyprawa, w skład której wchodził niezależny fotograf i pisarz Lorent McIntyre wspięła się na szczyt masywu MISMI (5603m n.p.m.) i ustalili, że QUEBRADA CARHUASANTA była najdłuższą z pięciu bagnistych strumyków płynących w dół do

małego stawu górskiego poniżej 5249m. n.p.m. W zasłudze za to odkrycie Peruwiańskie Biuro Geodezyjne nazwało to zlodowaciałe jezioro Laguna McIntyre`a - które obecnie jest akceptowane jako prawdziwe źródło Amazonki (tj. Najwyższy i najdłuższy punkt dopływu od ujścia).

Jednak sprawa całkowitej długości rzeki pozostaje wciąż otwarta. Co rocznie Amazonka zmienia swój bieg i wszelkie pomiary okazują się bezużyteczne.

Gdzie dokładnie kończy się ujście Amazonki - tego też nikt nie jest pewien.

- Bezpiecznie jest powiedzieć że długość od Mismi do Cape Maquarinho przez kanał Breves wynosi 6790 km, a do Isla Bailique orzeez kanał do Norte wynosi 6490 km.
- Czy jednak należu śledzić najszersze rozlewisko?
- Czy może główny prąd rzeki?
- Czy śledzić długość przez kanał Breves, bo większość statków przepływa ten wąski objazd do BELEM?
- Czy Para jest częścią systemu Amazonki?
- Czy powinno badać się kanał de Norte, który jest głównym kanałem?
- Gdzie dokładnie kończy się ujście Amazonki? Nikt nie jest pewien odpowiedzi.

Czy więc Amazonka jest dłuższa czy krótsza od Nilu pozostaje sprawą definicji.
Źródła geograficzne wydawane po 1997 roku podają długość Amazonki 7025 kilometrów.

Opracowanie: Jerzy Olender

Wyświetleń: 1565


Uwaga! Wszystkie materiały opublikowane na stronach Profesor.pl są chronione prawem autorskim, publikowanie bez pisemnej zgody firmy Edgard zabronione.