PRZEŻYCIA FILIFIONKI, KTÓRA WIERZYŁA W KATASTROFY
(na podstawie opowiadania Tove Jansson " O Filifionce, która bała się katastrof")
Większość opowiadań o Muminkach to nie tylko dobra literatura, ale również lektura głęboko terapeutyczna i pomocna w kształtowaniu własnego "ja". Opowiadania Tove Jansson mogą pomóc dziecku w radzeniu sobie z własnymi emocjami. Warto więc je wykorzystać na lekcjach języka polskiego.
Opowiadanie "O Filifionce, która bała się katastrof" traktuje o najsilniejszym lęku, bo lęku przed nieznanym. Silny ładunek emocjonalny tego opowiadania podsunął mi metodę pracy.
Do lekcji wprowadziłam elementy dramy.
Temat: Przeżycia Filifionki, która wierzyła w katastrofy.
Klasa: IV
Czas: 90 minut
Cele ogólne:
Uczeń:
- twórczo rozwiązuje problemy,
- sprawnie komunikuje się,
- efektywnie współdziała w grupie,
- korzysta ze słowników,
- analizuje i wnioskuje
Cele operacyjne:
- rozwijanie twórczej aktywności poprzez wchodzenie w rolę,
- ćwiczenie ekspresji,
- kształtowanie umiejętności nazywania uczuć, odkrywania intencji postaci,
- rozwijanie umiejętności opisywania przeżyć wewnętrznych.
Metody:
Elementy dramy
Dyskusja
Ćwiczenia praktyczne
Praca indywidualna i praca w grupach.
Pomoce:
Książka Tove Jansson "Opowiadania z Doliny Muminków"
Słownik wyrazów bliskoznacznych
Karty pracy
Fiszki dla uczniów w rolach
Rekwizyty - kapelusz, szal, filiżanka czajnik
PRZEBIEG ZAJĘĆ
Zaangażowanie:
Wstępna rozmowa na temat strachu.
- Czego najbardziej się boisz?
- Czy wiesz dlaczego się boisz?
- Gdzie w twoim ciele umiejscawia się strach?
Badanie:
1. Szukamy frazeologizmów związanych ze strachem i zapisujemy je.
(np. "strach ma wielkie oczy", "/strach/ chwyta za gardło", "mieć duszę na ramieniu")
2. Szukamy synonimów wyrazu "strach"(niepokój, lęk ,panika, obawa) i porządkujemy je w kolejności od najsłabszego do najsilniejszego. Dzieci mogą narysować w zeszycie schodki i na nich umieścić wyrazy.
3. Rozdajemy karty pracy. Po lekcji uczniowie wklejają je do zeszytów.
/Uczniowie opowiadanie przeczytali w domu/
Przekształcanie.
Przechodzimy do dramy
W każdej scence biorą udział dzieci wcielające się w role bohaterów, a także dziecko grające wewnętrzne "ja" Filifionki.
a) daję chętnym do wejścia w role załączniki, a w nich informację: jaką scenkę będą odgrywać i co jest w niej najważniejsze. Pozostali uczniowie mogą odtwarzać zjawiska przyrody ( np. pomruk fal, wiatr, wichurę)
Scenka I - 2 osoby
Scenka II - 2 osoby
Scenka III - 3 osoby
Scenka IV - 2 osoby
Scenka V - 2 osoby
W każdej scence Filifionką i jej "drugim ja" jest ktoś inny.
b) Przed odegraniem każdej scenki proszę o jej streszczenie lub ponowne przeczytanie.
Prezentacja i wnioskowanie
a) Scenka.
b) Dyskusja - po każdej scence( Co robiła Filifionka? Co czuła, jak to wyrażała? Skąd się brały jej emocje? Czy doświadczaliście kiedyś podobnych? )
c) Wypełniamy kartę pracy, po każdej scence.
Refleksja
Zadanie domowe: Napisz kiedy i dlaczego Filifionka przestała się bać.
Uwagi
1. Dzieci wcielające się w wewnętrzne "ja" Filifionki najczęściej same wiedzą, kiedy powinny zacząć mówić, nauczyciel może jednak dla ułatwienia zatrzymać akcję / stop klatka/ i poprosić, żeby przemówiło wewnętrzne "ja".
2. Są scenki, w których zachowanie postaci i jej wewnętrzny głos funkcjonują równolegle, np. w scenie, gdy Filifionka pierze dywan. Oczywiście, w takich scenkach wykonawca roli Filifionki mógłby być jednocześnie jej głosem wewnętrznym. Uważam jednak, że dzieci stracą wówczas szansę uświadomienia sobie, że często kłębią się w nich emocje, których inni nie widzą.
3. Dzieci wchodziły w rolę zakładając charakterystyczny element stroju postaci ( kapelusz - Filifionka, szal - Gapsa)
Załączniki
Scenka I
Osoby: Filifionka / pierze dywan/
Wewnętrzne "ja" Filifionki / monolog - myśli, uczucia/
Scenka II
Osoby: jw.
Filifionka czeka na Gapsę. Rozpala ogień pod czajnikiem. Stara się oponować lęk przestawiając i układając przedmioty.
Scenka III
Osoby: Filifionka
Wewnętrzne "ja" Filifionki
Gapsa
Filifionka rozmawia z Gapsą. Na początku ukrywa uczucia: plecie głupstwa, rozlewa herbatę. Potem pokazuje jak się naprawdę czuje. Gapsa jest zażenowana. Kłótnia o kwiat w wazonie. Gapsa wychodzi. Filifionka zostaje ze swoimi myślami. Złości się na Gapsę.
Scena IV
Osoby: Filifionka
Wewnętrzny głos
Filifionka jest sama w domu. Nadciąga burza, sztorm. Coraz bardziej się boi. Owija się kołdrą. Zamyka oczy. Głos opowiada co czuje bohaterka.
Scena V
Osoby: jw.
Filifionka wyskakuje przez okno z zamkniętymi oczyma. Siada na piasku. Uspokaja się . Otwiera oczy. Jest szczęśliwa.
Opracowanie: Marta Todorow
