Program edukacyjno - wychowawczy dla uczniów klas I - III: Moje miasto – mój dom

Program, który znajduje się poniżej, został napisany dla dzieci zamieszkujących Tarczyn - niewielkie miasteczko w województwie mazowieckim. Ma on jednak charakter uniwersalny i może być wykorzystany do przybliżenia dzieciom z innych miejscowości ich miejsca zamieszkania, oczywiście po wcześniejszym umieszczeniu w nim charakterystycznych dla tego miejsca informacji.

Miejscowość, z której się wywodzimy - nasza mała ojczyzna to przestrzeń, która w sposób tajemniczy wpisuje się na trwałe w naszą świadomość, zakorzenia się w naszym sercu, daje poczucie ładu i bezpieczeństwa. Często, już jako dorośli, wracamy tu po latach doświadczając prawdziwego powrotu do domu, swoistego sacrum wyznaczonego dobrze nam znanymi punktami odniesienia. Dla rdzennych mieszkańców Tarczyna „zerowy południk” życia przechodzi przez ziemię tarczyńską. I właśnie z tą ziemią, jej historią, tradycjami, mieszkającymi tu ludźmi, jak i z jej obecnym obliczem związany jest program edukacyjno – wychowawczy „Moje miasto – mój dom”.

I. Wprowadzenie:

Głównym celem programu „Moje miasto – mój dom” jest poznanie miejsca zamieszkania uczniów, związanej z nim historii, zabytków, tradycji, przybliżenie postaci patrona Szkoły Podstawowej w Tarczynie Juliana Stępkowskiego, bohaterskich czynów Honorowej Obywatelki Miasta Tarczyna - Ireny Sendlerowej, a przez to wzbudzanie pozytywnych emocji względem niego oraz dumy z bycia jego mieszkańcem.
Program przeznaczony jest dla uczniów klas I – III Zespołu Szkół im. Szarych Szeregów w Tarczynie. Zawarte w nim treści są zgodne z podstawą programową kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej stanowiącą załącznik nr 2 do rozp. MEN z 14 lutego 2017 r. (Dz. U. 356.2017) oraz programem wychowawczo - profilaktycznym szkoły.
Program będzie realizowany w ramach zajęć rozwijających, jeden raz w tygodniu. Zaplanowano 11 lekcji, w tym dwie w terenie. Pierwsze dwie lekcje będą dotyczyły gminy Tarczyn, jej walorów przyrodniczych oraz miejsc zamieszkania dzieci, kolejne trzy historii i zabytków Tarczyna. Prezentacja zasłużonych osób związanych z Tarczynem zajmie dalsze dwie lekcje, podobnie jak zajęcia ukazujące dzisiejsze oblicze miasta (dwie lekcje). Po zakończeniu realizacji programu zostanie przeprowadzona jego ewaluacja (ostatnie dwie lekcje).
Do realizacji programu potrzebne będzie wyposażenie klasy w odpowiedni sprzęt - komputer, tablicę interaktywną.
Treści zawarte w programie mogą być wykorzystywane w innej kolejności i modyfikowane przez nauczycieli z uwzględnieniem indywidualnych potrzeb i możliwości uczniów oraz kwestii organizacyjnych. Ważne jest, aby wszyscy uczniowie mieli poczucie własnego wkładu w jego realizowanie, a zadania, jakie będą musieli wykonać, były dostosowane do ich możliwości. Tematy zajęć oraz proponowane aktywności zostały tak zaplanowane, aby pobudzały do myślenia, prowokowały do działania i poszukiwania, pogłębiały wiedzę
i wzbudzały pozytywne emocje względem swojej miejscowości.

II. Cele programu:

2.1. Cele poznawcze
Uczeń:
- zaznacza na mapie gminy miasto Tarczyn oraz miejscowości, z której pochodzi on i jego koledzy z klasy,
- zna herb Tarczyna, opisuje go,
- wie, jakie są walory przyrodnicze Tarczyna,
- wypowiada się na temat historii Tarczyna, jego tradycji,
- wymienia miejsca zabytkowe Tarczyna, wypowiada się na ich temat,
- wskazuje różnice w wyglądzie dawnego i współczesnego Tarczyna,
- opisuje obecny wygląd miasta,
- wie, kim był Julian Stępkowski oraz nazywa go patronem szkoły,
- wypowiada się na temat działalności Ireny Sendlerowej,
- słucha czytanego tekstu i udziela odpowiedzi na pytania dotyczące jego treści.

2.2. Cele wychowawcze:
Uczeń:
- doświadcza przynależności do społeczności lokalnej oraz dumy z bycia jej członkiem,
- jest wrażliwy na takie wartości jak: szacunek dla przodków, tradycji, historii,
- rozumie konieczność niesienia pomocy potrzebującym, podejmowania działań na rzecz innych,
- odczuwa szacunek dla patrona szkoły Juliana Stępkowskiego oraz Ireny Sendlerowej,
- wyciąga wnioski z obserwacji poczynionych podczas wycieczek oraz zajęć,
- potrafi współpracować z kolegami,
- aktywnie uczestniczy w grze dydaktycznej,
- dostrzega swoją rolę w budowaniu zespołu klasowego,
- planuje i wykonuje powierzone mu zadania zgodnie z instrukcją oraz własnym pomysłem.

III. Dobór treści:

Program składa się z czterech modułów:
3.1. Gmina Tarczyn i moje w nim miejsce,
3.2. Historia i zabytki Tarczyna,
3.3. Zasłużone osoby związane z Tarczynem,
3.4. Tarczyn dziś.

3.1. Tarczyn i moje w nim miejsce

Moduł pierwszy będzie realizowany na dwóch zajęciach lekcyjnych. Pierwsze zajęcia będą zatytułowane: Mój dom, drugie: Walory przyrodnicze Tarczyna (wycieczka).

Metody i techniki, jakie będą wykorzystane podczas zajęć: pogadanka, praca z mapą, oglądowa, w tym wycieczka, prezentacja multimedialna, wizualizacja, tworzenie plakatów – burza mózgów, swobodnej ekspresji artystycznej.

Formy: indywidualna, grupowa, zbiorowa (wycieczka).

Środki dydaktyczne: mapki konturowe gminy Tarczyn, nazwy miejscowości wchodzących w skład gminy, ilustracja przestawiająca herb Tarczyna, małe herby gminy do wklejenia, prezentacja multimedialna.

3.2. Historia i zabytki Tarczyna

Moduł ten będzie realizowany na trzech zajęciach lekcyjnych. Tematem pierwszego będzie - historia Tarczyna, drugiego - Tarczyn w dawnej fotografii, trzeciego - Zabytki Tarczyna (wycieczka).

Metody i techniki wykorzystywane podczas zajęć: pogadanka, aktywne słuchanie czytanego tekstu, oglądowa, w tym wycieczka oraz prezentacje multimedialne z wykorzystaniem zdjęć zrobionych przez uczniów, problemowa – sytuacyjna, aktywizujące: oś czasu, burza mózgów.

Formy: indywidualna, grupowa, zbiorowa (w tym: wycieczka)

Środki dydaktyczne: zdjęcia dawnego Tarczyna oraz zdjęcia ich obecnych odpowiedników, zdjęcia zabytków Tarczyna, prezentacja multimedialna.

3.3. Zasłużone osoby związane z Tarczynem

Moduł ten realizowany będzie na dwóch lekcjach. Pierwsza lekcja będzie poświęcona Julianowi Stępkowskiemu, druga Irenie Sendlerowej. W klasie pierwszej wskazane jest podjęcie rozmowy z rodzicami dzieci i uzyskanie ich akceptacji na zajęcia związane z Ireną Sendlerową. Zajęcia takie wiążą się bowiem z koniecznością wprowadzenia dzieci w pewien aspekt rzeczywistości wojennej.

Metody i techniki wykorzystywane podczas zajęć: oglądowa, w tym spacer po szkole i ulicy Juliana Stępkowskiego, pogadanka, dyskusja kierowana przez nauczyciela, słowna – aktywne słuchanie czytanych fragmentów książki, problemowa – poszukiwanie w szkole miejsc mówiących nam o patronie szkoły, swobodnej ekspresji twórczej.

Formy: indywidualna, grupowa, zbiorowa (w tym: spacer).

Środki dydaktyczne: fotografie Juliana Stępkowskiego i Ireny Sendlerowej, pamiątki po Julianie Stępkowskim znajdujące się w szkole, jego popiersie, książka o Irenie Sendlerowej.

3.4. Tarczyn dziś

Moduł ten będzie realizowany przez dwie lekcje. Pierwsza lekcja będzie zatytułowana “Tarczyn, jaki znam”. Drugą stanowić będzie gra dydaktyczna pt. Szlakami Tarczyna. Lekcja ta stanowi pierwsze podsumowanie realizowanego programu. Podczas niej uczniowie będą musieli wykazać się zdobytymi do tej pory wiadomościami.

Metody i formy wykorzystywane do realizacji tych tematów to: pogadanka, dyskusja kierowana przez nauczyciela, oglądowa, problemowa – gra dydaktyczna, prezentacja multimedialna z wykorzystaniem zdjęć zrobionych przez dzieci.

Formy: grupowa, zbiorowa.

Środki dydaktyczne: ilustracje – zdjęcia przedstawiające obecny wygląd Tarczyna, gra dydaktyczna.

IV. Ewaluacja programu:

Do przeprowadzenia ewaluacji programu posłuży:
- gra dydaktyczna (patrz pkt 3.4.),
- rozmowy z uczniami,
- prace przygotowane przez uczniów,
- wyniki konkursu.

Ewaluacja, nie licząc gry dydaktycznej, będzie miała miejsce na dwóch zajęciach lekcyjnych. Podczas pierwszych zajęć zadaniem uczniów będzie wykonanie pracy – kartki pocztowej do kolegi zatytułowanej - Tarczyn moje miasto, zgodnie z instrukcją, tj. kartkę papieru dzielimy na pięć pól. W pierwszym polu rysujemy herb Tarczyna, w drugim – przyrodę Tarczyna, w trzecim – zabytki, w czwartym zasłużoną postać związaną z naszym miastem, w piątym – miejsce, które najbardziej lubię. Osoby chętne mogą przykleić do swojej kartki napis: I (serce - love) Tarczyn. Po wykonaniu kartek zostaną one omówione przez swoich autorów na forum klasy. Drugą formą ewaluacji będzie konkurs klasowy - grupowy dotyczący zdobytej przez uczniów wiedzy o Tarczynie z wykorzystaniem quizu na platformie edukacyjnej Kahoot!.

V. Literatura i fotografie wykorzystane w realizacji programu pochodzą z:
1. Cavallone M.C., House W. (2019). Irena Sendlerowa. Kobieta, która uratowała tysiące dzieci. Seria: Moi bohaterowie. Warszawa.
2. Czerwińska – Rydel A. (2018). Listy w butelce. Opowieść o Irenie Sendlerowej. Łódź.
3. Golański J. (1997). Z dziejów Tarczyna. Tarczyn.
4. Golański J. (2001). W dawnym Tarczynie. Warszawa.
5. Grzybowska G., Wójcik A. (2008). (red.). 100 – lecie Publicznej Szkoły Podstawowej
w Tarczynie.
6. Kalendarze Tarczyna z serii: „Tacy byliśmy wczoraj”. zasoby internetowe Mazowieckiej Biblioteki Cyfrowej.
7. Kohn A. (red.) (2012). „Tacy byliśmy jeszcze wczoraj …” Ziemia Tarczyńska na starej fotografii. Tarczyn.
8. Kohn A. (red.). (2014). Tacy byliśmy jeszcze wczoraj … Tarczynian Portret Własny. Tarczyn.
9. Kohn A. (2017). Tacy byliśmy jeszcze wczoraj … Tarczynian Portret Własny. Tarczyn.
10. Prospekty wydawanie przez Urząd Miejski w Tarczynie z serii Tarczyn. Gmina naturalnie atrakcyjna.

VI. Przykładowe scenariusze zajęć:

Scenariusz zajęć – Mój dom

Cele:
Uczeń:
- zaznacza na mapie gminy Tarczyn swoje miejsce zamieszkania,
- zna herb Tarczyna, opisuje go,
- ma świadomość przynależności do społeczności tarczyńskiej.

Metody: praca z mapą, pogadanka, poglądowa, swobodnej ekspresji plastycznej.

Formy: zbiorowa, indywidualna

Środki dydaktyczne:
prezentacja multimedialna - mapa konturowa gminy Tarczyn, napisy z nazwami miejscowości,
w których mieszkają uczniowie, herb i logo gminy, tablica interaktywna.

Przebieg zajęć

Wprowadzenie:

Nauczyciel wprowadza uczniów w założenia programu „Tarczyn – moje miasto”. Przeprowadza krótką pogadankę dotyczącą tego, czego dzieci chciałyby się dowiedzieć o swoim mieście. Przedstawia temat dzisiejszych zajęć oraz ich cele.

Zajęcia właściwe:

1. Uczniowie otrzymują mapkę konturową gminy Tarczyn, napisy z nazwami miejscowości,
w których mieszkają uczniowie.
2. Na tablicy wyświetlona zostaje taka sama mapka, jaką otrzymali uczniowie. Nauczyciel informuje, co ona przedstawia. Dzieci dowolnym kolorem zaznaczają obszar Tarczyna. Uczniowie odgadują jego nazwę, tj. Tarczyn, przyklejają odpowiedni napis.
3. Nauczyciel przedstawia herb Tarczyna, rozmawia z uczniami na jego temat. Uczniowie opisują go, wskazują z czym się im kojarzy. Nauczyciel przedstawia oficjalne znaczenie symboli znajdujących się na herbie oraz ich kolorystyki. Uczniowie wycinają herb, jaki otrzymali na początku zajęć i przyklejają do mapki razem z logo Tarczyna.
4. Na tablicy interaktywnej ponownie pojawia się mapka konturowa gminy Tarczyn. Nauczyciel wspólnie z uczniami kolorami i napisami uzupełniają nazwy miejscowości, z których pochodzą uczniowie.
5. Na dole mapki, pod hasłem „legenda”, uczniowie rysują piktogram, jakim na mapie oznaczą swój dom oraz swoją szkołę, a następnie rysują je na mapie. Chętni mogą pokolorować tło mapki.

Podsumowanie:

Każde dziecko pokazuje swoją mapkę i dokańcza zdania: Mój dom znajduje się w … . Bardzo....


Scenariusz zajęć: Tarczyn na dawnej fotografii

Cele:
Uczeń:
- wie, jak dawniej wyglądał Tarczyn,
- wskazuje różnice w wyglądzie dawnego i obecnego Tarczyna,
- nazywa czym różniło się życie mieszkańców Tarczyna dawniej i dziś,
- doświadcza szacunku dla swoich przodków i rozumie ich znaczenie w budowaniu dawnego Tarczyna.

Metody: oglądowa, rozmowa, wizualizacja.

Formy: zbiorowa, indywidualna

Środki dydaktyczne: fotografie przedstawiające dawny Tarczyn i obecny, tablica interaktywna

Przebieg zajęć:

Wprowadzenie:

Nauczyciel pokazuje dzieciom różne stare fotografie. Prowadzi z nimi krótką pogadankę na temat roli, jaką fotografia odgrywała i odgrywa w naszym życiu. Wskazuje na dawną czarno – białą formę zdjęć. Na zasadzie zagadki uczniowie odgadują temat lekcji oraz starają się postawić pytania, na jakie będziemy starali się odpowiedzieć podczas zajęć.

Zajęcia właściwe:

1. Oglądanie na tablicy interaktywnej zdjęć starego Tarczyna. Odgadywanie, co to za miejsca. Porównywanie ich ze zdjęciami aktualnymi.
2. Rozmowa z dziećmi na temat wyglądu dawnego Tarczyna, tego, co się w nim zmieniło. Pytania pomocnicze mogą brzmieć:
- Czym różniło się życie naszych przodków od naszego - czy było łatwiejsze, ciekawsze?
- Co było trudniejsze w dawnych czasach w porównaniu z dzisiejszymi?
- Co chcielibyście zachować z tamtych lat, a co dobrze, że uległo zmianie?
- Co zawdzięczamy Tarczynianom żyjącym przed nami?

Podsumowanie:

Wybieramy jedno stare zdjęcie np. przedstawiające targ na rynku w Tarczynie. Uczniowie jeszcze raz je oglądają. Następnie zamykają oczy. Nauczyciel czyta tekst odwołujący się do wszystkich zmysłów dzieci, przenoszący ich w to miejsce. Uczniowie poszukują swojego w nim miejsca – kim są, co robią, jak wyglądają, z kim rozmawiają, jak się czują. Otwierają oczy
i jednym zdaniem podsumowują to, co sobie wyobrazili.

Wyświetleń: 0