W pracy przedstawię podręczniki:
1. Gra w Kolory. Matematyka; klasa II część 3.;
autor: Beata Sokołowska;
wyd. Juka, 2010.
2. Wesoła Szkoła i Przyjaciele. Matematyka; klasa II część 4.;
autor Jadwiga Hanisz;
wyd. WSiP, Warszawa 2010.
Powołam się do kryteriów jako funkcji podręcznika według Cz. Kulisiewicza.

„Gra w Kolory” „Wesoła Szkoła i Przyjaciele”
Funkcja informacyjna
Jest średnio atrakcyjna pod względem budowy graficznej. Tematy zajęć nie łącza się zawsze z sobą. Na każdy dzień jest jeden inny temat. Jeśli występuje dzielenie, obejmuje obliczenia pieniężne ,temperatur, długości odcinków. Podręcznik wydaje się być trochę chaotycznie ułożony. Nie jest usestymatyzowany pod względem logicznym i rzeczowym. Tematy nie są z sobą połączone atrakcyjne dla ucznia, omijają wiadomości z poprzedniego tematu. Treści niekiedy są za trudne dla drugoklasisty o przeciętnych możliwościach. Jest wiele treści wykraczające poza podstawę programową. Zadania nie zawsze są zrozumiałe dla dziecka. Zeszyt jest bogaty w ilustrację, jest czytane graficznie i treściowo. Tematy zajęć łączą się z sobą. Są podzielone na działy, dzięki czemu jest łatwiej odnaleźć się w tej książce. Tematy są ułożone pod względem logicznym i rzeczowym. Temat dowołuje się od wiadomości i umiejętności zdobytych wcześniej. Treści są dostosowane na potrzeby i możliwości przeciętnego drugoklasisty. Są treści, które wykraczają poza podstawę programową, ale głównie skupia się na wprowadzaniu i rozwijaniu tego co podstawa wymaga przez wystarczającą ilość zadań. Zadania są ułożone pod względem zasady stopniowania trudności od najłatwiejszego do najtrudniejszego. Pozwala to dzieciom ćwiczyć zdobyte umiejętności i pogłębiać wiadomości w odpowiednim tempie.
Funkcja badawcza
Zawiera bardzo mało zadań do samodzielnego stworzenia treści czy postawienia przez ucznia pytań bądź problemu/ hipotezy do zbadania. Przeważają głównie zadania do rozwiązania poprzez napisanie działania i odpowiedzi. Niewiele występuje zadań by dziecko operowała za pomocą konkretu lub rozrysowało sobie schemat graficzny. Występuje niewiele zadać badawczych., nie ma zadań do samodzielnego stworzenia treści, postawienia pytania. Występują nielicznie zadania do rozrysowania sobie graficznie schematu, o wiele więcej jest zadań do zakreślenia pętlą, gdzie dziecko posługuje się konkretem i jest mu zdecydowanie łatwiej rozwiązać zadanie.
Funkcja transformacyjna
Niewiele zadań, które wyrabiają jakąś sprawność, jeżeli są to ograniczają się do odczytu temperatury z ilustracji, analizy tabelki, prostych wykresów; brak zadań inspirujących ucznia do różnorodnych form działalności praktycznej ucznia. Występują tu zadania o przeważającym wzorcu- zadanie tekstowe z podaną tematyką, odwołująca się do jakiejś sytuacji, nie zawsze bliskiej dziecku. Niewiele jest zadań, które pozwolą dziecku coś pokolorować, narysować, wyciąć, nakleić- większość to wpisywanie. Nie widać korelacji różnej aktywności dziecka ani integrowania się treści z innymi edukacjami. Zdecydowanie za mało jest zadań jako gier i zabaw dydaktycznych. Zadania są tak ułożone, iż pozwalają dziecku rozwijać dane sprawności. Znajdują się takie zadania, które zmuszają dziecko do działalności praktycznej, a także inspirują do tworzenia sobie takich zadań. Występują tu prawie w każdym temacie zadania dodatkowe, które są ciekawe, trudniejsze, wymagają od dziecka dedukcji, redukowania problemów, głębszej analizy, wyrabiania nowych schematów. Istnieje tu integracja z innymi edukacjami, jest nawiązywanie do świąt, np. zadania żart z okazji prima aprilis. W książce dzieciom towarzyszą chłopiec i dziewczynka, które wprowadzają coś nowego i ważnego w dialogu, coś komentują, podają wskazówki. Na końcu są zestawy ciekawych zadań trudniejszych, pojawiają się sporadycznie gry matematyczne.
Funkcja samokształceniowa
Ten podręcznik „skacze” po tematach. Nie nawiązuje często do wiadomości z ostatnich zajęć. Temat o temperaturze lub obliczenia pieniężne są na początku książki jako jeden lub dwa tematy i dopiero pojawiają się pod koniec książki nieznacznie nawiązując do tychże wcześniejszych tematów. Zeszyt daje niekiedy szansę na dedukcję, jest za mało zadań dodatkowych, które będą pogłębiać zainteresowanie matematyką bądź wybranym jej działem. Także jest mało zadań, które wymagają zastosowania zeszytu w kratkę. Podręcznik zdecydowanie wyrabia u uczniów nawyki i przyzwyczajenia do systematycznego pogłębiania i aktualizowania wiedzy. Nawiązuje do poprzednich tematów, ma wyraźnie określone granice między rozdziałami. Zadania są tak skonstruowane, iż daje szansę na rozwijanie zdolności poznawczych pod różnymi aspektami. Zadania nie mają jednego schematu. Wymagają różnych aktywności ucznia. Wiele jest zadań dodatkowych, które są ciekawe dla ucznia i motywują go do nauki matematyki. Zachęcają tymi zadaniami do kształtowania zainteresowań związanych z matematyką. Brakuje zadań do pisania w zeszycie w kratkę.
Funkcja autokontrolna
Występują 2 tematy jako samokontrola ucznia określanym jako „małe co nieco” Myślę, że jest tego za mało ze względu na rozbudowane treści i różnorodność tematów i działów matematycznych. Znajdują się 2 tematy kontrolne, ale biorąc pod uwagę objętość książki, jest to wystarczająca ilość. Zadania są skonstruowane w sposób, iż dziecko samo może sobie sprawdzając na konkretach lub jest wskazanie właściwej odpowiedzi, ale nie w sposób bezpośredni.
Funkcja samooceniajaca
Podręcznik podaje tylko skalę punktów, nie podaje rozwiązań zadań, które służyły by kontroli. Nauczyciel musi podać rozwiązanie i wyniki, w przeciwnym razie uczeń nie ma szansy na skonfrontowanie swych rozwiązań, porównanie, analizę i autorefleksję. Podręcznik podaje skalę punktów oraz zadania są testowe. Nie ma podanych prawidłowych odpowiedzi wprost, jeżeli są to zadania otwarte. Dziecko jest proszone w instrukcji, by ktoś mu sprawdził rozwiązanie, dlatego to daje szansę na refleksję ,poszukanie nowych metod rozwiązywania, porównania i analizy.
Funkcja autokorektywna
Ze względu na rozbudowane treści i zawiłości w rozkładzie tematów uczniowi jest trudno zidentyfikować lukę z wyniesionych wiadomości a następnie tę lukę zlikwidować. Podręcznik jest napisany w sposób klarowny uczniowi i jasny. Rozwiązując zadania kontrolne, ma większe szanse na wyłapanie luki i jej uzupełnieniem.
Cena i dostępność w księgarniach
Cena waha się za tą część około 20-22 złotych. W okolicznych księgarniach nie zawsze jest dostępna. W księgarniach internetowych jest do kupienia bez komplikacji. Do książki jest dołączona miarka i wyklejanki . Cena waha się za tą część około 14-17 złotych. W lokalnych księgarniach jest zawsze dostępna. W księgarniach internetowych do kupienia bez komplikacji. Do książki jest dołączona wyprawka
Uwagi końcowe i podsumowanie
Podręcznik ma średnią szatę graficzną, nie zawiera spisu treści, przez co trudno odnaleźć tematy i szczegółowe treści. Wiadomości i tematyka są zbyt obszerne ja na ten etap edukacji, zadania przeważnie mają jeden schemat postępowania, mało jest zadań twórczych, pozwalających rozwijać zainteresowania ucznia. Niektóre polecenia są zawiłe. Występuje w niej zdecydowanie zbyt mało zabaw i gier matematycznych, dodatkowych zadań o wyższym stopniu trudności. Także jest za mało zadań w których dziecko, ma okazję do samokontroli wiadomości i umiejętności. Ważne wiadomości, pojęcia nie są umieszczone w książce. Zawiera same zadania. Zadania mają formę grafów, drzewek, czasem odnoszą się do konkretów. Książka jest droga w porównaniu z jakością, w mniejszych księgarniach książkę należy zamówić. Podręcznik jest przejrzysty, dostosowany na ten etap edukacji dziecka. Ma jasno sprecyzowane zadania, zaznaczone są wyraźnie wskazówki, pojęcia. W atrakcyjny sposób dla dziecka zachęca do rozwiązywania zadań. Ma wiele zadań dodatkowych o rożnym stopniu trudności. Znajduje się wystarczająca ilość zadań samokontrolnych, by dziecko miało szansę na refleksje i poprawienie błędów.
Zeszyt zawiera spis treści, dzięki czemu łatwo odnaleźć potrzebne definicje, zadania. Książka opiera się na zasadzie stopniowania trudności zadań i wiele zadań opiera się na konkretach. Rozwija wiele aktywności i funkcji poznawczych dziecka. Za mało jest zabaw i gier dydaktycznych. Książka jest przystępna cenowo i do dostania w mniejszych miejscowościach.
Podsumowując z obu podręczników nie ma idealnego, każdy ma zalety i wady. Biorąc pod uwagę jakie ma spełniać funkcje podręcznik, szatę graficzną, cenę ,dostępność, zakres trudności, stopień wzbudzenia zainteresowania nauki matematyki wybrałabym „Wesołą Szkolę i Przyjaciół. Należałoby, jednak wzbogacić ją o gry i zabawy, zadania, które wykorzystują zwykły zeszyt uczniowski, zadań problemowych i badawczych.

Bibliografia:
Krystyna Gąsiorek, Danuta Krzyżyk, Helena Synowiec „Funkcje i struktura oraz język podręczników do kształcenia zawodowego. Przewodnik dla autorów i wydawców”, wydawca MEN oraz Departament Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego, Warszawa, 2010

Wyświetleń: 74