Obraz społeczeństwa przyszłości źródłem motywacji do nauki.

Do podjęcia tego tematu na spotkaniu z Państwem zainspirowała mnie
"Rewolucja w uczeniu", światowy bestseller, który do roku 2000 ukazał się na świecie w 10 milionach egzemplarzy.

W przedmowie autorzy Gordon Dryden i Jeanette Vos przekonują czytelnika, że świat dotarł w chwili obecnej do zwrotnego punktu w historii. Przeżywamy obecnie rewolucję, która zmieni sposób naszego życia, porozumiewania się i osiągania dobrobytu. Książka stanowi praktyczny poradnik, jak przejąć kontrolę nad własną przyszłością. Dla nauczyciela i wychowawcy jest cennym źródłem zmian w jego pracy dydaktycznej i wychowawczej.

Jako nauczyciel wiem jednak, że trudno przecenić wpływ Rodziców na efekty pracy szkoły i nauczycieli. Stosunek dzieci do szkoły, do obowiązków szkolnych jest najsilniej kształtowany przez Rodziców. Rodzice mogą wspierać pracę dydaktyczną nauczycieli nie tylko poprzez zapewnienie odpowiednich warunków do nauki ale również, motywując do systematycznej pracy, kontrolując postępy a przede wszystkim przekonując dziecko o znaczeniu wykształcenia w przyszłym życiu. Z pewnością motywujące do nauki będzie dla dzieci kształtowane nie tylko przez nauczycieli, ale również przez Rodziców przekonanie o przydatności wiedzy przekazywanej w szkole i o tym, że zdobyte w szkole umiejętności będą potrzebne do realizacji przyszłych zamierzeń życiowych oraz to, że ich nauka i praca nad sobą to wspólne oczekiwania Rodziców, szkoły i społeczeństwa w którym żyją i rozwijają się.

Wracając do głównej myśli, do obrazu społeczeństwa przyszłości w której będzie musiała się znaleźć obecna młodzież należy postawić sobie pytanie jakie będą jego główne cechy i kierunki zmian, jakie będą tego skutki społeczne i ekonomiczne?

Odpowiedź można zawrzeć w kilku punktach i poprzeć przykładami państw wysoko rozwiniętych.

1. Świat bez granic ekonomicznych.

Według czołowych ekonomistów główną tendencją, prognozą to dążenie całego świata w kierunku wspólnego rynku światowego. Rozwój wspólnej gospodarki światowej pobudzany jest przez międzynarodową gospodarkę finansową. Jednym z etapów wiodącym do wspólnej gospodarki światowej jest Unia Europejska.

2. Handel i nauka poprzez internet.

Na początku roku 1999 w użyciu było około 250 milionów komputerów. Przynajmniej 150 milionów osób miało bezpośredni dostęp do internetu. Miliony użytkowników korzystają z internetu w szkołach i firmach. Przewiduje się, że pomiędzy rokiem 2000 a 2005 około miliarda osób będzie wykorzystywało ten środek komunikacji. Szacuje się, że w roku 2002 lączny dochód ze sprzedaży internetowych wyniesie około 327 miliardów dolarów. Tendencja ta będzie miała wpływ nie tylko na gospodarkę, ale również na edukację. Na świecie wydaje się rocznie 800 tysięcy różnych książek. Gdybyśmy czytali jedną dziennie, potrzeba by było 2000 lat, żeby się z nimi zapoznać. Dzięki internetowi istnieje inna możliwość, możemy automatycznie wyszukać w nich tylko te informacje, które nas interesują i zostaną nam przesłane tylko wówczas, gdy będziemy ich potrzebować. Nowe możliwości edukacyjne niosą ze sobą cd-rom-y, wideodyski cyfrowe oraz gry elektroniczne.

3. Tendecja przechodzenia od społeczeństwa przemysłowego do usługowego.

W Stanach Zjednoczonych w latach pięćdziesiątych 65% siły roboczej stanowili pracownicy fizyczni. W roku 2000 udział ten spadł do 13% i nadal się obniża pomimo iż produkcja wzrasta. Zmiana polega na nowych technologiach wytwarzania. Robotników wyręczają komputery i automaty.

Podobne tendencje obserwowane są w rolnictwie. Dwieście lat temu 90% ludności w Ameryce pracowało na farmach. Kilkanaście lat temu wstecz w Ameryce rolnictwem trudniło się tylko 3,5% ludności.

Aktualnie zaledwie 10% ludności w państwach wysoko rozwiniętych pracuje bezpośrednio przy produkcji. Niemal połowa stanowisk w przemyśle stalowym w USA została zlikwidowana w latach 1974 - 1988 i ich liczba spadła z 480 000 do 260 000. Firma General Motors w latach osiemdziesiątych zlikwidowała w USA 150 000 stanowisk produkcyjnych..

W niedalekiej przyszłości w krajach rozwiniętych całą produkcję będzie wykonywało 10% zatrudnionych, w rolnictwie będzie potrzebne 2%.Co wobec tego będzie źródłem utrzymania pozostałych 88% pracowników?

Ekonomiści nazywają najbliższą przyszłość "nową gospodarką usługową", lecz w innym znaczeniu pojęć "produkcji" i "usług" niż dotychczas. Produkcja będzie coraz częściej łączyć się z usługami, gdyż będzie wykonywana na indywidualne zamówienie klienta. Przykładem niech będą firmy komputerowe, w których dostarczanie sprzętu stanowi ułamek działalności, a zasadnicza działalność polega na specjalistycznych usługach takich jak wdrażanie dostosowanego do indywidualnych potrzeb i wymagań oprogramowania oraz szkolenie pracowników.

4. Rozwój małych firm.

W ostatnich latach w krajach rozwiniętych zmienia się struktura organizacyjna firm gigantów. Zostały one podzielone na dziesiątki małych zespołów samodzielnie działających i zarządzających swoją pracą.

Przewiduje się, że na początku nowego stulecia 50% całej sprzedaży detalicznej będzie odbywało się z udziałem samodzielnych małych firm związanych z wielkimi systemami. Jeżeli chodzi o zatrudnienie, to decydująca rola należy do małych przedsiębiorstw. W USA w latach osiemdziesiątych powstało 22 000000 nowych etatów, 90% tych etatów utworzyły przedsiębiorstwa zatrudniające nie więcej niż 50 osób.

W Unii Europejskiej 60% dochodu wytwarzają firmy nie większe niż 50 osób. Firmy te oczekują od swoich pracowników wykształcenia, umiejętności myślenia, dostrzegania nowych możliwości, otwartości na zmiany.

5. Nowe sposoby wypoczynku, rozwój turystyki.

Turystyka jest jedną z niewielu dziedzin gospodarki, które mogą stworzyć ogromną liczbę nowych miejsc pracy. Oczywista jest w tej sytuacji znajomość języków obcych, kulturoznawstwa, umiejętności związanych z przyjmowaniem gości, zakładania gospodarstw agroturystycznych..

6. Zmiana form wykonywania pracy zawodowej.

W przyszłości mniejszość osób w wieku produkcyjnym będzie zatrudniona na stałe w pełnym wymiarze godzin w firmach prowadzonych w tradycyjnym stylu. W grupie tej znajdą się osoby o wysokim poziomie wykształcenia, z ukończonymi studiami wyższymi i studiami podyplomowymi. Będą one świadczyć podstawowe usługi menadżerskie. Pozostali zatrudnieni będą należeć do jednej z trzech grup:
a) grupa pierwsza - zespoły zadaniowe obejmująca osoby współpracujące ze sobą zazwyczaj krótko, tylko na czas wykonania określonego zadania. Będzie to najprawdopodobniej dominująca forma dobrze płatnej pracy. Każdy członek zespołu będzie samodzielnie działającym specjalistą dobrze wykształconym, o otwartym umyśle, współpracującym z zespołem ludzi o otwartych horyzontach w celu znalezienia nowych rozwiązań.
b) grupa druga - pracownicy sezonowi lub pracujący na niepełny etat. Przykładem mogą być osoby pracujące dwa, trzy dni w tygodniu w supermarketach lub latem w przemyśle turystycznym. Będzie to jedna z kilku możliwości zatrudnienia pracowników o niepełnych kwalifikacjach.
c) grupa trzecia - osoby pracujące indywidualnie lub w zespołach rodzinnych. Będą wykorzystywać sieć informatyczną do sprzedaży towarów i usług.

6. Rosnące szeregi klasy niższej.

W USA, szczególnie w wielkich miastach takich jak Nowy Jork, Chicago, Filadelfia czy Los Angeles ma miejsce przyrost klasy niższej. Jej większość to bezrobotni młodzi ludzie, często ofiary niepowodzeń w nauce. Bezrobociu często towarzyszy duża liczba rozwodów, rozpad rodzin dwupokoleniowych. Możliwością wydobycia się z tej pułapki jest nauka. W 10 największych miastach USA liczba stanowisk, na których wystarcza wykształcenie niższe od średniego spadła od 1970 roku o połowę. 2/3 nowych miejsc pracy powstałych w USA od 1989 roku to stanowiska kierownicze lub wymagające wysokich kwalifikacji. Przewiduje się, że w Niemczech około roku 2010 tylko 10% zajęć będzie odpowiednich dla niewykwalifikowanych pracowników, podczas gdy w roku 1976 było ich 35%.Bezpośrednim skutkiem takich przemian jest bezrobocie. Problem nie ogranicza się jednak do samego bezrobocia. Bezpośrednim jego skutkiem jest wzrost przestępczości i rozpad rodziny, ponieważ pozbawieni pracy młodzi ludzie popełniają więcej przestępstw i nie chcą przyjmować rodzicielskiej odpowiedzialności. Bezrobocie zaczyna, być zjawiskiem dziedzicznym, ponieważ dzieci z tychże rodzin muszą podejmować ogromny wysiłek, jeżeli zechcą się wyrwać z trudnej pułapki ubóstwa.

Nadchodząca nowa era informacji, nowych technologii w przemyśle i rolnictwie, automatyzacja, zastępowanie ludzkiej siły roboczej maszynami zmusza do refleksji nad rolą człowieka w procesie społecznym, źródłami dochodów i rolą wykształcenia w przyszłym życiu.

7. Starzenie się populacji.

Jedną z istotnych zmian demograficznych widocznych nie tylko w krajach wysoko rozwiniętych, ale również w Polsce jest zjawisko aktywnego starzenia się populacji. Sto lat wstecz w Ameryce powyżej 65 lat miało 2,4 miliona Amerykanów co stanowiło niecałe 4% ludności. Obecnie osób w tym wieku jest ponad 30 milionów, a więc 12,5%.Przewiduje się, że w roku 2050 ich liczba przekroczy 67 milionów, a więc wyniesie niemal 22% ludności. Zakładając obecny wskaźnik przyrostu naturalnego w roku 2050 światowa populacja osób powyżej sześćdziesiątego roku życia wzrośnie do około miliarda. Wiążą się z tym tendencje wydłużania wieku emerytalnego. Przewiduje się bowiem, iż grupa ta może stać się zasobem, z którego będzie czerpała edukacja przyszłości.

8. Wzrost znaczenia kobiet.

W USA spośród 22 milionów utworzonych nowych miejsc pracy w latach osiemdziesiątych objęły kobiety. Stwierdza się również szybki przyrost liczby kobiet na stanowiskach kierowniczych, menadżerskich, wymagających wykształcenia informatycznego. Kobiety zakładają nowe firmy w tempie dwukrotnie szybszym niż mężczyźni. W szkołach medycznych, ekonomicznych połowa studentów pierwszego roku to kobiety.

Gwałtowny wzrost znaczenia kobiet obserwuje się w krajach, gdzie następuje intensywny wzrost gospodarczy. W Japonii np. większość kasjerów walutowych to kobiety, w Singapurze w ostatnim dziesięcioleciu liczba kobiet menadżerów potroiła się. W Hongkongu 20 stanowisk kierowniczych zajmują kobiety. Na całym świecie, również w krajach azjatyckich kobiety wnoszą zupełnie nową perspektywę do różnych dziedzin.

9. Docenianie możliwości ludzkiego mózgu.

Czołowy autor publikacji o tematyce możliwości ludzkiego umysłu i przyśpieszonego uczenia się, autor 82 książek na ten temat Tony Buzan twierdzi: "Nasz mózg jest jak śpiący olbrzym". Najnowsze wyniki badań nad fizjologią mózgu mówią o wykorzystaniu możliwości naszego mózgu w zaledwie 5%.W ostatnich latach pojawia się wiele światowych bestselerów na tematy związane z przyśpieszonym uczeniem się, czytaniem, trenowaniem pamięci. Obalony został mit o degradacji ludzkiego mózgu związanej z procesem starzenia. Lata siedemdziesiąte nazywa się erą podboju kosmosu, lata osiemdziesiąte dekadą zachłanności, natomiast lata dziewięćdziesiąte czasem, kiedy w końcu odkrywamy, doceniamy i wykorzystujemy potencjał ludzkiego mózgu. Znajomość funkcji mózgu, metod przyśpieszonego uczenia się, rodzajów inteligencji i ich doskonalenia, własnego systemu sensorycznego, sposobów trenowania pamięci jest niezbędna dla wszystkich uczących się obecnie i w przyszłości.

10. Wzrost znaczenia jednostki.

W niedalekiej przeszłości wielkie zakłady przemysłowe dominowały niemalże w każdym aspekcie życia społecznego. Obecnie obserwuje się odrodzenie indywidualnej siły i odpowiedzialności. Coraz więcej osób postanawia samodzielnie tworzyć własną przyszłość dbając o swój rozwój zawodowy i osobisty.

Wnioski wynikające z omówionych kierunków zmian obecnego świata i jego społeczeństw są jednoznaczne. Dzieci Państwa, młodzież dla nas nauczycieli i wychowawców muszą podjąć ogromny wysiłek, aby właściwie przygotować się do funkcjonowania w realnym świecie. Wiek młodzieńczy nie sprzyja poważnym refleksjom nad przyszłym życiem. Często towarzyszy mu nadmierny optymizm, lekceważenie obowiązków szkolnych, uciekanie w świat dzieciństwa, unikanie odpowiedzialności za wyniki w nauce. Mam nadzieję, że przedstawiony obraz rzeczywistości, jakiej będzie musiała sprostać w życiu dorosłym obecna młodzież stanie się dla Państwa dodatkowym źródłem inspiracji do motywowania dzieci do nauki.

Opracowanie: Lidia Perlińska

Wyświetleń: 433