Scenariusz pokazów chemicznych

1. Przywitanie uczestników - gimnazjalistów i ich opiekunów
2. Przedstawienie uczniów - realizatorów
3. Przybliżenie sylwetki II L.O. w Zamościu
4. Cel ogólny:
- popularyzacja chemii,
- zachęcenie młodzieży gimnazjalnej do głębszego zainteresowania się chemią,
- mobilizacja młodzieży do logicznego myślenia, wyciągania właściwych wniosków z doświadczeń i podejmowanie dyskusji z uczniami realizatorami.
5. Odbiorcy - uczniowie gimnazjów z Zamościa i okolic wraz z opiekunami
6. Realizatorzy: uczniowie klasy II d o profilu biologiczno - chemicznym pod kierunkiem nauczyciela chemii mgr Marii Dziuby, dla których przygotowanie pokazów było:
- poczuciem nobilitacji,
- motywacją do perfekcyjnego sprostania zadaniom,
- zachętą do samodzielnego poszukiwania i przekazywania informacji z różnych źródeł na temat ciekawych doświadczeń i jednocześnie wzbogacania wiedzy chemicznej,
- szansą na zaprezentowanie swojej osoby przed szerokim audytorium,
- możliwością prezentowania własnych umiejętności między innymi manualnych, a także słuchania i uwzględniania w dyskusji poglądów innych osób,
- okazją do organizowania w grupie pracy własnej i innych oraz gospodarowania czasem w racjonalny sposób.

PRZED PREZENTACJĄ POKAZÓW MŁODZIEŻ ZOSTAŁA ZAPOZNANA Z PRZEPISAMI BHP I ZASADAMI UDZIELANIA PIERWSZEJ POMOCY W PRACOWNI CHEMICZNEJ.

7. Materiały, środki dydaktyczne:
- odczynniki chemiczne: KMnO₄, K₂SO₃, H₂SO₄, AgNO₃, Na₂S₂O₃, K₂Cr₂O₇, K₂CrO₄, KOH, H₂O₂, KNO₃, (NH₄)₂Cr₂O₇, C₂H₅OH, Na, H₂O, I₂, Al, C₂H₅OH, roztwór fenoloftaleiny.
- sprzęt laboratoryjny: probówki, zlewki, pipety, parowniczki, moździerz, bagietki, statyw do probówek, szalki Petriego, platynowy drucik, palnik, łuczywko, szczypce metalowe, nożyk, bibuła filtracyjna, tygiel porcelanowy, siatka azbestowa, łyżeczki do nabierania odczynników,
- materiały piśmienne: arkusze papieru
- rzutnik pisma

CZĘŚĆ I. "Chemia w probówce" - doświadczenia wykonane na rzutniku pisma.

Doświadczenie 1.
Działanie utleniające KMnO₄ w środowisku kwaśnym.
Wykonanie i obserwacje: do probówki wsypać kilka kryształków KMnO4 następnie dodać wody i dodać kilka kropli K₂SO₃ zakwaszonego H₂SO₄. Woda w probówce zabarwiła się na kolor fioletowy a po dodaniu K₂SO₃ zakwaszonego H₂SO₄ roztwór się odbarwił.

Doświadczenie 2.
Reakcja sodu z wodą.
Wykonanie i obserwacje: do krystalizatora z wodą dodać kilka kropel fenoloftaleiny i dokładnie wymieszać, następnie wrzucić kawałek sodu osuszonego z nafty bibułą wielkości ziarna pszenicy. Wrzucony do wody sód topi się tworząc srebrne kuleczki, które szybko, chaotycznie poruszają się po powierzchni wody zostawiając za sobą różowy, przełamywany przy ściankach i przecinający się wielokrotnie ślad.

Doświadczenie 3.
Przeprowadzenie K₂CrO₄ w K₂Cr₂O₇ i odwrotnie.
Wykonanie i obserwacje: do dwóch probówek nalać roztworu K₂CrO₄ a do trzeciej roztworu K₂Cr₂O₇. Jedna probówka z roztworem K₂CrO₄ o barwie żółtej oraz probówka z roztworem K₂Cr₂O₇ o barwie pomarańczowej są probówkami porównawczymi. Do probówki z K₂CrO₄ dodać kroplami roztwór H₂SO₄ do zmiany barwy a następnie roztwór NaOH obserwując powrót barwy żółtej.

Doświadczenie 4.
Reakcja fotochemiczna.
Wykonanie i obserwacja: do probówki z roztworem AgNO₃ wkroplić roztwór Na₂S₂O₃ powoduje to wytracenie białego osadu, który pod wpływem światła żarówki projekcyjnej żółknie, brązowieje a następnie czernieje.

Doświadczenie 5.
Działanie utleniające K₂Cr₂O₇ w środowisku kwaśnym.
Wykonanie i obserwacja: do probówki z zakwaszonym roztworem K₂Cr₂O₇ o barwie pomarańczowej dodać kilka kropli H₂O₂. Roztwór zmienił barwę w pierwszej chwili na niebieską, granatową a w końcu na zieloną.

CZĘŚĆ II. "Efektowna chemia"

Doświadczenie 6.
"Niewidzialne napisy"
Wykonanie i obserwacja: poprzedniego dnia wykonać bagietką na kartonie napisy nasyconym roztworem KNO₃ (uczennica wykonała napis: II L.O. - niewidoczny dla obserwatorów). W czasie pokazu rozgrzanym do czerwoności platynowym drucikiem podpalić karton gdzie wykonano napis. Po chwili powinien być widoczny efekt w postaci wypalonego napisu.

Doświadczenie 7.
Reakcja glinu z jodem inicjowana kroplą wody.
Wykonanie i obserwacja: w moździerzu dokładnie połączyć łyżeczkę jodu z taką samą ilością pyłu glinowego i przesypać do parowniczki ustawionej na siatce azbestowej. Następnie dodać pipetą dwie krople wody. Po chwili powinien ukazać się różowy płomień i fioletowe dymy.

Doświadczenie 8.
Utleniające właściwości KMnO₄.
Wykonanie i obserwacja: w moździerzu bardzo starannie połączyć łyżeczkę KMnO₄ z taką samą ilością pyłu glinowego i przesypać do parowniczki ustawionej na siatce azbestowej. Reakcję zainicjować palącym się łuczywkiem. Po chwili powinien pojawić się "grzyb" dymu.

Doświadczenie 9.
"Wulkan chemiczny".
Wykonanie i obserwacja: tygielek porcelanowy napełnić (NH₄)₂Cr₂O₇ (sól o barwie pomarańczowej) i umieścić na siatce azbestowej. Zainicjować reakcję rozgrzanym platynowym drucikiem. Po chwili powinna nastąpić reakcja - efekt "wulkanu".

Doświadczenie 10.
"Dyskoteka w probówce".
Wykonanie i obserwacja: do probówki umieszczonej w statywie wlać bardzo ostrożnie 4cm3 stężonego H₂SO₄ następnie delikatnie po ściance probówki dodać 2cm³ C₂H₅OH i dodać parę kryształków KMnO₄. Po chwili powinny pojawić się błyski i efekty akustyczne.

Doświadczenie 11.
Samozapłon gliceryny.
Wykonanie i obserwacje: w moździerzu dokładnie rozdrobnić łyżeczkę KMnO₄, przesypać do parowniczki ustawionej na siatce azbestowej i dodać parę kropli gliceryny. Po chwili powinien nastąpić samozapłon.

Wykaz literatury:
1. "Kurier chemiczny" dwumiesięcznik Wydawnictwo Adamantan
2. Epiprojekcja doświadczeń chemicznych - L.Nędzyński
3. Doświadczenia z chemii nieorganicznej - B. Lenarcik, Z. Matysikowa
4. Doświadczenia chemiczne dla szkół średnich - Z. Matysikowa, R. Piosik
5. Podręczniki szkolne do chemii dla LO
6. Doświadczenia chemiczne - T. Pluciński
7. Internet

KARTA EWALUACJI POKAZÓW CHEMICZNYCH

Zastanów się przez chwilę i podkreśl wybraną odpowiedź:

1. Czy podobały Ci się pokazy?
- tak
- nie

2. Czy w przyszłości chciałbyś uczestniczyć w podobnym spotkaniu?
- tak
- nie

Dziękuję.

Opracowanie: Maria Dziuba

Wyświetleń: 1673