AWANS INFORMACJE Dla nauczyciela Dla ucznia LOGOWANIE


Katalog

Marta Adamska, 2021-04-09
Libiąż

Zajęcia przedszkolne, Artykuły

Ruch jest drzwiami do uczenia się - Paul E. Dennison

- n +

Autor metody Kinezjologii Edukacyjnej (KE) stwierdził, że ruch jest drzwiami do uczenia się, ponieważ ćwiczenia ruchowe KE podnoszą sprawność myślenia i działania w różnych sferach aktywności człowieka. Jest to metoda edukacyjna, pozwalająca uczyć się lekko, łatwo i przyjemnie.
Odkrywcami ogromnych możliwości ruchu fizycznego, które mogą być wykorzystane zarówno przez dzieci jak i dorosłych są dr Paul Dennison i jego żona Gail Dennison. Paul Dennison, amerykański pedagog, opracował w latach 70-tych , proste ruchy przynoszące korzyści każdemu, niezależnie od wieku. Spośród nich wybrał te, które posiadają najbardziej zbawczy wpływ na dzieci i stworzył kanon podstawowych ćwiczeń, nazywając je Gimnastyka Mózgu (GM). GM to świadome wykorzystanie mięśni by wzbogacić odpowiednie partie mózgu o nowe połączenia nerwowe. Po wytworzeniu nowych połączeń – myśl przebiega szybciej i ze znacznie mniejszym wysiłkiem.
Spotkanie z koleżanką zafascynowaną przebytym kursem z Kinezjologii Edukacyjnej-Brain Gym-Metody dr Paula Dennisona i Gail Dennison , zainspirowało mnie do zgłębienia tego tematu i podzielenia się zdobytą wiedzą z młodszymi stażem koleżankami wychowania przedszkolnego i wczesnoszkolnego.
Co to jest Kinezjologia Edukacyjna? Najbardziej ujęło mnie wyjaśnienie J. Zwoleńskiej w książce Twórcza kinezjologia w praktyce. Propozycje dla każdego , że KE zajmuje się ruchem oraz jego wpływem na uczenie się. W praktyce posługuje się prostymi ćwiczeniami pozwalającymi na usprawnienie koordynacji wzrokowo-ruchowej oraz orientacji w schemacie ciała i przestrzeni – służąc tym samym zwiększeniu możliwości intelektualnych dziecka. KE wykorzystuje wzajemne zależności rozwoju fizycznego, emocjonalnego i intelektualnego oraz odwołuje się do procesów rozwojowych oraz edukacyjnych.
Ćwiczenia GM wg Dennisona występują w trzech wymiarach:
• wymiar lateralności- są to ćwiczenia na przekroczenie linii środka, utworzonej przez prawą i lewą część ciała i mózgu;

Ćwiczenia te stymulują pracę zarówno dużej jak i małej motoryki. Główny mechanizm „jedności myśli i ruchu”, będący podstawą tych ćwiczeń sprzyja udoskonaleniu i integracji połączeń prawej i lewej półkuli mózgu oraz całościowego odbioru materiału na poziomie analizy i uogólnień. Należą do nich: ruchy naprzemienne ( np. łokieć do kolana, dotykanie pięty, baletnica, narciarz), leniwe ósemki, symetryczne bazgranie, alfabetyczne ósemki, rowerek, słoń, wahadłowe ruchy głowy, oddychanie brzuchem, kołyska, kobra
• wymiar stabilności – do niego należą ćwiczenia energetyzujące oraz pogłębiające;
Ćwiczenia energetyzujące , czyli zapewniające niezbędną prędkość i intensywność przebiegu procesów nerwowych pomiędzy komórkami i grupami komórek nerwowych mózgu. Ćwiczenia pogłębiające pozytywną postawę, czyli sprzyjające pogłębieniu pozytywnego nastawienia i wpływające na emocjonalno-limbiczny układ mózgu, który współdziała z ośrodkami percepcji własnego „ja”. Stabilizują i rytmizują procesy nerwowe organizmu, co pomaga w nauce. Należą do nich: picie wody niegazowanej, punkty na myślenie, punkty uziemienia, punkty równowagi, pozycja Dennisona, punkty pozytywne, energetyczne ziewanie, kapturek myśliciela, punkty przestrzeni
• wymiar koncentracji – do których należą ćwiczenia wydłużające;
To ćwiczenia rozciągające mięśnie ciała. Gdy mięśnie są rozciągnięte i maja właściwą sobie długość, przekazują do mózgu sygnał informujący o tym, że człowiek jest rozluźniony, spokojny i gotowy do pracy poznawczej. Pomagają w uczeniu się, lepszym zapamiętaniu, koncentracji, myśleniu abstrakcyjnym. Są wskazane dla dzieci z trudnościami w uczeniu się, stale napiętych, przeżywających stres. Należą do nich: sowa, aktywna ręka, zginanie stopy, pompowanie piętą, sięganie po piłkę, wypady.
Tak więc ćwiczenia z Kinezjologii Edukacyjnej znalazły szerokie zastosowanie w stymulacji pracy mózgu. Odpowiednio dobrane mogą zintegrować działanie dwóch półkul mózgowych i usprawnić pisanie, czytanie, wypowiadanie się, poprawić koncentrację, obniżyć poziom lęku ,a także wpłynąć regulująco na emocje. Korzystać z tych ćwiczeń mogą także nauczyciele.
A oto opis niektórych z tych ćwiczeń. Zawsze powinny być poprzedzone ćwiczeniami wstępnymi PACE (picie wody, masowanie punktów na myślenie, ruchy naprzemienne, pozycja Dennisona).

Opis ćwiczeń wstępnych „Gimnastyki Mózgu”
Ć w i c z e n i a PA C E :
• picie wody – korzystnie jest pić dziennie 25 ml wody na każdy kilogram masy ciała (Energetic – Energetyczność);
• punkty na myślenie – jedną ręką masujemy dwa punkty znajdujące się pod obojczykiem z obu stron mostka, drugą rękę trzymamy na pępku. Układ powtarzamy, zmieniając rękę (Clear – Jasność);
• ruchy naprzemienne – podnosimy do góry prawe kolano i dotykamy go lewą ręką, następnie podnosimy lewe kolano i dotykamy go prawą ręką, lekko skręcając całe ciało (Active – Aktywność).
P o z y c j a D e n n i s o n a (Positive – Pozytywność):
• część A – krzyżujemy nogi, ręce wyciągamy do przodu, dłonie odwracamy na zewnątrz, a kciuki kierujemy do dołu; krzyżujemy ręce, splatamy dłonie, przyciągamy do klatki piersiowej; językiem dotykamy podniebienia twardego. Możemy zamknąć oczy. Inne wykonanie: dłonie schowane pod pachami, kciuki na zewnątrz, nogi skrzyżowane, język przylega do podniebienia, oczy zamknięte. Dzieci mogą leżeć, stać, siedzieć, wykonując tę pozycję.
• część B – nogi ustawione równolegle do siebie, dłonie złączamy opuszkami palców.


Opis niektórych ćwiczeń „Gimnastyki Mózgu®”
Słoń − stajemy w lekkim rozkroku z rozluźnionymi kolanami. Wyciągniętą ręką pokazujemy przed sobą punkt centralny wyobrażonej leniwej ósemki (leżąca ósemka). Przytulamy ucho do ramienia i kreślimy w przestrzeni leniwą ósemkę. Powtarzamy ćwiczenie po trzy, cztery razy każdą ręką.

Sowa – jedna ręka na pępku, druga skrzyżnie na ramieniu, głowa zwrócona w stronę dłoni na ramieniu, powoli odwracamy głowę w kierunku drugiego ramienia z jednoczesnym, długim wydechem ustami.
Punkty równowagi – palcami jednej ręki dotykamy wypukłości za uchem i przy podstawie czaszki, drugą trzymamy na pępku. Powtarzamy ćwiczenie, zmieniając układ rąk.
Punkty pozytywne – końcami palców lekko dotykamy punktów znajdujących się między linią włosów a brwiami, na czole; oddychamy spokojnie, można zamknąć oczy.
Zginanie stopy – siadamy, jedną nogę kładziemy na kolanie drugiej, z wydechem w stronę kolana, przy wdechu opuszczamy ją w przeciwnym kierunku. Wykonujemy ćwiczenie, dotykając rękami: przyczepy mięśni łydki (ścięgno Achillesa, przyczepy pod kolanem). Powtarzamy ćwiczenie, zmieniając układ nóg.
Pompowanie piętą – stajemy prosto, odstawiamy nogę do tyłu (w jednej linii) z lekko uniesioną piętą. Podczas wydechu dociskamy piętę do podłogi, a przednią nogę uginamy w kolanie, pamiętając o niezginaniu w kolanie nogi odstawionej do tyłu. Robiąc wdech, ponownie unosimy piętę, a przy wydechu znów opuszczamy. Powtarzamy ćwiczenie, zmieniając nogi.
Kapturek myśliciela – kciukiem i palcem wskazującym masujemy kilkakrotnie małżowinę uszną od góry do dołu, lekko ją rozwijając, następnie rozciągamy delikatnie małżowinę do góry, w bok i do dołu.
Oddychanie przeponowe – dłonie kładziemy na wysokości pępka. Bierzemy głęboki wdech, dłonie oddalają się od siebie, powoli robimy wydech, dłonie zbliżają się do siebie.
Energetyczne ziewanie – masując staw żuchwowo-skroniowy, otwieramy usta i głęboko ziewamy.
Aktywna ręka – wyprostowaną rękę unosimy, chwytamy ją drugą ręką zza głowy poniżej łokcia i na wydechu naciskamy w czterech kierunkach (oporujemy); ręka naciskana stawia opór.
Krążenie szyją – powolnym ruchem przenosimy głowę od ramienia do ramienia, pozwalając, by broda była jak najbliżej klatki piersiowej, robimy to na wydechu. W skrajnym bocznym położeniu głowy wykonujemy wdech i powtarzamy czynność.
Rysowanie oburącz – rysujemy oburącz symetrycznie względem linii środka różne wzory w przestrzeni lub na płaszczyźnie.
Kołyska – siadamy na podłodze, ręce lekko ugięte opierają się o podłoże, nogi złączone, zgięte w kolanach przenosimy z jednej strony na drugą, jednocześnie przekraczamy linię środka głową, spoglądając na pięty.
Leniwa ósemka – na wysokości oczu, naprzeciw nosa wyznaczamy punkt. Od niego rozpoczynamy kreślenie kciukiem koła − w lewą stronę do góry. Po powrocie do punktu wyjścia rozpoczynamy kreślenie drugiego koła − w prawą stronę ku górze. Oczy podążają za ruchem ręki. Rysunek przypomina leżącą 8. Wielokrotnie powtarzamy ten ruch. To samo ćwiczenie wykonujemy drugą ręką, a potem obiema (dłonie ze splecionymi palcami, a kciuki ułożone w znak X).
Alfabetyczna ósemka – rysujemy leniwą ósemkę. Wpisujemy w nią małe, pisane litery w lewej lub prawej połowie, w zależności od kierunku pisania, pierwszego odcinka litery, który ma być zgodny z kierunkiem ósemki. Po każdej literze kreślimy kilka leniwych ósemek i nakreślamy linię środka leniwej ósemki.
Luźne skłony – siadamy, wyprostowane nogi krzyżujemy w kostkach, ręce unosimy, robimy skłon tułowia do przodu. Ruch ten wykonujemy na wydechu, kilkakrotnie przenosząc ciężar ciała z jednego pośladka na drugi. Ręce wraz z ciałem znajdują się po tej samej stronie. Prostując się, robimy wdech. Powtarzamy ćwiczenie, zmieniając układ nóg.
Wypady – stajemy prosto, ręce opieramy na biodrach, jedną nogę odstawiamy w bok (stopy pod kątem 90o ), przy wydechu uginamy ją w kolanie (kolano nie może przekroczyć linii palców stopy), przenosząc na nią ciężar ciała. Robiąc wdech, prostujemy kolano.

Scenariusze zajęć z ćwiczeniami Dennisona można znaleźć w książkach np. Twórcza kinezjologia w praktyce- praca zbiorowa, Radosna Kinezjologia – J. Zwoleńska. Bardzo pomocne będą także dwie książki :Rysowanie oburącz ,Wesołe ósemki Teresy Chojnackiej., jak również płyty CD: Get ready to learn /PACE/ z muzyką do rytmizacji , Kinezjologiczne nutki oraz CO+DVD Tańce w kręgu i Tańce integracyjne.

Kinezjologia edukacyjna jest metodą kontrowersyjną.
W podstawowym podręczniku KE „Kinezjologia dla dzieci” Dennison zapewnia rodziców i nauczycieli że „ wszystko, co tutaj przedstawiono, jest oparte na wiedzy z zakresu neurofizjologii.”Tymczasem opinia przedstawicieli świata nauki jest odmienna.
W książce Kinezjologia edukacyjna nauka, pseudonauka, manipulacja?, która stanowi pokłosie konferencji naukowej z 27.11.2007 r. w Warszawie, zawarto pierwsze w Polsce ekspertyzy naukowe wielu autorytetów z różnych dziedzin: medycyny, socjologii, psychologii, teologii oraz terapeutów i pedagogów specjalnych, wykazujące pseudonaukowy charakter kinezjologii edukacyjnej.
Odmienną opinię można znaleźć w książce Hanny Nikodemskiej El Tairy - Kinezjologia Edukacyjna- fenomen skuteczności. Jest to jedyna publikacja zawierająca prezentacje badań naukowych prowadzonych przez wybitnych i uznanych na świecie naukowców, których wnioski są zbieżne z założeniami dr Paula Dennisona.
Kontrowersje i sprzeczne opinie na temat KE, nie przeszkodziły tej metodzie rozpowszechnić się na świecie a także w Polsce.
Metoda ta niemająca potwierdzenia w badaniach naukowych, oparta na filozofii Wschodu, na przestrzeni 15 lat, w sposób niezauważony dotarła do polskich przedszkoli, szkół, również specjalnych, do ośrodków interwencji, rehabilitacji i poradni psychologiczno-pedagogicznych. Metoda kinezjologii edukacyjnej zyskuje wielką popularność , szczególnie w nauczaniu przedszkolnym, wczesnoszkolnym i w terapii pedagogicznej. Wydawnictwa pedagogiczne min. JUKA, opracowują zatwierdzone przez MEN programy nauczania na bazie kinezjologii, jak program Mój kuferek dla sześciolatków, który otrzymał w 2005 r. specjalny certyfikat MEN na Targach Edukacyjnych.
Gdzie nauczyciele, terapeuci uczą się tej metody?
Otóż nie tylko na kursach organizowanych przez Polskie Stowarzyszenie Kinezjologów. Aby wyjść naprzeciw potrzebom dzieci i młodzieży z problemami w uczeniu się, na etapie studiów pedagogicznych studenci poznają różnorodne metody pracy z dzieckiem. Jedną z nich jest metoda Kinezjologii Edukacyjnej- budząca wiele kontrowersji w środowisku polskich pedagogów i terapeutów.
Studenci poznają jej podstawy teoretyczne oraz praktyczne. Zajęcia maja charakter obiektywny, studenci zapoznają się zarówno z zaletami jak i zagrożeniami stosowania metody w praktyce.
Na krakowskiej uczelni zostały przeprowadzone badania w trakcie trwania dwóch lat akademickich- 2013/14 i 2014/15 na dwóch grupach studentów pedagogiki, którzy w ramach planu studiów poznawali metodę KE w wymiarze 30 godzin w formie warsztatowej. Celem badań było sprawdzenie, czy studenci zastosują metodę KE w przyszłej pracy terapeutycznej? Wszyscy badani studenci wyrazili chęć poznawania różnorodnych metod terapeutycznych, nawet budzących kontrowersje w środowisku specjalistów.
Badani studenci (54 osoby) w przeważającej części ocenili metodę KE pozytywnie (85%) i wstępnie wyrazili gotowość do jej wykorzystania w przyszłej pracy terapeutycznej z dziećmi i młodzieżą (74%). Studenci pisali, że zastosują tę metodę , bo są proste ćwiczenia, łatwe do wykonywania przez dzieci nawet z dużymi deficytami, ma pozytywny wpływ na sferę emocji i uczuć uczestników terapii. Jest to dobra zabawa, ruch przede wszystkim.
W Akademii im. J. Długosza w Częstochowie metodę KE wykorzystuje się na zajęciach z przedmiotów: edukacja zdrowotna, edukacja ekologiczna, metodyka nauczania zintegrowanego, terapia pedagogiczna. Studenci pedagogiki o specjalności nauczanie początkowe i wychowanie przedszkolne zachęcani są do własnych systematycznych ćwiczeń oraz opracowania zadań edukacyjnych dla dzieci w ramach praktyk pedagogicznych. Wykorzystują przykłady scenariuszy zajęć podane w książce Twórcza kinezjologia w praktyce, Propozycje dla każdego oraz video Kinezjologia Edukacyjna (wyd. KINED) lub CD Kinezjologiczne nutki (wyd. KINED), czasami również materiały instruktażowo-metodyczne Tańce w kręgu.
Opinie nauczycieli, którzy stosują kinezjologię edukacyjną w pracy z dziećmi.
• Wybrałyśmy ćwiczenia z KE, ponieważ są bardzo proste do wykonywania i modyfikacji, co je dodatkowo uatrakcyjnia.
• Gimnastyka Mózgu to metoda prosta, naturalna, wolna od środków farmakologicznych i efektywna. Ćwiczenia można wykonywać w każdym miejscu, w każdym czasie i bez wydatku finansowego.
• Od kilku lat stosujemy w pracy z dziećmi ćwiczenia Gimnastyki Mózgu i obserwujemy takie zjawiska, jak: wyciszenie się grupy, lepszą koncentrację podczas zajęć, łatwiejsze rozumienie poleceń, większą gotowość do wykonywania zadań, szybsze i efektywniejsze zapamiętywanie i uczenie się. Trudności występujące przy wykonywaniu poszczególnych ćwiczeń są dla nas sygnałem zaburzeń.
• Zauważamy, iż dzieci poddające się tej metodzie przejawiają większe zaangażowanie podczas zajęć. Ponadto dostrzegalne jest coraz większa harmonijność ruchów oraz ich precyzja. Co więcej, dzieci są pewniejsze w określaniu prawej i lewej strony ciała, a także określenia stron w przestrzeni i na płaszczyźnie
Przytoczone opinie potwierdzają zalety i korzyści stosowania tej metody. Nie można jednak nie zauważyć, że metoda ta oddziałuje wręcz aktywizuje ruch dziecka, który odgrywa bardzo istotną rolę w okresie dzieciństwa i odwołuję się do naturalnej potrzeby dziecka. Obecnie bardzo widoczne staje się ograniczenie swobody ruchowej dziecka, a wynika to chociażby z zamieszkania w dużych aglomeracjach miejskich, czy niekontrolowanej konsumpcji mediów. Prowadzi to do przyrostu dzieci mających wady postawy, nadwagę, problemy z koordynacją ruchową, trudności w szkole oraz – w zbyt małym zakresie - nieadekwatne do wieku, rozwinięte umiejętności społeczne.
Myślę, że przytoczone argumenty przemawiające za stosowaniem kinezjologii edukacyjnej przekonają nauczycieli do ich włączania w proces nauczania - uczenia się, a można je stosować w różnorodnych formach, np. jako:
• ćwiczenia śródlekcyjne,
• ćwiczenia koncentrujące i wyciszające, które rozpoczynają zajęcia,
• ćwiczenia uzupełniające, wplatane w treść programu,
• ćwiczenia wchodzące w skład lekcji wychowania fizycznego,
• ćwiczenia wzmacniające ogólną motorykę lub wzmacniające mięśnie biorące udział w pisaniu.




Czyta się już o nauczycielach, którzy uczą w oparciu o autorskie programy z elementami edukacji kinezjologicznej.
W styczniu 2004 r. w Częstochowie powstało Jurajskie Stowarzyszenie Kinezjologów. Uroczystość min. uświetniły pokazy ćwiczeń GM w wykonaniu częstochowskich przedszkolaków i uczniów szkoły podstawowej. Dużym zainteresowaniem cieszyły się relacje nauczycieli nauczania zintegrowanego, które opracowały autorskie programy dla swoich uczniów i podczas ich realizacji przeprowadzały badania pedagogiczne dotyczące efektywności nauczania szkolnego , wspomaganego KE.
Autorski program ćwiczeń stymulujących dla dzieci siedmioletnich opracowała C. Grzywniak z Akademii Pedagogicznej w Krakowie. Składa się on z dwóch części i powstał w oparciu o metodę P. Dennisona i założenia treningu relaksacji Jacobsona. Program może pełnić dwie funkcje: terapeutyczną i profilaktyczną.
Reasumując , różnorodne są formy stosowania ćwiczeń GM w pracy z dziećmi, ale regularne ćwiczenia zaplanowane w programach autorskich z pewnością szybciej pozwolą osiągnąć zauważalne rezultaty.
Jedną z pionierek GM jest dr Carla Hannaford – najzdolniejsza uczennica Paula Dennisona: utytułowany neurofizjolog z blisko trzydziestoletnim stażem pedagogicznym, prowadząca wykłady na całym świecie. W swojej książce Zmyślne ruchy, które doskonalą umysł pisała: „ szkoły i wszelkie miejsca, gdzie ktoś się czegoś uczy, od przedszkoli do szkolenia w firmie, to oczywiste miejsce na wykorzystanie GM. Nie zdarzyło mi się, aby ćwiczenia wykonywane przez różne grupy ludzi, w różnym wieku i o różnych profesjach nie przyniosły sukcesu jeszcze bardziej efektywnego uczenia się. Pomagają one osobom młodym w przygotowaniu się do uczenia, a starszym w zachowaniu aktywnego myślenia i pamięci. Ale najbardziej znaczące przykłady poprawy po gimnastyce mózgu, których byłam świadkiem, zachodziły i zachodzą u dorosłych i dzieci, którzy zostali określeni jako: ”niewyuczalni”, z zaburzeniami koncentracji wraz z nadpobudliwością, upośledzeniem emocjonalnym”, z zespołem Downa. Gimnastyka Mózgu jest : niefarmakologiczna, prosta i bardzo efektywna. Zachowuje ona dobre zgranie układu umysł – ciało i pomaga wszystkim w ogólnym uczeniu.
Obecnie wśród dużej liczby dzieci przedszkolnych i rozpoczynających naukę w pierwszej klasie można zauważyć nieharmonijny rozwój psychomotoryczny. Potrzebują one specjalnej stymulacji i uaktywnienia pewnych struktur mózgowych. Wsparcie, jakiego udziela kinezjolog, może dotyczyć różnych poziomów funkcjonowania, np. usprawnienia wzroku, słuchu i ruchu; trudności z pisaniem i czytaniem; braku koncentracji, motywacji; kłopotów z pamięcią; organizacji czasu, komunikacji.
Po tym co przeczytałam na temat kinezjologii edukacyjnej myślę, że warto częściej włączać jej elementy do pracy z dziećmi przedszkolnymi.

autor :Marta Adamska
Bibliografia:
• Dzionek E. i inni, Kinezjologia edukacyjna, Oficyna Wydawnicza „Impuls”2006
• Hannarord C., Zmyślne ruchy, które doskonalą umysł, „Medyk”, Warszawa 1998
• Masgutowa S., Materiały z kursu Gimnastyka Mózgu dr Paul Dennison i Gail Dennisoncz. I , Międzynarodowy Instytut Neurokinezjologii Rozwoju Ruchowego i Integracji Odruchów, Warszawa 2002
• Zwoleńska J., Twórcza kinezjologia w praktyce. Propozycje dla każdego, „Kined”, Warszawa 2004
• Borowiecka R., Kinezjologia edukacyjna-kontrowersyjna terapia, „Kinezjologia” 2010, www.docplayer.pl/5366783
• Chrolenko I, Wiśniewska D., Kinezjologia edukacyjna jako metoda wspierająca uczenie się, Łódzkie Centrum Doskonalenia Nauczycieli i Kształcenia Praktycznego, Łódź (12),2006
• Duda M., Zmyślne ruchy, które doskonalą umysł w opinii studentów pedagogiki-Dylematy wyborów. „Konteksty Pedagogiczne” 2 , 2016
• Glapa A.,Naskręt M., Elementy kinezjologii edukacyjnej-jako przykład usprawniania małej i dużej motoryki, „Wychowanie Fizyczne i Zdrowotne” Nr 10 , 2014
• Jarzyńska J., Wykorzystanie technik kinezjologii edukacyjnej P. Dennisona w pracy z dziećmi o specjalnych potrzebach edukacyjnych, „Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce” Nr 2 ,2007

Zgłoś błąd    Wyświetleń: 0


Uwaga! Wszystkie materiały opublikowane na stronach Profesor.pl są chronione prawem autorskim, publikowanie bez pisemnej zgody firmy Edgard zabronione.


BAROMETR


1 2 3 4 5 6  
Oceń artukuł!



Ilość głosów: 0

Serwis internetowy, z którego korzystasz, używa plików cookies. Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z serwisu, w celu administrowania serwisem, poprawy jakości świadczonych usług w tym dostosowania treści serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania behawioralnego reklamy (dostosowania treści reklamy do Twoich indywidualnych potrzeb). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do Internetu oraz w Polityce prywatności plików cookies.
Dowiedz się więcej.