Scenariusz wieczornicy poświęconej rocznicy Powstania Wielkopolskiego

Celem montażu jest przypomnienie i przybliżenie genezy i okoliczności jedynego w naszej historii zwycięskiego zrywu niepodległościowego.

"Pieśń legionowa - I brygada" (muzyka)

Uczeń I:
Jesień 1918r. była zmierzchem I wojny światowej. Ucisk zaborcy, grabież kraju i masowy pobór rekruta kładły się ogromnym ciężarem na życie Polaków w Wielkopolsce.

Uczeń II:
W 1918r. załamał się aparat władzy zaborców, spełniły się wiekowe dążenia niepodległościowe narodu, który nigdy nie pogodził się z rozdarciem kraju oraz zależnością od mocarstw zaborczych.

Uczeń III:
Naród polski przez pokolenia pielęgnował pamięć chlubnej przeszłości oraz dawał niezliczone dowody patriotyzmu i bohaterstwa w czynach powstańczych, dążeniach wolnościowych.

Uczeń IV:
Od II rozbioru Polski Wielkopolanie aż pięć razy chwytali za broń, by zrzucić jarzmo zaborcy. Lud Wielkopolski zerwał się do boju o wolność w Powstaniu Kościuszkowskim, w walkach legionów Polskich we Włoszech, w różnych oddziałach armii napoleońskiej, w ogólnonarodowej walce wyzwoleńczej w czasie Powstania Listopadowego.
Nowe pokolenie Polaków zrywa się do walki narodowo - wyzwoleńczej w okresie Wiosny Ludów w 1848r.

Uczeń I:
W Powstaniu Styczniowym Wielkopolanie licznie zasilili szeregi powstańcze w Królestwie Polskim. Klęska powstania nasiliła brutalne germanizowanie ludności ziemi zaboru pruskiego aż do wybuchu I wojny światowej, w której konflikt między zaborcami ożywił nadzieję na niepodległość.

Pieśń - "Nie noszę lampasów"

Recytator I:
"Nad czarny bór popłynie zew
i wstaną dawni woje:
zaszczęknie miecz, zadzwoni róg,
zawoła Lud na boje.

Wyniosły kurhan, ojców grób
Wierzeje swe roztworzy
i stanie Lud w koronach łun
w świtlanej stanie zorzy.

Niech płynie pieśń przed wrota chat
i zbudzi syny rolne-
niechaj w świtalnych ogniach zórz
powstaną Ludy - wolne!
Jan Wróbel

Uczeń II:
Rewolucja listopadowa w Niemczech u schyłku I wojny światowej spowodowała dezorganizację w organach władzy w poznańskim.

A zamieszkujący Wielkopolskę Niemcy pomimo klęski wojennej, upadku cesarstwa i panowania nowego rządu odnosili się do Polaków i do ich roszczeń niepodległościowych wrogo i agresywnie.

Uczeń III:
W grudniu 1918r. sytuacja w Wielkopolsce była już tak napięta, że każda chwila groziła wybuchem - czyniono gorączkowe przygotowania do walki.

Rota "Nie rzucim ziemi skąd nasz ród"

Recytator II:
Czemu serce tak bije ogromnie
Że aż w uszach czerwona krew dzwoni
Czemu słońcem pali się wkoło mnie
Blask, co srebrem jaśnieje na broni.

Czemu rwą się tak prężne ramiona,
Samsonową wzbierając się wciąż mocą,
Jakieś Orły się w górze trzepocą
Jakaś myśl się w nas rodzi szalona.

Za dzień jeden, za moment, za chwilę
Coś się stanie, coś w gruzy się zwali,
Może ziemia się żarem rozpali,
Może słońce rozpadnie się w pyle -
Za dzień jeden, za moment, za chwilę.
R. Wilkanowicz

Uczeń IV:
Choć politycy byli przeciwni powstaniu, czekali cierpliwie na traktat pokojowy, który miał zdecydować o losie Wielkopolski, społeczeństwo nie było spokojne o przyszłe losy swojej ziemi wobec roszczeniowych postaw Niemców.

Uczeń I:
26.12.1918r. nieprzebrane tłumy mieszkańców Poznania wyległy na ulice, by powitać wielkiego Polaka, pianistę, delegata KNP.

Recytator III:
Przyjechał ambasador Muzyki,
Emisariusz polskości,
Paderewski;
Poznań w chorągwiach i światłach
Na powitanie spieszy
Pod Bazarem chrzęst kroków i śpiew
Wielotysięcznej rzeszy.
Gwałtowny niemiecki wrzask:
- Rozejść się, polakerio!
Kolby zimne i twarde jak but Germanii
I nagle pierwszy strzał
I pierwsza krew
Na śniegu
Na zdeptanym
Wtedy jak uniesiono strun wysokich krzyk:
- Polacy! Do broni!

Uczeń II:
Przyjazd ambasadora muzyki, emisariusza polskości był iskrą, która padła na wzburzony reakcjami Niemców tłum. Około godz. 16.40 27 grudnia 1918r. w centrum Poznania padły pierwsze strzały.

Recytator I:
Dzwonią kulki jak grady po bruku,
Dudnią wozy potworne jak smoki,
Wolność! Wolność! Krzyk leci wśród huku;
Lęk za piersi cię chwyta złooki.

Gra kulomiot przeciągnie stakato,
Huczy motor w potwornej machnie;
Cała jezdnia, jak potok w dal płynie;
Wolność! Wolność! Krzyk dzwoni przed kratą.

Wolność! Wolność! rozłkane drżą łona,
Serca - ptaki trzepocą radośnie,
Same w niebo się wznoszą ramiona;
Słońce! Słońce! Przegląda się w wiośnie.
R. Wilkanowicz

Pieśń pt. "Jak to na wojence ładnie"

Uczeń III:
Przebieg wydarzeń był zaskakująco szybki. Powstańcze oddziały błyskawicznie wyzwoliły miasto i dały przykład innym miejscowościom w Wielkopolsce. Powstanie ogarnęło Ostrzeszów, Krotoszyn, Pleszew, Ostrów, Inowrocław, Czarnków, Strzelno, Kruszwicę, Kcynię i Żnin.

Recytator II:
Spieszmy żywo i wesoło
Wrogów starych bić na nowo,
W żyłach naszych polska krew,
Tam za górą grzmią już działa
Wnet i nas uwieńczy chwała,
I zwycięski boju śpiew.
A. Biskupski

Recytator III:
Przez Wielkopolskę leci krzyk wolności,
Pod Kąkolewo, pod Zbąszyń, pod Żnin.
Zamilkły słowa, króluje czyn.
Łuny goreją u brzegów Noteci,
A Orzeł Biały znów w gnieździe swym gości,
Ponad Pałuki, nad Kujawy leci.
R. Wilaknowicz


Recytator I:
Naprzódże, brać Maryńskiego,
Sztandar do góry swój wznieść!
Siła zamachu wrogiego
Nie zdoła nas zniszczyć ni zgnieść!

Czy umrzeć nam przyjdzie wśród boju,
Czy w murach Szpandawy nam gnić,
Z trudu naszego i znoju
Polska powstanie, by żyć!

Nikt nie powstrzyma rycerzy,
Ofiarnych na znoje i trud,
Każdy pod sztandar swój bieży
Do walki za wolność i lud.
H. Zborowski

Pieśń pt. "Ukochany kraj"

Uczeń IV:
11 stycznia 1919r. gen. J. Dowbór - Muśnicki Naczelny Dowódca Sił Zbrojnych Powstania dokonał przemiany wojsk powstańczych w regularną Armię Wielkopolską. Na zdobytych przez powstańców pozycjach toczyły się działania operacyjne o ich utrzymanie.

Uczeń I:
Na mocy rozejmu w Trewirze 16.02.1919r. Niemcy zostały zmuszone do powstrzymania ofensywy i przyjęcia linii zdobycznej Powstania Wielkopolskiego za linię demarkacyjną.
Był to wielki sukces poznańskiego zrywu Wielkopolan.

Uczeń II:
Ostateczna decyzja o przynależności Poznańskiego do Polski zapadła na konferencji pokojowej w Wersalu 28.06.1919r.

Uczeń III:
Powstanie Wielkopolskie okazało się dla mocarstw koalicyjnych najbardziej wymownym świadectwem i nieodpartym argumentem polskości Wielkopolski.

Recytator II:
"Patrzcie dzieci - Polska idzie..."
Czekalim długo na Cię,
I pytalim rannych zórz:
Czy przyjdziesz w białej szacie,
Czy też w diademie z białych róż?

Aż w jedno ciche rano
Ktoś rzucił cudną wieść:
Już pęta rozerwano -
Swobodnej Matce cześć!
Poeta bydgoski

Na zakończenie "Marsz Polonia"

Bibliografia:
M. Olszewski - Powstanie Wielkopolskie 1918 - 1919, Poznań 1988r.,
J. Ratajczak - Powstanie Wielkopolskie w poezji i pieśni, Poznań 1978r.,
Pieśni patriotyczno - religijne - Zespół Artystyczny Wojska Polskiego.

Opracowanie: Dorota Woroch

Wyświetleń: 4196