Poezja Tadeusza Różewicza wyrazem przeżyć pokoleniowych - "Ocalony"

Scenariusz lekcji z języka polskiego dla klasy III ZSZ

Cele ogólne:

- poznanie biografii i twórczości poetyckiej Tadeusza Różewicza
- wyposażenie uczniów w kompetencje umożliwiające trafną analizę wiersza
- zrozumienie zadań poezji współczesnej

Cele szczegółowe:

Po zakończeniu lekcji uczeń:
- będzie umiał określić podmiot liryczny wiesza "Ocalony"
- zrozumie konsekwencje wojny i sformułuje sądy na ten temat
- analiza i interpretacja utworu nie będzie stwarzała mu większych trudności

Przebieg lekcji:

1. Informacja biograficzna o T. Różewiczu (odczytana przez ucznia jako zadanie domowe z poprzednich zajęć)

2. Dopełnienie informacji przez nauczyciela
a) podkreślenie faktu, że poeta przeżył wojnę, ocalał, ale należy do pokolenia Kolumbów
b) pytanie: Kogo nazywamy "Kolumbami rocznik '20"

3. Nauczyciel wyjaśnia, uczniowie samodzielnie konstruują notatkę w zeszycie.

4. Odczytanie wiersza "Ocalony"

5. Zwrócenie uwagi na trzy wersy stanowiące klamrę kompozycyjną monologu lirycznego. Ich treść to identyfikacja podmiotu lirycznego.

"Mam dwadzieścia cztery lata	identyfikacja podmiotu lirycznego,
ocalałem	=> autoprezentacja
prowadzony na rzeź"

Powyższe wersy uczniowie zapisują w zeszycie.

Podkreślenie, że chociaż mamy do czynienia z pierwszą osobą liczby pojedynczej, to przecież wyczuwamy, przeczytawszy tekst do końca, że są to refleksje nie tylko Różewicza, ale że jest to wyznanie tych, którzy ocaleli z pokolenia Kolumbów. Ocaleli jednak z ciężarem tragicznych moralnych doświadczeń.

6. Pytania nauczyciela:
- Jakie doświadczenia przeraziły "ocalonego"?
- Z czym nie mógł i nie może się pogodzić?

7. Analiza tekstu. Wyróżnienie (przez uczniów) w tekście dwóch ciągów synonimów. Jeden to ciąg synonimów dobra i światła(zaznaczamy jako "+"), drugi - zła i ciemności (zaznaczamy jako "-").

Układ synonimów dobra i zła	+ i -	Schemat obrazuje zakłócenie
(ww 5-8)	+ i -	=> układu harmonijnego, zatarcie
	- i +	=> granicy między dobrem i złem;
	- i +	wyrazy przeciwstawne
		połączono spójnikiem łącznym "i"

8. Na bazie tych analiz nauczyciel dalej zadaje pytania:
- Jak żyć w takim świecie?
- Czy można zgodzić się na taki porządek świata?
- Dlaczego podmiot liryczny szuka "nauczyciela i mistrza"?


9. Analiza kolejnych wersów (ww 14-17) - uczniowie na bieżąco przepisują notatkę z tablicy.

Układ synonimów dobra i zła	+ i -	Układ ten obrazuje tęsknotę za
(ww 14-17)	+ i -	=> utraconym ładem moralnym na
	+ i -	=> świecie.
	+ i -

W czasie pracy z tekstem nauczyciel pomaga uczniom, naprowadza ich na trafną analizę utworu.

10. Podsumowanie lekcji. Dlaczego Tadeusz Różewicz napisał tak wstrząsający wiersz? - uczniowie samodzielnie odpowiadają na pytanie.

11. Ocena aktywności młodzieży na lekcji.

12. Zadanie domowe:

Przeczytaj wiersze Tadeusza Różewicza "List do ludożerców" i "Krzyczałem w nocy". Przygotuj się do analizy i interpretacji utworów.

Opracowanie: mgr Mirosława Braska

Wyświetleń: 6048