AWANS INFORMACJE Dla nauczyciela Dla ucznia LOGOWANIE


Katalog

Anna Wesołowska
Zajęcia zintegrowane, Rady

Jak rozwijać sprawność grafomotoryczną uczniów? - zestaw ćwiczeń

- n +

Scenariusz zajęć miedzyprzedmiotowych dla gimnazjum w ramach edukacji czytelniczej i medialnej

Zagadnienie trudności w nauce czytania i pisania skupia na sobie od wielu lat uwagę badaczy. Postępy w pisaniu i czytaniu nie są prostą konsekwencją rozwoju ogólnej inteligencji dziecka (wyrażanej zazwyczaj za pomocą ilorazu inteligencji). Specyficzne trudności nie będące rezultatem kalectwa dotyczącego narządów zmysłowych bądź narządów ruchu i nie wynikające z ogólnego obniżenia poziomu intelektualnego dziecka określane są jako dysleksja (kłopoty w nauce czytania) i dysgrafia (kłopoty w nauce pisania).

Czynność pisania wymaga wysokiej sprawności motorycznej rąk, dużej precyzji i szybkości ruchów oraz dobrej koordynacji wzrokowo-ruchowej. W większości przypadków rozwój ruchowy dziecka jest zsynchronizowany z całokształtem jego rozwoju psychicznego. Zazwyczaj więc dzieci umysłowo upośledzone wykazują jednocześnie opóźnienie rozwoju ruchowego. Często jednakże opóźnienie rozwoju ruchowego obserwujemy u dzieci normalnie, a nawet przedwcześnie rozwiniętych umysłowo.

Przejawem obniżenia sprawności manualnej jest zbyt wole tempo wykonywanych czynności oraz zbyt mała precyzja dłoni i palców. Wynikiem tych zaburzeń są nierówne litery, niestały nacisk pióra (ołówka, długopisu), brak wiązania liter ze sobą, pismo mało czytelne, nieestetyczne zeszyty, kłopoty z rysowaniem, wycinaniem, lepieniem, szyciem.

Prace są brudne, pogniecione. Dzieci z tej grupy potrzebują szczególnie wygodnego, dobrze oświetlonego miejsca pracy, wyciszenia emocjonalnego.

Jednym z aspektów, a zarazem czynników ruchowego rozwoju dziecka jest proces lateralizacji, czyli przewagi stronnej jego czynności. Większa sprawność funkcjonalna jednej strony ciała od drugiej nie ogranicza się do pracy rąk, ale również kończyn dolnych, ruchów tułowia oraz w pracy niektórych parzystych narządów zmysłowych. Oprócz zjawiska dominacji jednorodnej (prawooczność, praworęczność, prawonożność i odwrotnie), zdarzają się przypadki dominacji niejednorodnej (skrzyżowanej, np. leworęczność, lewonożność, prawooczność). Oprócz dzieci wcześnie i silnie zlateralizowanych są takie, u których lateralizacja przebiega powoli. Dzieci, u których brak wyraźnych różnic w pracy obu rąk, nazywamy oburęcznymi (lateralizacja nieustalona).

Jeśli (wg badań H.Spionek) zakłócenia procesu lateralizacji współwystępują z niezręcznością motoryczną, wadliwą koordynacją wzrokowo-ruchową, zaburzeniami orientacji przestrzennej - są istotną przyczyną zaburzeń w pisaniu. Symptomy tych zaburzeń to : silne napięcie mięśniowe, niekształtne litery, nierówne odstępy, zaczynanie zdań od środka wiersza, opuszczanie linijek, sylab, zmiana kolejności liter, odwracanie położenia pojedynczych liter w stosunku do osi pionowej lub poziomej, pismo lustrzane.

Opóźniony rozwój ruchowy ujawnia się już na etapie przedszkolnym. Dziecko ma trudności w samoobsłudze, niechętnie bierze udział w grach i zabawach ruchowych. Nie wolno nie dostrzegać tych trudności, omijać ich. To powinien być czas ćwiczeń, pomocy w zdobywaniu tych umiejętności, których jeszcze nie opanowało. Organizowanie pomocy wymaga od nauczyciela dużego taktu wychowawczego, inicjatywy i pomysłowości. Dokładna obserwacja dziecka, likwidacja dysharmonii rozwojowych są niezbędne w procesie zapobiegania kłopotom szkolnym, również tym w pisaniu.

Poniżej prezentuję przykłady ćwiczeń, pomocnych w usprawnianiu grafomotoryki.


Przykłady ćwiczeń doskonalących sprawność grafomotoryczną i percepcję wzrokową dziecka.

Ćwiczenia usprawniające mięśnie rąk i dłoni.
1. Ręce wyprostowane przed sobą:
a) naprzemienne prostowanie i zginanie dłoni,
b) obroty dłoni o 180 stopni,
c) krążenie dłoni do środka i na zewnątrz,
d) prostowanie i zginanie palców.
2. Ręce wyprostowane w bok:
a) krążenie ramion w przód i w tył(małe kółka),
b) obroty dłoni o 180 stopni,
c) krążenie dłoni w przód i w tył.
3. Naśladowanie palcami gry na pianinie, flecie prostym, bocznym, trąbce.
4. Stukanie palcami w rytm padającego deszczu lub końskiego galopu.
5. Ćwiczenia z piłką:
a) przekładanie piłki nad głową- ręce proste,
b) przekładanie piłki z ręki do ręki dookoła ciała(ręce wyprostowane) i w pasie (ręce zgięte w łokciach) oraz na plecach ręce na krzyż (piłka przekazywana z góry),
c) toczenie piłki dłonią po podłodze w przód i w tył oraz w kształcie ósemki,
d) toczenie piłki po podłodze w przód z przekazaniem piłki do współćwiczącego,
e) podrzucanie piłki w górę i chwyt jedną ręką, powtórzenie drugą,
f) ściskanie piłki w dłoni.
6. Ćwiczenia z woreczkami- chwyt pęsetowy woreczków i wrzucanie do kosza.
7. Sznurowanie butów na modelu.
8. Przekładanie koralików lub krążków na wygiętym w kształcie sinusoidy drucie- chwyt pęsetowy.
9. Chwyt pęsetowy ziarenek grochu lub fasoli i wrzucanie ich do butelki z małym otworem.
10. Nakładanie kółek na patyk.
11. Nawlekanie koralików na nitkę.
12. Bardzo szybkie nawijanie motka wełny.
13. Modelowanie w glinie lub plastelinie np. bardzo cienkich wałeczków, lepienie kulek i pstrykanie nimi do bramki.
14. Malowanie cienkim pędzlem.
15. Rysowanie palcem na rozsypanej mące lub piasku.
16. Szycie na tekturce.
17. Przyszywanie guzików.
18. Wycinanie, wydzieranie z kolorowego papieru.
19. Wyginanie z drutu liter i figur geometrycznych.
20. Rysowanie jednocześnie dwoma rękoma symetrycznie np. choinki.
21. Rozpoznawanie liter przez dotyk (literki z tasiemki naklejone na tekturkę).
22. Rysowanie szlaczków i elementów literopodobnych.
23. Pisanie w powietrzu.
24. Pisanie suchym palcem po ławce.
25. Odrysowywanie przez pergamin od prostych kształtów do bardziej skomplikowanych aż do kopiowania przez kalkę techniczną rysunków z coraz większą ilością elementów.
26. Kopiowanie całych wyrazów i zdań.
27. Obrysowywanie konturów figur, liter - zamalowywanie, zakreskowywanie lub wypełnianie kulkami z bibuły.

Ćwiczenia percepcji wzrokowej.
1. Dyktanda graficzne - na sieci kwadratowej łączenie punktów oznaczonych literą i cyfrą. Po zakończeniu dzieci mogą uzyskane kontury przedmiotów, zwierząt, owoców pokolorować.
2. Plątaninki.
3. Labirynty.
4. Wyszukiwanie w szeregu obrazków danego obrazka lub takiego, który różni się od pozostałych.
5. Wyszukiwanie elementów, z których zbudowany jest dany przedmiot, figura geometryczna, kolorowanie tych elementów.
6. Wyszukiwanie identycznych przedmiotów na obrazku.
7. Łączenie kropek wg wzoru.
8. Wyszukiwanie elementów na dwóch obrazkach różniących się określoną liczbą szczegółów.
9. Obrazki nakładające się na siebie-rozpoznawanie i wyliczanie.
10. Karty kodowania- odwzorowywanie znaków wg wzoru.
11. Wykreślanie z diagramów np. nazw kolorów.
12. Układanie w całość pociętych widokówek.
13. Układanie puzzli.
14. Odwzorowywanie układu pionków.
15. Dorysowywanie do obrazków brakujących elementów wg wzoru.
16. Powiększanie obrazków na większej powierzchni(sieć kwadratowa).

Podane przykłady ćwiczeń doskonalących sprawność grafomotoryczą oraz percepcję wzrokową dziecka oraz wiele innych, ciekawych ćwiczeń można znaleźć w następujących pozycjach:

Bogdanowicz M. "Metoda dobrego startu", WSiP, Warszawa, 1985 wyd.I
Borusińska R. "kolory i litery ćwiczenia do nauki czytania i pisania w formie zabaw rysunkowych", Nowa Szkoła, Poznań
Chmielewska E. "Ćwiczenia służące doskonaleniu rozwoju ruchowego. Zeszyt pracy z uczniem", PW "MAC"S.A., Kielecka Oficyna Wydawnicza, Kielce 1999
Czajkowska I. Herda K. "Zajęcia korekcyjno- kompensacyjne w szkole", WSiP, Warszawa 1998
Prof. dr med. Dega W. (red.),, Ortopedia i rehabilitacja", Państwowy Zakład Lekarskich, Warszawa, 1964
Dmochowska M. "Droga dziecka do nauki pisania. Analiza procesu odwzorowywania graficznego", Warszawa, WSiP, 1974
Frostig M. Horne D, "Wzory i obrazki", Polskie Towarzystwo Psychologiczne, Warszawa 1986
G. Gołyszny L. i D. "Zeszyt do zajęć dydaktyczno- wyrównawczych z języka polskiego
klasa I "Wydawnictwo Innowacje, Goleszów, 1995
Handzel Z. "Dyktanda graficzne", Wydawnictwo Harmonia, Gdańsk, 2001
Hannaford C. "Zmyślne ruchy, które doskonalą umysł", Wydawnictwo "Nowy Medyk", Warszawa 1998
Michałowicz R.(red.) "Mózgowe porażenie dziecięce", Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, Warszawa, 1993
Sawa B. "Jeżeli dziecko źle czyta i pisze", WSiP, Warszawa, 1980
Stempkowska Z.; Kos B. "Pomoce do nauki pisania, czytania i mówienia, także dla dzieci dyslektycznych", cz. I i II wraz z poradnikiem, WSiP, Warszawa, 1995
Waszkiewicz E. "Stymulacja psychoruchowego rozwoju dzieci 6-8 letnich", WSiP, Warszawa, 1991
Zakrzewska B. "Trudności w czytaniu i pisaniu. Modele ćwiczeń", WSiP, Warszawa, 1996.


Odsyłam zainteresowanych problematyką niepowodzeń szkolnych do literatury znawców przedmiotu.
Bandura I. "Trudności w procesie uczenia się", Warszawa PZWS 1968.
Bogdanowicz M. "Trudności w pisaniu u dzieci", Gdańsk UG 1984.
Czajkowska I., Herda K. "Zajęcia korekcyjno-kompensacyjne w szkole", Warszawa WSiP1989.
Malendowicz J. "O trudnej sztuce pisania i czytania", Warszawa NK 1978.
Spionek H. "Zaburzenia psychoruchowego rozwoju dziecka", Warszawa PWN 1965
Spionek H. "Zaburzenia rozwoju uczniów a niepowodzenia szkolne", Warszawa PWN 1985.
Waszkiewicz E. "Stymulacja psychomotorycznego rozwoju dzieci 6-8-letnich", Warszawa WSiP 1991.
Wróbel T. "Pismo i pisanie w nauczaniu początkowym", Warszawa WSiP 1985.

Opracowanie: Anna Wesołowska

Zgłoś błąd    Wyświetleń: 19845


Uwaga! Wszystkie materiały opublikowane na stronach Profesor.pl są chronione prawem autorskim, publikowanie bez pisemnej zgody firmy Edgard zabronione.


BAROMETR


1 2 3 4 5 6  
Średnia ocena: 3.6



Ilość głosów: 5

Serwis internetowy, z którego korzystasz, używa plików cookies. Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z serwisu, w celu administrowania serwisem, poprawy jakości świadczonych usług w tym dostosowania treści serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania behawioralnego reklamy (dostosowania treści reklamy do Twoich indywidualnych potrzeb). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do Internetu oraz w Polityce prywatności plików cookies.
Dowiedz się więcej.