"Nie można być jednocześnie dobrym i złym" przygotowanie do pisania recenzji z filmu "Panna Nikt" Andrzeja Wajdy).

Konspekt lekcji języka polskiego w klasie II gimnazjum

Cele:
- utrwalenie wiadomości dotyczących języka filmu;
- doskonalenie umiejętności analizowania i interpretowania dzieła filmowego w kontekście zagadnienia: Film jako zwierciadło współczesności;
- kształcenie obiektywnej i krytycznej oceny dzieła filmowego;
- próba określenia granicy pomiędzy dobrem a złem w życiu.

Metody: problemowa.

Formy: grupowa, zbiorowa.

Pomoce dydaktyczne: polski film fabularny pt. "Panna Nikt" w reż. Andrzeja Wajdy (1996), fotosy z filmu "Panna Nikt", książka Tomasza Tryzny "Panna Nikt", kaseta z muzyką z filmu "Panna Nikt".

Tok lekcji:
I. Nawiązanie do poprzednich lekcji poprzez krótkie przypomnienie informacji o dziełach filmowych wyreżyserowanych przez Andrzeja Wajdę.

II. Zapoznanie uczniów z celami lekcji.

III. Zapisanie tematu lekcji: "Nie można być jednocześnie dobrym i złym" (przygotowanie do pisania recenzji z filmu "Panna Nikt" Andrzeja Wajdy).

IV. Ćwiczenia redakcyjne (praca w grupach)- układanie planu recenzji z filmu "Panna Nikt".
Przykład planu:
1. Podstawowe informacje na temat filmu (reżyser, miejsce i data produkcji, scenarzysta).
2. Zasygnalizowanie treści i problemów.
3. Określenie gatunku filmu.
4. Ocena krytyczna dzieła filmowego (sposobu prezentacji treści i problematyki).
5. Uwagi i refleksje związane z odbiorem filmu.

IV. Omówienie filmu według punktów opracowanego planu.

ad 1. Polski film "Panna Nikt" został wyreżyserowany w 1996 r. przez Andrzeja Wajdę (za reżyserię otrzymał on nagrodę na Festiwalu Filmowym w Troi w 1997 r. ), scenariusz przygotował Radosław Piwowarski (na podstawie powieści Tomasza Tryzny napisanej w 1988r. pod tym samym tytułem).

ad 2.Kto jest głównym bohaterem filmu?
Marysia Kawczak, piętnastoletnia dziewczynka z niezamożnej rodziny, która przenosi się, wraz z siostrami i braćmi, ze wsi do Wałbrzycha, wówczas gdy kończy ósmą klasę. Jej mama nie pracuje, a tata lubi nadużywać alkohol (jest górnikiem). Marysia bardzo kocha swoją rodzinę. Z natury jest osobą nieśmiałą, spokojną i trochę naiwną
- Jakie są losy Marysi po przybyciu do nowej szkoły?
W klasie pojawiają się dwie osoby, które chcą się podjąć roli przewodnika dla "wiejskiej duszyczki". Każda z tych osób pokazuje jednak inną drogę, każda chce też mieć Marysię na wyłączność, żądając od niej bezgranicznego oddania.

Kasia jest artystką i niepokojącą osobowością- niepokorna, ekscentryczna, niezależna. Nie do końca wiadomo, co w niej "siedzi": talent, choroba czy opętanie. Posiada talent muzyczny, sama komponuje. Stopniowo, wprowadza Marysię we wcześniej jej nie znany świat sztuki i tworzenia. Uczy jednocześnie dziewczynkę, że aby dotrzeć do wielkiej tajemnicy twórczości, trzeba odrzucić wszystko w co się wierzy, a może zaprzeć się samej siebie. Kasia wyznaje Marysi, ze ona sama opętana jest przez demona imieniem Dżigi, któremu musiała się zaprzedać, by móc tworzyć. Zafascynowana nowym dla siebie dla siebie światem, Marysia coraz bardziej oddala się od swej tradycyjnej, religijnej rodziny. Wreszcie godzi się zaprzeć nawet Boga.

Rozumie jednak, że posunęła się za daleko. Odpycha Kasię, a jej miejsce zajmuje Ewa. Nowa "przyjaciółka" wprowadza Marysię w inny świat: świat materialistycznego użycia, blasku strojów i przyjęć, moralnie dwuznaczny świat, w którym wszystko jest dozwolone... Olśniona tym Marysia ulega kolejnej fascynacji. Z prowincjonalnej myszki zmienia się w piękną, szykowną dziewczynę. Rodzą się w niej nowe aspiracje, zaczyna pogardzać swoją zacofaną rodziną. Ewa i Marysia grają ze sobą w wyrafinowane, psychologiczne gry, w których Marysia objawia nową- także dla siebie- stronę swej natury: bezwzględną i okrutną.
Powraca Kasi, chce odzyskać przyjaźń Marysi. Przemyślna intryga Ewy doprowadza ją do odrzucenia Kasi. Żałując tego, dziewczynka idzie do jej domu, gdzie staje się świadkiem rozmowy obu dziewcząt.

- Jak kończy się film?
Niedawne rywalki zgodnie ją obmawiają, przypisując niskie motywy w dążeniu Marysi do przyjaźni z nimi, szydzą z jej naiwności. Nazywają ją "Panną Nikt", która nigdy nie będzie dopuszczona do ich świata. Marysia zaczyna rozumieć, że cały czas była tylko pionkiem w ich wyrafinowanej, okrutnej grze.
- Jak rozumiecie tytuł filmu?
Tytułowa panna Nikt to właśnie główna bohaterka, wyrzekła się siebie i przez to stała się nikim.
- Jakie problemy zostały poruszone w filmie?
- Proces dojrzewania bohaterki, obraz wewnętrznych przemian dokonujących się w jej psychice.
- Wpływ najbliższego otoczenia na postępowanie człowiek.
-Dojrzałość jako umiejętność odróżniania dobra od zła.

ad. 3 Co jest w tym filmie najważniejsze- przygody bohaterów czy ich przeżycia wewnętrzne? Jak zatem określilibyście gatunek filmu? (dramat psychologiczny).

ad. 4 Czy łatwo jest zaprezentować w filmie przeżycia wewnętrzne postaci?
Co i w jaki sposób informowało nas w "Pannie Nikt" o przeżyciach głównej bohaterki?
- Ocena kreacji aktorskich (zauważalna pewna teatralność w grze). Anna Wielgucka jest przekonywująca w roli Marysi (w 1997 r. W Berlinie aktorka otrzymała za swą grę Wyróżnienie Specjalne Jury) , Anna Mucha gra w sposób sugestywny i w pełni wiarygodny Kasię, Anna Powierza znakomicie odtwarza rolę Ewy, Stanisława Celińska świetnie zagrała mamę Marysi, tak samo jak Anna Romantowska nauczycielkę.
- Rola muzyki w filmie (prezentacja z kasety "Panna Nikt" motywu "Czy chcesz być moją siostrą?"). Kompozytor Andrzej Korzyński starał się tak dobrać muzykę, żeby odzwierciedlała przeżycia bohaterów i wyrywała widza z biernej postawy, umożliwiając mu silniejsze zaangażowanie się w ekranowe wydarzenia.
- Rola planów filmowych. Wykorzystanie planu ogólnego w ukazaniu Kasi podczas burzy na kamieniu, w Sobótce. Jej postać jest drobna, wtopiona w otoczenie, co podkreśla zagubienie bohaterki. Półzbliżenie prezentuje postacie Kasi i Marysi, izolując je od reszty klasy w celu skupieniu na nich uwagi widza i obserwacji ich zachowań.
- Znaczenie ruchów kamery, kolorów i światła- szczególnie widoczne w końcowej scenie, kiedy Marysia jedzie autobusem do Kasi (projekcja fragmentu filmu) .

ad. 5. Czy "Pannę Nikt" można uznać za współczesny moralitet?
- Moralitet to średniowieczny utwór sceniczny o dydaktycznym charakterze, który posługuje się często fabularnymi schematami, przerysowaniami, a nawet efektami jarmarcznymi. Przedstawia walkę dobra ze złem. Pierwotny bohater moralitetu to postawiony między niebem a piekłem Każdy, czyli Nikt.
- Film posługuje się fabularnymi schematami- uproszczony obraz polskiej współczesnej społeczności (inteligencja, nowobogaccy, lud) . Występują jarmarczne chwyty- głos demona Dżigiego, "płonące" oczy Kasi. Bohaterem może być Każdy, czyli Nikt. Zauważamy reżysera- nauczyciela, który na przykładzie historii życia pewnej Marysi pragnie pokazać, że nie można być jednocześnie dobrym i złym, i że każdy wybór między dobrem i złem jest zawsze wyborem określonej drogi życiowej.

VI. Zadanie pracy domowej (do wyboru dla ucznia):
1) "Nie można być jednocześnie dobrym i złym" - recenzja filmu "Panna Nikt" Andrzej Wajdy.
2) Ten film warto obejrzeć (lub nie). Recenzja filmu "Panna Nikt" zawarta w liście do kolegi lub koleżanki.

Opracowanie: mgr Monika Szymczak

Wyświetleń: 4879