PROGRAM TERAPII LOGOPEDYCZNEJ DZIECKA Z SYGMATYZMEM


Przebieg terapii logopedycznej to następujące po sobie w ściśle ustalonej kolejności etapy pracy zmierzające do uzyskania prawidłowej artykulacji głoski oraz jej utrwalenia i automatyzacji.

Etap wstępny

Etap wstępny następuje po ustaleniu diagnozy i zorientowaniu się w możliwościach dziecka.
Terapię rozpoczynamy od ćwiczeń oddechowych, słuchowych oraz usprawniania motoryki narządów artykulacyjnych by wywołać głoskę „s” i dalej ją utrwalać, gdyż jest ona podstawową dla całego szeregu s, z, c, dz.

Etap przygotowawczy

Etap przygotowawczy to wszystkie czynności poprzedzające wywołanie głoski. Wszystkie przeprowadzone ćwiczenia odbywały się w formie zabaw.

Ćwiczenia oddechowe:

1. Dmuchanie na chorągiewki i wiatraczki.
2. Tańczący płomyczek - dmuchanie na płomień świecy, tak by wyginać go pod wpływem dmuchania.
3. Łódki - dmuchanie na papierowe łódki, lekkie przedmioty pływające w misce z wodą.
4. Wydmuchiwanie baniek mydlanych.
5. Dmuchanie na papierowe ozdoby zawieszone na nitkach różnej długości. Przy tych ćwiczeniach posługujemy się raz nosem, raz ustami.
6. Kto dmuchnie dalej? - zdmuchiwanie kulki waty kosmetycznej, lekkich przedmiotów.
7. Wyścigi samochodowe - dmuchanie na papierowe kulki po wytyczonej trasie (narysowanej na podłodze, kartce).
8. Mecz piłkarski - przedmuchiwanie piłeczki pingpongowej do osoby siedzącej naprzeciwko, staramy się wbić gola w bramkę zbudowaną z klocków (bramka może być jedna, ustawiona na środku stołu lub kilka w różnych miejscach).
9. Gotowanie wody - dmuchanie przez rurkę do wody, aby tworzyły się pęcherzyki powietrza. Dmuchamy na zmianę: długo - krótko - jak najdłużej, słabo - mocno - bardzo mocno - gotuje się i kipi!
10. Gotowanie obiadu - rozdmuchiwanie w naczyniu chrupek, ryżu, kaszy, pociętej gąbki, kawałków styropianu.
11. Nadmuchiwanie baloników, zabawek i piłek z folii.

Ćwiczenia słuchowe:

1.Rozróżnianie i naśladowanie dźwięków, odgłosów dochodzących z z najbliższego otoczenia (głosy zwierząt, odgłosy pojazdów).
2. Wysłuchiwanie i rozróżnianie dźwięków ze względu na jego natężenie, tempo (cicho-głośno, wolno-szybko).
3. Wyodrębnianie wyrazów w zdaniu.
4. Wyodrębnianie sylab w wyrazach:
- dzielenie wyrazów na sylaby,
- łączenie wyrazów z sylab (synteza sylabowa),
- dzielenie wyrazów na sylaby z jednoczesnym układaniem klocków-
układanie obrazów graficznych modelu sylabowego, liczenie sylab.
5. Dokańczanie wyrazów, podajemy dziecku obrazki, a następnie
wypowiadamy pierwszą sylabę jednego z nich, np.: ko..(tek).
6. Wskazywanie, wyszukiwanie i grupowanie obrazków, których nazwy
zaczynają się wskazaną głoską.
7. Odgadywanie wyrazu, jaki dziecko usłyszało i dobranie odpowiedniego
obrazka ( s-o-w-a).

Ćwiczenie języka:

1. „Przeskakiwanie strumyka po kamieniach” – dotykanie czubkiem języka każdego górnego ząbka, zaczynając po jednej stronie, kończąc na drugiej stronie buzi.
2. „Masowanie zmęczonych stóp” – masowanie czubkiem języka dziąseł za górnymi siekaczami, a następnie za dolnymi.
3. „Schodzenie ze szczytu” –naprzemienne dotykanie czubkiem języka górnych i dolnych zębów.

Ćwiczenia warg.

1.Górną wargę zaciskami na dolną, dolną kładziemy na górną. Ćwiczenia te wykonujemy na przemian.
2. Górnymi zębami zaciskamy wargę dolną i mocno wypychamy powietrze.
3.Wysuwami wargi i rozchylamy. Ćwiczenia te wykonujemy naprzemiennie.
4. Lekko wysuwamy wargi do przodu i kierujemy je w prawo i w lewo.
5. Ściągamy wargi do przodu i robimy ruch okrężny: najpierw w jedna stronę, później w drugą.
6. Górną wargą zasłaniamy górne zęby, dolna warga zasłaniamy dolne zęby i otwieramy i zamykamy buzię.
7. Łączymy wargi płasko i rozciągami tak jak przy głosce "i".


Ćwiczenia podniebienia miękkiego:

1. Zabawa "Leniuszek" - nauczyciel opowiada historię o chłopcu, który nic nie chciał robić, tylko cały czas ziewał. Rano nie pomagał mamie, nie chciał się ubrać, sam jeść, myć zębów, tylko ziewał, bo się nudził - dziecko naśladuje ziewanie.
2.Wciąganie powietrza przez rurkę - przenoszenie skrawków papieru za pomocą rurki.

Ćwiczenia żuchwy:

1. Opuszczanie i unoszenie dolnej szczęki.
2. Przesuwanie dolnej szczęki w lewą stronę, a następnie w prawą.
3.Wysuwanie dolnej szczęki do przodu - wargi pozostają rozchylone. 4.Wykonywanie ruchów żucia.
5. Chwytanie dolnymi zębami górnej wargi.
6. Podsuwanie dolnej wargi pod górne zęby.

Etap wywoływania głoski [s]

Metoda wywołania głoski to zespół środków i zabiegów zmierzających do wytworzenia w odpowiednim miejscu narządów mowy potrzebnej artykulacji, tak aby brzmienie danej głoski było zgodne z ogólnopolską normą ortofoniczną.
Istnieje wiele metod, za pomocą których możemy uzyskać prawidłowo brzmiącą głoskę [s]:
• metoda demonstracji: logopeda pokazuje dziecku prawidłowe ułożenie narządów artykulacyjnych przed lustrem (ułożenie języka za dolnymi zębami, czubek języka położyć nisko), jeśli dziecko ma problemy z wykonaniem tego ćwiczenia, to możemy je ułatwić, robiąc supeł z nitki dentystycznej i wsuwając go pomiędzy dolne jedynki, polecamy dziecku, aby dotykało supła czubkiem języka, następnie polecamy mocno rozciągnąć wargi, jak przy szerokim uśmiechu,

• metoda substytucji z głoski „f”: rozciągamy szeroko wargi w czasie artykulacji przedłużonej głoski „f” , kiedy zęby muszą być zamknięte i jednocześnie polecamy dość silnie dmuchać do przodu.

Etap utrwalania i automatyzacji głoski [s]


Po wywołaniu głoski "s" w izolacji przystępujemy do zabaw z uzyskaną głoską. Naśladujemy syk węża, powietrze uchodzące z dziurawego balonu lub piłki. Ćwiczymy długie sss i krótkie s, s, s. Utrwalamy artykulację głoski "s" w izolacji, aby móc przejść do kolejnego etapu czyli utrwalania głoski „s" w :
-sylabach,
- wyrazach,
- parach wyrazów,
- zdaniach,
- krótkich tekstach oraz w różnorodnym materiale językowym
( zagadki, wiersze).

Utrwalanie w sylabach:
- [s] w nagłosie
se, sy, sa, so, su

- tworzenie nowych sylab
ese, ysy, asa, oso, usu

Utrwalanie w wyrazach w nagłosie, śródgłosie i wygłosie:
sad, sala, salon, sanki, sałata, samolot, samochód, sakiewka, sarna, sowa,
sok, sowa, soda, sopel, sokół, sobota, sen, sekunda, sos, sufit, supeł, suwak,

masa, kasa, klasa, pasek, basen, kiełbasa, fasola, osoba, osa, osoba, asfalt, blask, posada, nosek, piosenka, włosy, busola, fusy, wesele, czosnek, lasso

as, las, bas, kwas, hałas, kompas, ananas, nos, los, kos, włos, głos, kłos, odgłos, kaktus, całus, pies, owies, magnes, lis, bis, napis, wąs, kęs, kleks,

Utrwalanie w zwrotach:

słodki sok; doskonały słuch
spokojny sen; wąskie spodnie
snopek słomy ;miejski autobus
samochód osobowy ;postój taksówek
smutna piosenka ;wiejskie wesele
pusta sala; wspaniały pomysł
ostatnia sylaba; sosnowe deski
wiosenna sałata; wysokie schody

Utrwalanie w zdaniach:

To stół, a to sanki.
To jest stół, a to są sanki.
To jest duży stół, a to są małe sanki.
To jest spokojny pies.
Pies stoi smutny.
Las jest gęsty.
W lesie są smukłe sosny.
Na wiosnę pod lasem rosną sasanki.

Zagadki:
Jaka to głowa, Jest biała.
Duża lub mała, Siedzi w tubie.
Z zielonych liści Zęby czyścić nią lubię.
składa się cała?

Etap automatyzacji ruchów narządów mownych stanowi ostatni etap pracy korekcyjnej przy usuwaniu zaburzeń artykulacyjnych. Czynności zmierzają do wypracowania :
- umiejętności autokontroli słuchowej- słuchowa kontrola własnej wymowy,
- autokontroli wymawianiowej- samorzutne dostosowanie swojej wymowy
do wymowy otoczenia.
Ten etap korekcji polega na ćwiczeniu artykulacji głoski w mowie spontanicznej: podczas samodzielnego opowiadania treści obrazków, historyjki obrazkowej, zabaw tematycznych.

Ewaluacja programu

Proponowany program terapii logopedycznej ma w efekcie systematycznego stosowania poprzez dobór odpowiednich metod, form i zasad doprowadzić do usprawnienia nieprawidłowości rozwoju językowego, a mianowicie:
• usprawnienia motoryki i koordynacji narządów artykulacyjnych,
• utrwalenia poprawnego wzorca artykulacyjnego,
• rozwijanie zasobu słownictwa i umiejętności budowania wypowiedzi.
Jednakże poziom osiąganych celów w dużej mierze zależał będzie również od zaangażowania ze strony środowiska rodzinnego.

BIBLIOGRAFIA
Chmielewska E., Ćwiczenia służące doskonaleniu mowy, Kielecka Oficyna Wydawnicza „Mac”, Kielce 1995.
Demel G., Minimum logopedyczne nauczyciela przedszkola, WSiP,
Warszawa 2012.
Sachajska E., Uczymy poprawnej wymowy, WSiP, Warszawa 1992.
Skorek E.M., Oblicza wad wymowy, Wydawnictwo Akademickie „Żak”,
Warszawa 2001.
Sprawka R., Terapia logopedyczna głosek szeregu syczącego, Wydawnictwo Harmonia, Gdańsk 2011.
Styczek I., „Logopedia”, PWN, Warszawa 1981.

Wyświetleń: 0