Słyszę, spostrzegam, oddycham i mówię – sensomotoryczne pomoce przydatne w pracy terapeutycznej.
opracowała Ewa Trzeszan
pedagog nauczania poczatkowego
neurologopeda, terapeuta pedagogiczny, glottodydaktyk,

Rozwój słuchu związany jest z syntezą i analiza wyrazów, z mówieniem. Kształtujemy wrażliwość(trening słuchowy) na większą ilość cech dźwięku(wysokość dźwięku, tempo melodyczne, rytm, R. Klopel ,,Rytmika w wychowaniu i terapii” ), na odnajdywanie ich w tle. Kształcenie pełniejszych form wypowiedzi(zdania),wyrażenia przyimkowe, fleksja, ćwiczenia artykulacyjne(zabawa,, Robimy porządki w buzi”), poznawanie liter,(metoda prof. B. Rocławskiego, prof. M. Bogdanowicz, Domana), rozwijanie mowy spontanicznej, doskonalenie rozumienia mowy - to wszystko mieści się w obszarze aktywności językowej.
Rozwój myślenia to praca nad nowym rozumieniem pojęć(operacje myślowe, klasyfikacja, uogólnianie).Polecam wszystkim prace prof. E. Gruszczyk- Kolczyńskiej, Montessori( metoda ośrodków pracy).
Ćwiczenia emisyjne i oddechowe w dalszym ciągu obejmują doskonalenie cech prozodycznych mowy.
W wieku wczesnoszkolnym następuje olbrzymi rozwój aktywności językowej, rozszerzenie inwentarza słownego. Rozwijaniu mowy opowieściowej służy doskonalenie struktur gramatycznych. Tu wymaga się od dziecka prawidłowej wymowy( głoski o precyzyjnych ruchach narządów artykulacyjnych i o wysokich częstotliwościach formantów, E. Markowska ,,Izometryczne ćwiczenia warg, języka i żuchwy nie tylko dla dzieci” W- wa 1998).Rozwój słuchu fonemowego(A. Maurer,, Dźwięki mowy. Program kształtowania świadomości fonologicznej dla dzieci przedszkolnych i szkolnych”, B. Rocławski ,,Słuch fonemowy” niezbędny jest do wielu czynności pierwszoklasisty( pisanie ze słuchu, czytanie ze zrozumieniem, doskonalenie techniki czytania…).
Rozwijanie ekspresji słownej odzwierciedla rozwój myślenia, kształtowania wyobraźni i dziecięcego świata przeżyć.
Fantazję uczniów można wykorzystać w ćwiczeniach emisyjnych i oddechowych(E. Morkowska ,,Uczymy się chuchać, dmuchać i oddychać prawidłowo”, ,,Dlaczego ziewa hipopotam?”, ,,)
Do ćwiczeń oddechowych zgromadziłam:
- piórka papugi, kolorowe pióra
- kolorowe świeczki
- Kuferek pełen cudów(piłeczki, koraliki, zabawki płaskie z doczepionymi na zewnątrz wstążeczkami, cekinami, sznureczkami, gwizdki, piszczałki urodzinowe, przyrząd do puszczania baniek mydlanych ,waciki, rekinki, słomki, lekkie przedmioty …)
-różne wiatraczki(tradycyjne, z kolorowych kółek)
Reasumując terapia słuchowa ma na celu uaktywnienie drogi słuchowej, dostarczenie odpowiednich bodźców poprzez:
1. trening słuchowy
2. rozwijanie aktywności językowej
3. ćwiczenia emisyjne i oddechowe
Pamiętajmy, że wszystko zależy od indywidualnych właściwości dzieci, stanu rozwoju mowy, tempa uczenia się, przyswajania nowych pojęć. Wczesne rozpoczęcie terapii słuchowej jest nie możliwe bez pomocy rodziców i osób wspomagających. Ćwiczenia funkcji słuchowych
Opiera się na wykorzystaniu materiałów pomocniczych odpowiadających rozwojowi dziecka. Usprawnianie funkcji słuchowych odbywa się przede wszystkim na materiale dźwiękowym, dobrze jest aby materiał dźwiękowy był wzbogacony o inne pomoce (np. zestawy obrazków). W zestawie rozwijającym wrażliwość słuchową źródłem dźwięku jest: przyroda, muzyka, mowa ludzka, różne dźwięki stworzone przez człowieka. Zadaniem dzieci jest:
• rozpoznanie dźwięków,
• różnicowanie odgłosów z otoczenia i głosów nagranych na taśmie magnetofonowej
Celem ćwiczeń jest:
• usprawnienie koncentracji uwagi na bodźcach słuchowych, lokalizowanie dźwięków
• rozwijanie pamięci słuchowej
• rozwijanie analizy i syntezy słuchowej
• rozwijanie koordynacji słuchowo-ruchowej i słuchowo-wzrokowej
• wzmocnienie poczucia bezpieczeństwa poprzez poznawanie dźwięków i odbieranie ich jako zrozumiałe i znane.

W ćwiczeniach proponujemy zestawy z ,,Nowej Szkoły” 2004i nie tylko:
Loteryjka instrumentów muzycznych
• 1 kaseta 46 minut, 6 plansz, 36 żetonów, instrukcja, 1-6 dzieci, od 4 lat
• służy do rozpoznawania odgłosów instrumentów muzycznych
Lotto dźwiękowe Plum
• 1 kaseta 45 minut, 12 plansz, 40 żetonów, instrukcja, 1-6 dzieci, od 3 lat
Tematy dźwiękowe - to zestaw do rozwijania percepcji słuchowej - kaseta magnetofonowa oraz 6 plansz z odpowiednikami odgłosów z ogrodu, kuchni, ulicy, skweru, lasu, plaży, 60 żetonów, 1-12 dzieci, od 3 lat.
Warsztat historyjek dźwiękowych-gra polega na opowiedzeniu 8 krótkich historyjek dźwiękowych o przygodach pieska na podstawie usłyszanych odgłosów
2 kasety, 32 plansze, 8 kart, 24 karty, 1-6 dzieci, od 3 lat
Znajome dźwięki- nagrania prezentują odgłosy z otoczenia, zwierząt, maszyn, różnych czynności.
• 1 płyta CD, 40 żetonów, 4 plansze, 1-4 dzieci, od 3 lat
Zwierzęta-odgłosy zwierząt
1 płyta CD, 40 żetonów,4 plansze, 1-4 dzieci, od 4 lat
WYDAWNICTWA MUZYCZNE ,,Rozśpiewany świat”(praca zbiorowa)
- ,,Nowe rytmy”(R. Przyborowska- Wyninko)
- ,,Inscenizacje w nauczaniu zintegrowanym” (E. Drzat, I. Skibińska- Czechowicz)
- ,,Z zabawa i bajką w świecie sześciolatka”(L. Zbowska, M. Lorek)
- ,,Dzieciaki śpiewaki”(M. Tomaszewska)
W naszej pracy niezbędną rolę odgrywają odpowiednio skompletowane instrumenty muzyczne .Mają one zastosowanie zarówno w pracy indywidualnej z dzieckiem, jak i służą do tworzenia orkiestry dziecięcej.
W skład zestawu instrumentów wchodzą:
• marakasy (marakas tarka, marakas tamburyn, shaker marakas)
• flet
• tonblok
• kastaniety z rączką
• tarka
• pudełko akustyczne
• gwizdki
• jingle stick
• tamburyn(tamburyn z membraną)
• bębenek
• pałeczki(szczotka, filcowa, gumowa, stalowa, drewniana)
• dzwonki diatoniczne( 8 tonowe)
• dzwonki chromatyczne927 tonowe)
• kolorowy metalofon
• sześcian akustyczny
• 3 lub 5 dzwonków z rączką(do trzymania w ręku, na rękę lub nogę)
• pałeczka z dzwonkami
• tarka
• trójkąt
• grzybek
• ruchome dzwonki
• para talerzy
Nie musimy od razu posiadać w swoim gabinecie wszystkich instrumentów. Możemy sami część z nich zrobić.
-grzechotki(piasek, kaszę , kulki wsypujemy do plastikowych butelek, pudełek)
-gwizdki(np. po lizakach, z jajek niespodzianek)
-marakasy ( z orzecha kokosowego, naczynia blaszanego)

Ponadto pomoce służące rozwojowi mowy to:

-Alfabetyczne układanki
-Domina sylabowe(te same sylaby mogą tworzyć różne wyrazy)
-Domina obrazkowo- sylabowe(wyrazowe)
-Ruchomy alfabet( karty z rysunkami i literami, własny zestaw pomocy ,,Od obrazka do słowa” Rodak)
-własny zestaw liter alfabetu ,,W jakim zwierzaku ukryła się literka?”)
-własny zestaw ,,Loteryjki sylabowe” Z. Handzel(pomoc w nauce czytania, pisania , do pracy z dziećmi z dysfazją, alalią)
- rebusy obrazkowe(plansze, zbiór własny z czasopism oraz zbiór rebusów komputerowych)
- zbiór własny obrazków o różnorodnej tematyce(dzieci, kolory, owoce, warzywa, ubiór, przedmioty, zwierzaki
-zestaw obrazków ,,Mówiące buzie”
-zestaw Paleta

Spostrzeganie i nazywanie
- lusterka małe
-labirynt sznurkowy
-zestaw PUS (Uniwersalny System Edukacyjny, który łączy w sobie naukę, zabawę, samokontrolę, wytrwałość, samodzielność. Od 4-12 lat.
Książeczki zawierają gry i zabawy ogólnorozwojowe, ćwiczą pamięć, spostrzeganie, sprawności intelektualne. Zestaw szkolny i własny)
- zestaw zabawek z jajek niespodzianek
-zabawki małe
-pluszaki
-książki obrazkowe, encyklopedie dla dzieci
-obrazki z kalendarzy i czasopism
- ilustracje z książek logopedycznych

Elementy teatralne
-pacynki
-czapeczki zwierząt i postaci bajkowych
-zestaw własnych strojów i przedmiotów( srebrne włosy, szata cesarza, sukienki wróżek…)

Manipulacje to mówienie, działanie, spostrzeganie równocześnie.
Przedmioty poniższe służą do rozpoznawania kształtów przestrzennych, kolorów, tworzenia zbiorów, rytmów. Kształcą grafomotorykę, koordynację wzrokowo- ruchową, spostrzegawczość:
-wyszywanki bez igły(zestaw własny miś, kot, ośmiornica, kogut)
-but do nawlekania sznurka(sponsor –sklep, Orłowo)
-drewniane korale, plastikowe, guziki i linka do nawlekania
-pajacyk manipulacyjny(zestaw własny-sprzączki, suwak, guziki, zatrzaski uatrakcyjniają naukę ubierania)
-nakładanki drewniane i kartonowe o zróżnicowanym stopniu trudności
( figury geometryczne, przedmioty, zwierzęta, owoce, narzędzia)
-klocki drewniane, plastikowe
- małe przedmioty(miniatury rzeczywistych)
- gry planszowe(w tym wykonane przez dzieci,,W krainie bajek”)
-układanki manipulacyjne(mozaiki,puzzle)
-zestaw własny różnych kart ,,Piotruś”(przedmioty, zawody, zwierzęta i ich domki, ekologiczne, bajki….)
-własny zestaw gier dydaktycznych( Grana-,,Tęcza- gra w kolory”.,,Memory”,,,Gacek”,,,Sombrero czy melonik ?”,,Farmer”.....)
-inne gry firmy Jawo,Trefl


Zestaw integracji sensomotorycznej

- własne wykonanie Domku SI(kartonowy domek z umieszczonymi w środku materiałami o różnorodnej fakturze)
-obręcze
-kolorowe piłki różnej wielkości i rodzaju
-kolorowe chustki
-ringo
- piłki jeżyki
- duże kostki plastikowe
-wykonanie śladów rąk i nóg
-woreczki z grochem w czterech kolorach
-szarfy
-obręcze gimnastyczne
-spadochron
-paletki
- zabawka na biegunach
-zabawka obrotowa
-platforma na kółkach
-duża piłka dmuchana
-zestaw własny do masażu twarzy i rąk
-szczoteczka elektryczna do masażu
-poduszka rehabilitacyjna
-krążki sensoryczne

Instrumentarium Logopedyczne
-walizka logopedyczna
-zestaw własny: patyczki lekarskie, łyżeczki plastikowe, dozownik łyżeczka(sponsor –apteka), pałeczki, kubek z dozownikiem, gryzaczki

Wyświetleń: 0