Poznajemy historię książki - scenariusz lekcji języka polskiego w klasie IV z wykorzystaniem mediów

Czas: 90 min.

Temat: Poznajemy historię książki.

Cele lekcji: uczeń:
- potrafi ze zrozumieniem przeczytać tekst i wzorowo odczytać wybrane fragmenty;
- potrafi wykorzystać swoją wiedzę zdobytą na lekcjach historii;
- potrafi zaznaczyć najważniejsze wydarzenia z historii książki na osi czasu;
- potrafi wykonać polecenia nauczyciela, skupiając się na odpowiednich fragmentach filmu;
- umie korzystać ze słownika wyrazów obcych i słownika języka polskiego;
- rozumie pojęcia: rubryka, pagina, akapit, interlinia, zecer, inicjał;
- zna historię książki;
- umie współpracować w grupie.

Środki dydaktyczne:
- tekst D. Jodłowskiej - Wesołowskiej: "Papirusy, papierki, gryzipiórki",
- film: "Refren - z dziejów książki", reż. M. Haremski;
- słownik języka polskiego;
- słownik wyrazów obcych;
- B. Suchodolski: "Dzieje kultury polskiej".

Przebieg lekcji:

Uwagi wstępne: jest to pierwsza lekcja, która rozpoczyna cykl związany z historią książki, uczniowie otrzymali polecenie, aby przeczytać w domu tekst D. Jodłowskiej - Wesołowskiej: "Papirusy, papierki, gryzipiórki".

Wprowadzenie:

1. Nauczyciel kładzie na biurku książkę i pyta: "Wiecie na pewno, co to jest. To jest książka, czy ona zawsze wyglądała tak jak dzisiaj?".

2. Uczniowie odpowiadają na to pytanie wykorzystując swoją wiedzę z historii.
Rozwinięcie:

3. Nauczyciel zadaje uczniom pytania związane z tekstem D. Jodłowskiej - Wesołowskiej. Jako odpowiedzi uczniowie odczytują odpowiedni fragment tekstu.

Pytania:
- Skąd wzięło się powiedzenie przeczytać książkę "od deski do deski"?
- Na czym zapisywano pierwsze słowa?
- Skąd pochodzi słowo "tytuł" i co ono oznacza?
- Jaka jest historia długopisu?

4. Nauczyciel prezentuje uczniom film pt.: "Refren - z dziejów książki", reż. M. Haremski.

5. Wprowadzenie do filmu. Uczniowie dowiadują się, że jest to film bez słów, który przedstawia znaną im już historię książki. Muszą bacznie obserwować i sami wyciągać wnioski. Nauczyciel prosi, aby na przygotowanych kartkach zapisywali wydarzenia z historii książki. Uczniowie mają także zwrócić uwagę na pewien powtarzający się fragment filmu i zastanowić się, co on ma wspólnego z rozwojem książki.

6. Uczniowie oglądają film (10 min.) i zapisują uwagi.

7. Po filmie uczniowie dzielą się wrażeniami, film bez słów był dla nich pewną nowością, musieli bardziej się skupić, jeżeli chcieli wykonać wszystkie polecenia nauczyciela.

8. Na podstawie filmu i posiadanych wiadomości uczniowie w grupach zapisują historię książki na osi czasu, zaznaczają także element powtarzający się w filmie i pod osią czasu zapisują wniosek:
"DZIEJE KSIĄŻKI TO NIEUSTANNY JEJ ROZWÓJ I CIĄGŁE PRÓBY ZNISZCZENIA".

9. Podział klasy na nowe grupy. Uczniowie muszą wyjaśnić w możliwie najprostszy sposób pojęcia tematycznie związane z książką, wykorzystują w tym celu słowniki wyrazów obcych i słowniki języka polskiego.
Grupa I - pojęcia: rubryka, pagina;
Grupa II - pojęcia : akapit, interlinia;
Grupa III - pojęcia: zecer, inicjał.
Uczniowie zapisują wyjaśnienia na dużych planszach, oprócz objaśnień słownych na planszach powinny się znaleźć także rysunki obrazujące wybrane pojęcia.
Liderzy grup prezentują prace. Uczniowie sporządzają notatkę.

10. Nauczyciel pokazuje uczniom, jak wyglądały średniowieczne księgi.

11. Podział klasy na nowe grupy, każda grupa otrzymuje gęsie pióra i atrament, flamastry w kolorze czerwonym, zielonym, niebieskim, czarnym, kartki formatu A-4 oraz fragmenty współczesnych książek. Uczniowie otrzymują polecenie zapisania oznaczonego fragmentu tak, aby sprawiał wrażenie, że pochodzi ze średniowiecznej księgi.

12. Uczniowie prezentują swoje prace.
Rekapitulacja:

13. Przypomnienie najważniejszych wydarzeń z historii książki.

14. Ocena pracy uczniów.

15. Praca domowa:
- Dla wszystkich uczniów: wypisać z tekstu D. Jodłowskiej - Wesołowskiej wyrazy pochodzenia obcego związane z książką i uporządkować je w kolejności alfabetycznej;
c Praca dodatkowa: zaprojektować okładkę noweli H. Sienkiewicza: "Janko Muzykant", termin wykonania zadania - 3 dni.

Opracowanie: Izabela Marcinkowska
nauczyciel języka polskiego
w Gimnazjum im. Wł. St. Reymonta
w Kleszczowie

Wyświetleń: 4873