Układ okresowy źródłem informacji o właściwościach fizycznych i chemicznych pierwiastków.

Konspekt lekcji chemii w klasie I gimnazjum, z wykorzystaniem programu komputerowego

Wstęp
Stosowanie nauczania wspomaganego komputerem do wyjaśniania zagadnień teorii atomistyczno - cząsteczkowej, znacznie uaktywnia sferę emocjonalną uczniów, potęgując ich możliwości intelektualne i komunikacyjne. Zastosowanie programu komputerowego przygotowanego do sortowania danych o pierwiastkach pozwala mi na sprawne prowadzenie lekcji dotyczących prawa okresowości. Na ekranie komputera uczeń może przedstawiać obrazy symbolizujące poszczególne pierwiastki, których usytuowanie może sam określać. Działania takie odbywają się sprawnie i z dużym zaangażowaniem ze strony ucznia. Moja rola jako nauczyciela sprowadza się do wyszukiwania tych uczniów, którzy wymagają szczególnej pomocy
i doradztwa a nie przekazywania informacji. Zapamiętywanie danych dotyczących układu okresowego pierwiastków usprawnia także prowadzony z pomocą komputera quiz. Możliwość dialogu ucznia z komputerem oraz niekonwencjonalnej kontroli stanu wiedzy ucznia zwiększa tempo zapamiętywania wiadomości oraz powoduje większą trwałość wiedzy.
Konspekt

Cel ogólny:
- poznanie zależności między położeniem pierwiastka w układzie okresowym
a jego właściwościami
- praktyczne wykorzystanie komputera

Cele szczegółowe:
Uczeń wie:
- jakich informacji o pierwiastkach dostarcza układ okresowy (B)
- gdzie występują i jakie właściwości mają wybrane pierwiastki (B)
- o możliwości korzystania z programów komputerowych na lekcjach chemii (B)
Uczeń umie:
- podać informacje o pierwiastku na podstawie jego położenia w układzie okresowym (C)
- zastosować technikę komputerową do poszerzenia wiedzy zdobytej w czasie lekcji (D)

Metody pracy:
- poszukiwania, porządkowania i wykorzystania informacji z różnych źródeł,
- efektywnego posługiwania się technologią komputerową.

Materiały dydaktyczne:
- program komputerowy - Układ Okresowy Pierwiastków, Freeware,
e-mail: corvusx @ poczta.onet.pl
- "Chemia, ćwiczenia dla gimnazjum część I" T. Kulawik, M. Litwin, wydawnictwo Nowa Era, Warszawa 1999

Przebieg lekcji:

1. Wprowadzenie:
a) Sprawdzenie pracy domowej
- dla wszystkich - ćwiczenie 26 str. 46 - uczeń uzupełnia zdania dotyczące budowy układu okresowego
- dla chętnych - ćwiczenie 31 str. 51 - uczeń łączy odpowiednie części zdań aby powstały zdania prawdziwe dotyczące charakteru chemicznego pierwiastków grup głównych.
b) Przypomnienie znanych pierwiastków i określenie ich właściwości [Zwrócenie uwagi na fakt, że znanych jest już wiele pierwiastków i zapamiętanie ich nazw i właściwości nie jest łatwe.
c) Przypomnienie zasad pracy w pracowni komputerowej.

2. Ustalenie tematu i celu lekcji:

- Sformułowanie tematu lekcji po wstępnej dyskusji o możliwości wykorzystania programu komputerowego do zestawienia poszczególnych informacji o pierwiastkach
- Uruchomienie programu "Układ Okresowy Pierwiastków".
3. Realizacja nowego materiału:
Uczniowie rozwiązują zadania wykorzystując program do zdobycia potrzebnych im informacji.

Informacje PODSTAWOWE

Zad.1
Odczytaj nazwy łacińskie pierwiastków:
- H,Ca,O,Pb,S,Cl,C - skąd wywodzi się współczesna symbolika literowa ?
- o liczbie atomowej Z: 104 - 112, [zwrócenie uwagi na polskie nazwy tych pierwiastków.

Zad.2
a) wymień pierwiastki znane w średniowieczu,
b) wyszukaj pierwiastki "najmłodsze",
c) czy pierwiastek german był znany przez Mendelejewa ?
d) odszukaj pierwiastki ciekłe.

Informacje BUDOWA ATOMU
Zad.1
Podaj konfiguracje elektronowe atomów Cl, Ca, S i porównaj je
z położeniem tych pierwiastków w układzie okresowym.

Informacje WŁAŚCIWOŚCI MAKROSKOPOWE I FAZOWE
Zad.1
Wyszukaj pierwiastki o największej wytrzymałości na rozciąganie, twardości
i gęstości i podaj przykłady ich zastosowań.

Zad.2
Porównaj rozpowszechnienie różnych pierwiastków np. H,O,Fe,C:
- na Ziemi
- w skorupie ziemskiej
- w oceanie
- we wszechświecie
- w organizmie człowieka

Informacje IZOTOPY

Zad.1
Odszukaj pierwiastki o maksymalnej liczbie izotopów.

Zad.2
Podaj liczby izotopów niektórych pierwiastków np. C,H,Sn oraz ich okresy półtrwania.

4.Ocena pracy uczniów.
5.Rekapitulacja. - Przeprowadzenie quizu - Samoocena.
Uczniowie otrzymują zestaw pytań. Wykorzystując informacje zawarte w programie udzielają pisemnych odpowiedzi. Trzy pierwsze prace są prezentowane i weryfikowane wspólnie przez zespół klasowy, co umożliwia przeprowadzenie samokontroli pozostałym uczniom. Po uzgodnieniu poprawności prac uczniowie dokonują ich oceny.

I. Kiedy i kto odkrył rad i polon ?
II. Ile jest pierwiastków gazowych ?
III. Jak zmienia się liczba powłok w atomach pierwiastków należących do tej samej grupy ?
IV. Który pierwiastek ma większą twardość Sn czy Pb ?
V. Podaj temperaturę topnienia wolframu i zastosowanie wykorzystujące tą właściwość.
VI. Podaj trzy pierwiastki najbardziej rozpowszechnione na Ziemi
i w organizmie człowieka.
VII. Który izotop węgla ma najkrótszy okres półtrwania ?

6.Praca domowa
- dla wszystkich - Ćw.30 str.50.
Tabela przedstawia fragment układu okresowego pierwiastków.

grupa okres	1	2	13	14	15	16	17	18
1
2		X		Y
3							Z
4

Na podstawie położenia pierwiastków X,Y,Z w układzie
a) określ charakter chemiczny pierwiastków X,Y,Z
b) podaj liczbę elektronów walencyjnych,
c) wymień liczbę powłok elektronowych.

- dla chętnych - dokonaj prezentacji [reklamy wybranego pierwiastka, w dowolny ciekawy sposób.

7.Ewaluacja zajęć.
Ankieta dla Ucznia
Proszę o uwagi dotyczące lekcji. Twoja opinia pozwoli mi przemyśleć moją pracę i uwzględnić Twoje sugestie.
W każdym zdaniu podkreśl wybraną odpowiedź.

Dziękuję

1. Lekcja była:

nudna

średnio interesująca

interesująca

bardzo interesująca

2. Lekcji chemii prowadzonych w pracowni komputerowej powinno być:

są niepotrzebne

więcej

3. Na lekcji pracowałem:

bez przyjemności

z przyjemnością

Bibliografia:
1. E. Brudnik, A. Moszyńska, B.Owczarska: Przewodnik po metodach aktywizujących, Zakład Wydawniczy SFS, Kielce 2000.
2. J. Cipera,D. Polaskowa, J. Polasek: Programy komputerowe do nauczania chemii ogólnej, Chemia w Szkole nr 1,WsiP1996.
3. T. Kulawik, M. Litwin: Chemia, ćwiczenia dla gimnazjum część I, Nowa Era, Warszawa 1999
4. I.Dzierzgowska,A. Clark, M. Tompson, S. Wlazło: Mierzenie jakości pracy szkoły, TERM- moduł IV, MEN

Opracowanie: mgr Ewa Grzybowska
nauczyciel chemii
wicedyrektor Gimnazjum nr 9 w Częstochowie

Wyświetleń: 3576