AWANS INFORMACJE Dla nauczyciela Dla ucznia LOGOWANIE


Katalog

Aneta Nosal, 2016-03-17
Dębica

Edukacja czytelnicza, Referaty

Biblioterapia jako forma wspomagania rozwoju emocjonalnego i społecznego dzieci.

- n +

U podstaw założenia o terapeutycznych właściwościach książki leży przekonanie , że może ona zmienić rzeczywistość wychowawczą i wpłynąć na postępowanie człowieka. Jest to najważniejszy cel biblioterapii. W szkołach przebywają i uczą się nie tylko dzieci zdrowe. Pewną ich grupę stanowią uczniowie niepełnosprawni, uczniowie z trudnościami edukacyjnymi, słabą odpornością psychiczną, czy posiadający złą sytuację rodzinną. Im to właśnie powinien przyjść z pomocą nauczyciel, który potrafi odnaleźć sposób rozwiązania trudnej życiowej sytuacji poprzez właściwie dobrany model postępowania. Zajęcia biblioterapeutyczne mogą być więc ciekawą formą wspomagania rozwoju emocjonalnego i społecznego młodszych dzieci. Mogą być prowadzone w małych zespołach, indywidualnie lub z całą klasą bądź grupą. Wykorzystywane są tu najczęściej metody pracy literaturoznawczej, pracy z książką, pracy drużyn zuchowych, dramy oraz metody charakterystyczne dla pedagogiki zabawy.
W zależności od założonych celów, poruszanego problemu, składu grupy, czy też miejsca i czasu prowadzonej biblioterapii stosujemy różnorodne techniki. Najczęściej wykorzystuje się technikę:
- głośnego, samodzielnego czytania tekstów przez dzieci,
- czytanie wybranego tekstu przez prowadzącego,
- słuchanie tekstów o charakterze relaksującym lub aktywizującym,
- dyskusja nad czytanym utworem,
- pisanie (nagrywanie) listu do bohatera literackiego,
- wymyślanie innego zakończenia utworu,
- wchodzenia w rolę wybranego bohatera – przedstawianie scenki inspirowanej sytuacją literacką,
- wykonywanie ilustracji obrazującej nastrój utworu,
- wykonywanie prac plastycznych ilustrujących emocje dziecka wywołane czytanym utworem,
- tworzenie mandeli
- rysowanie i malowanie do wybranego, niedokończonego fragmentu utworu,
- inscenizowania wybranych scen,
- lepienia brakujących elementów w znanym dziecku opisie rzeczy,
- wydzierania i układania podpisów adekwatnych do treści,
- rozwiązywania krzyżówek związanych z treścią,
- układania i rozwiązywania rebusów,
- pisanie, rysowanie pamiętników, itp.
Irena Borecka w książce „Biblioterapia: teoria i praktyka” poleca następujące modele postępowania biblioterapeutycznego stosowane w pracy z dziećmi młodszymi:

1.Model postępowania biblioterapeutycznego wzmacniający poczucie własnej wartości.
Diagnoza: dziecko ma poczucie niskiej wartości. Jest nieprzystosowane do grupy. Reaguje zmianami nastroju, od apatii do agresji. Użala się nad sobą, oczekuje od innych nadmiernej uwagi i ciągłego wyręczania w pracach związanych z nauką i samoobsługą.
Dobór literatury uzależniony jest od wieku: bajki, baśnie, literatura dla dzieci.
Postępowanie terapeutyczno-wychowawcze zmierza do:
- wykorzystania kompensacyjnej funkcji literatury,
- zmiany zaburzonej hierarchii wartości,
- podniesienia poziomu samooceny wychowanka,
- stwarzania sprzyjającej atmosfery do samodzielnego działania dziecka w celu unaocznienia mu jego możliwości fizycznych manualnych i intelektualnych.
Etapem wstępnym jest diagnoza i rozmowa z wychowankiem, która pozwala poszerzyć wiedzę biblioterapeuty o problemach dziecka i zachęcić go do udziału w planowanych formach terapii.
Etap pierwszy: to czytanie (indywidualne lub grupowe), słuchanie zmierzające do uświadomienia wychowankowi źródeł jego niskiej samooceny, reakcji innych osób na podobną sytuację.
Lektura wspomagana dyskusją może doprowadzić do jego identyfikacji z bohaterem utworu. Ma to na celu umożliwienie znalezienie wyjścia z trudnej psychicznie sytuacji i zaakceptowania swojej niepełnosprawności. To zaś ułatwia przeżycie stanu katharsis – rozumianego jako uczucie ulgi na myśl, że inny przeżywają tak samo i potrafili sobie pomóc.
W etapie drugim następuje wprowadzenie programu „Ija tak potrafię” , co pozwala na wzmocnienie wiary w siebie, pogłębienie stanu katharsis i dokonanie wglądu – głębszego wejścia w siebie. Daje to szansę konfrontacji dotychczasowych poglądów, zachowań i decyzji. Przyczynia się do zmniejszenia napięcia emocjonalnego, poziomu agresji i odnajdywania radości z drobnych sukcesów.
Etap trzeci jest podsumowaniem osiągniętych celów. Uczestnicy dzielą się tu z grupą terapeutyczną swoimi wrażeniami, emocjami i doświadczeniami. Dokonują także ewaluacji, co pozwala na weryfikację założeń wynikających z modelu i programu. Model ten jest uniwersalny – można go stosować w wielu sytuacjach, w różnych miejscach. Zmieniamy tylko lektury i scenariusze zajęć. Można tu zastosować programy „Ja i inni” , „Każdy może być poetą”, „To ja”, „Obcy wśród nas”, „Obraz, wiersz, muzyka, taniec”. Wspólną cechą jest to, że wzmacniają wiarę w siebie i aktywny rozwój.
2.Model postępowania biblioterapeutycznego wspierający proces adaptacji dziecka w grupie.
Stosujemy go, gdy diagnoza brzmi:
- dziecko nie może zaakceptować się w grupie ze względu na swoją „inność”,
- reaguje na to zmianami nastroju: od apatii do agresji,
- ma obniżoną motywację do zdobywania wiedzy,
- nie podejmuje prób nawiązania kontaktów z rówieśnikami.
Dobór literatury zależy od wieku i wielkości grupy.
Postępowanie terapeutyczno-wychowawcze zmierza do:
- zintegrowania grupy,
- stworzenia możliwości korzystnego, efektywnego zaistnienia dziecka mającego niską samoocenę,
- podniesienia stopnia uspołecznienia klasy – grupy.
Etap pierwszy poprzedza rozmowa o charakterze diagnostycznym. Oparty jest o czytanie, słuchanie, oglądanie. Zmierza się tu do unaocznienia całej grupie, na czym polega zjawisko „inności”, co przyczynia się do obalenia stereotypów myślowych oraz ma ścisły związek z identyfikacją uczestników biblioterapii z bohaterami a w końcowym efekcie pozwala na głębsze spojrzenie na siebie, otoczenie i analizę własnych zachowań oraz przeżycie stanu katharsis.
Etap drugi to moment przeżywania silnych emocji, które prowadzą do pełnego uczestnictwa w programie „Obcy są wśród nas”. Proponowana tu lektura i dyskusja na jej temat jak i wyżej wymieniony program pozwolą na dokonanie wglądu w siebie, co spowoduje podjęcie walki o swoje prawa tym, którzy czują się inni i gorsi.
W trzecim etapie należy złagodzić towarzyszące pracy emocje. Dzieci muszą mieć tyle czasu, ile potrzebują aby opowiedzieć o tym, co ważnego wydarzyło się podczas kolejnych zajęć. Zajęcia kończy ewaluacja.
3. Model postępowania biblioterapeutycznego przeciwdziałający agresywnym zachowaniom dziecka.
Wprowadza się go, gdy w świetle diagnozy dziecko postrzegane jest jako mające trudności we współżyciu z grupą. Jest konfliktowe, nie potrafi rozwiązywać trudnych sytuacji, czuje się zagrożone i niedocenione. Przez zachowania agresywne pragnie zwrócić na siebie uwagę.
Dobór literatury musi tu być bardzo dokładnie przemyślany. W pierwszym etapie książki, artykuły dotyczące niewłaściwych postaw wobec siebie i innych powinny kojarzyć się z sytuacją fikcyjną a nie własnym zachowaniem dziecka. Po pewnym czasie wprowadzamy literaturę popularnonaukową sprzyjającą samopoznaniu i zachowaniom asertywnym.
Postępowanie wychowawczo-terapeutyczne zmierza do:
- uświadomienia dziecku rodzaju trudnych sytuacji i jego reakcji na nie,
- określenie stosunku do samego siebie,
- stworzenia możliwości wykazania się pozytywnymi i twórczymi działaniami,
- wskazania sytuacji i działań rozładowujących napięcia emocjonalne.
Etap pierwszy to czytanie, słuchanie lub oglądanie filmów, wskazujące przyczyny agresywnego zachowania, jego skutki i możliwości łagodzenia negatywnych stanów emocjonalnych. Dyskusja przyczynia się do szybszej identyfikacji z bohaterem – tu dziecko nabiera dystansu do własnych problemów, ma szansę na głębsze refleksje i przeżycie stanu katharsis. Osiągnięcie tego stanu może ułatwić wprowadzenie programu „To ja”.
Etap drugi ugruntuje poczucie tożsamości dziecka i zachęci do przepracowania pozostałych problemów. Ponadto przygotowanie tu zajęcia powinny przyczynić się do ułatwienia nawiązywania właściwych kontaktów interpersonalnych i zmiany sposobu postępowania.
Etap trzeci służy rozładowaniu emocji. Jest to podsumowanie kończące się ewaluacją dokonywaną przy użyciu wybranej techniki (ankieta, rysunek, opowiadanie historii grupy, itd.).
4.Model postępowania biblioterapeutycznego rozwijający twórcze myślenie.
Zastosujemy go, gdy diagnoza brzmi:
- dziecko jest szczególnie zdolne, ale mocno przeżywa każde publiczne wystąpienie,
- źle znosi występy, sprawdziany, konkursy a nawet drobne niepowodzenia,
- jest zamknięte w sobie i niechętne do podejmowania działań twórczych,
- nie przejawia chęci współdziałania z grupą.
Literatura powinna pozwolić na widzenie siebie jako jednostkę twórczą o dużych możliwościach. Powinna pozwolić na nabranie do siebie dystansu, uczyć śmiać się z samego siebie, dawać sobie szanse na drobne potknięcia i przegrane.
Etap pierwszy to czytanie zbiorowe, zmierzające do uzmysłowienia dziecku, że ma prawo do radości, smutków i przegranych, że może nauczyć się technik radzenia sobie ze stresem towarzyszącym napotykanym trudnościom, że może osiągnąć sukces i zrobić coś niepowtarzalnego, co zaskoczy innych.
Identyfikacja z bohaterem nie następuje tu szybko, gdyż wielu dzieciom trudno uwierzyć, że podobnie do nich na sytuację trudną reagują inni. Katharsis może pojawić się w trakcie czytania bądź rozmowy, kiedy dziecko odkryje jak wiele wspólnego ma z innymi, gdy głęboko spojrzy w siebie i nauczy się śmiać z niepowodzeń.
Etap drugi. Wszystkie programy, które umożliwiają zrealizowanie tego modelu postępowania muszą być oparte o pedagogikę zabawy. Należy w nich uwzględnić dużo zabaw rozluźniających i integrujących grupę. Wszystkie zajęcia wypełniające ten model muszą kończyć się ewaluacją.
Literatura ukazuje bogactwo otaczającego nas świata, odsłania przed każdym z nas złożoność ludzkich doznań, uczuć i przeżyć. Wyjaśnia pewne zachowania i sprawia, że czytelnik nie czuje się osamotniony .Marnotrawstwem było by, gdybyśmy nie korzystali z tych dobrodziejstw w niesieniu pomocy dzieciom, wspierania ich rozwoju emocjonalnego i społecznego.








Bibliografia:


1. I. Borecka (2001) Biblioterapia. Teoria i praktyka. Poradnik. Warszawa: WSiP
2. D. Brett (2005) Bajki które leczą. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne
4. E.J. Konieczna (2004) Arteterapia w teorii i praktyce. Kraków: Impuls
5. M. Molicka (2003) Bajki terapeutyczne dla dzieci I, II. Poznań: Media Rodzina
6. M. Molicka (2002) Bajkoterapia. O lękach dzieci i nowej metodzie terapii.
Poznań: Media Rodzina
Zgłoś błąd    Wyświetleń: 12


Uwaga! Wszystkie materiały opublikowane na stronach Profesor.pl są chronione prawem autorskim, publikowanie bez pisemnej zgody firmy Edgard zabronione.


BAROMETR


1 2 3 4 5 6  
Oceń artukuł!



Ilość głosów: 0

Serwis internetowy, z którego korzystasz, używa plików cookies. Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z serwisu, w celu administrowania serwisem, poprawy jakości świadczonych usług w tym dostosowania treści serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania behawioralnego reklamy (dostosowania treści reklamy do Twoich indywidualnych potrzeb). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do Internetu oraz w Polityce prywatności plików cookies.
Dowiedz się więcej.