O trudnościach w uczeniu się szkolnym przywykliśmy mówić wówczas,gdy istnieje rozbieżność między wymaganiami szkoły związanymi z oddziaływaniami dydaktycznymi a osiągnięciami ucznia.Trudności w uczeniu się szkolnym są wielorako uwarunkowane. Można rozpatrywać trudności związane przede wszystkim:

- z warunkami ekonomiczno - społecznymi
- z właściwościami indywidualnymi ucznia
- z oddziaływaniami dydaktyczno - wychowawczymi

Zjawisko to jest niepokojące. Trudności zostają ujawnione u znacznego odsetka uczniów, a ponadto w wielu przypadkach są ukryte i dlatego nie podlegają ewidencji. Wynikiem takiego stanu rzeczy są niekorzystne następstwa dla rozwoju i zaburzenia w zachowaniu uczniów. Część uczniów powtarza klasę, wielu jest nieprzystosowanych społecznie.

Trudnościami w uczeniu się szkolnym zajmują się przedstawiciele różnych dyscyplin naukowych: socjolodzy, lekarze, psycholodzy, pedagodzy, uznając konieczność wzajemnego współdziałania.

Objawy trudności w uczeniu się szkolnym bywają różnorodne . Mają one niekiedy charakter ogólny, gdy trudności dotyczą wszystkich programowych działań ucznia w szkole, bądź wybiórczy, gdy wiążą się tylko z pewnymi dziedzinami (przedmiotami). Z uwagi na czas występowania można dzielić trudności na przejściowe i trwałe. Często bywa tak, że w momencie powstawania są one łatwe do przezwyciężenia, jeśli jednak nie zostaną w porę zlikwidowane, stają się trudnościami trwałymi.

Najłatwiej dostrzeganym zewnętrznym objawem trudności jest nienadążanie ucznia za klasą. Wyróżniamy tu trzy kategorie zachowań:

1) - nierozumienie poleceń (uczeń nie rozumie tego, co mówi nauczyciel)
2) - nieumiejętność wykonania zadania, w sytuacji, gdy polecenie zostało zrozumiane (zadanie przekracza możliwości ucznia)
3) - wolniejsze tempo działania ucznia od przeciętnego tempa rówieśników w związku z czym nie nadąża za nimi.

ZAPOBIEGANIE TRUDNOŚCIOM

W związku z różnymi trudnościami w uczeniu się szkolnym i ze zróżnicowanym charakterem ich przyczyn również zapobieganie owym trudnościom musi być wielotorowe.

a) Zapobieganie trudnościom związanym z niepomyślnymi czynnikami ekonomiczno - społecznymi polega przede wszystkim na dbałości o zadowalające warunki materialne, jak i odpowiednio wysoki poziom kulturalny rodziców. Wyraża się on przede wszystkim w zrozumieniu potrzeb dzieci i w umiejętności ich zaspokajania.

Niezbędna jest popularyzacja wiedzy psychologicznej i pedagogicznej, która by sprawiła,że potrzeby rozwojowe dzieci będą zaspokajane w sposób możliwie pełny i prawidłowy. Oddziaływania zmierzające w tym kierunku wpływałyby zapewne redukująco na błędy popełniane przez rodziców. Oprócz zaniedbań wchodzi często w grę źle rozumiana nad - gorliwość.

Rodzice nie liczą się często z rzeczywistymi możliwościami swych dzieci i wywierają presję,by wybierały kierunki niezgodne z ich zdolnościami oraz osiągały rezultaty zbyt wysokie w stosunku do rzeczywistych możliwości. Nierzadko odgrywają wówczas rolę ambicje niezaspokojone we własnych osiągnięciach życiowych oraz dążenie do ich kompensaty przez kształcenie dzieci. Jest to mechanizm psychologicznie zrozumiały, jednakże należy mu przeciwdziałać ze względu na negatywne dla dzieci konsekwencje sposobu postępowania, którego nieuchronnym efektem są różnego rodzaju trudności.

b) Zapobieganie trudnościom związanym z niekorzystnymi właściwościami uczniów może się dokonywać dwutorowo:

1. polega ono na niedopuszczaniu do wystąpienia owych niekorzystnych cech, jeśli jest to możliwe z uwagi na ich charakter oraz współczesny stan wiedzy. Tak bywa np. w niektórych przypadkach złego stanu fizycznego, zaburzeń dynamiki procesów nerwowych, nierównomierności rozwoju poszczególnych funkcji, akcja profilaktyczna może sprawić, że częstość występowania owych cech oraz nasilenie ulegną redukcji.

2. drugi ze sposobów postępowania polega w głównej mierze na organizowaniu różnego rodzaju ćwiczeń korekcyjnych,których celem jest likwidacja (lub osłabienie) już istniejących niekorzystnych właściwości.

Istnieje jeszcze druga kategoria niekorzystnych cech ucznia, których powstaniu nie umiemy zapobiegać ani skutecznie ich likwidować, gdy już powstały. Do takich cech należy niska inteligencja - właściwość wpływająca zdecydowanie negatywnie na rezultaty uzyskiwane przez uczniów.
Zapobieganie trudności w tym przypadku polega na ich uwzględnianiu w nauczaniu, by osiągane rezultaty były najwyższe z możliwych. Jest to więc sprawa stosownego do właściwości ucznia doboru wymagań i środków: indywidualizacji w klasach zróżnicowanych, tworzenia klas i szkół specjalnych o odmiennych programach i metodach.

Opracowanie: Renata Wolna

Wyświetleń: 800