AWANS INFORMACJE Dla nauczyciela Dla ucznia LOGOWANIE


Katalog

Agnieszka Jałowicka, 2015-04-28
Grabowiec

Język polski, Referaty

Co to jest dysleksja? Jak pracować z uczniem dyslektycznym?

- n +

I. CO TO JEST DYSLEKSJA, DYSGRAFIA, DYSORTOGRAFIA ?

Dysleksja rozwojowa - to specyficzne trudności w nauce czytania i pisania, mimo stosowania
obowiązujących metod nauczania, normalnej inteligencji dziecka
i sprzyjających warunków społeczno - kulturowych.

Definiujemy dysleksję jako specyficzne trudności występujące u dzieci w uczeniu się jednej lub kilku umiejętności: czytania, pisania, ortografii i innych form komunikacji pisemnej, którym mogą towarzyszyć trudności w wielu dziedzinach.
Trudności te nie są rezultatem ogólnego opóźnienia rozwoju czy wynikiem osłabienia wrażliwości zmysłowej. Są wynikiem zmian w centralnym układzie nerwowym.

W celu precyzyjnego wskazania trudności u dziecka używa się trzech określeń: dysleksja, dysgrafia, dysortografia. Ich rozumienie jest następujące:

- Dysleksja - to trudności w opanowaniu umiejętności czytania.
- Dysgrafia - to zaburzenia dotyczące techniki pisania, objawiające się niskim poziomem graficznym pisma.
- Dysortografia - to trudności w opanowaniu poprawnej pisowni, również zasad ortograficznych.

Zaburzenia te najczęściej współwystępują, ale mogą mieć charakter izolowany.W starszym wieku szkolnym kłopoty z czytaniem zmniejszają się, a czasem ustępują, natomiast trudności w pisaniu utrzymują się przez wiele lat.




II. PRZYCZYNY DYSLEKSJI.

W literaturze można znaleźć kilka koncepcji wyjaśniających etiologię zaburzeń w nauce czytania i pisania:
- genetyczna ( wrodzona, odziedziczona );
- opóźnionego dojrzewania centralnego układu nerwowego;
- hormonalna (nieprawidłowy rozwój lewej półkuli mózgowej spowodowany nadprodukcją testosteronu w okresie płodowym );
- psychodysleksji (zaburzenia emocjonalne: stres, uraz psychiczny);
- organiczna (mikrouszkodzenia struktury mózgu w czasie ciąży, porodu, spowodowane
np.: lekami, niedotlenieniem ).

III. JAK ROZPOZNAĆ DYSLEKSJĘ ?

Dysfunkcje w obrębie centralnego układu nerwowego powodują zaburzenia percepcji
i pamięci wzrokowej oraz słuchowej, orientacji przestrzennej, sprawności motorycznej.
Rozpoznania zaburzeń dokonujemy na podstawie analizy niepokojących objawów, na które powinni zwrócić uwagę rodzice i nauczyciel uczący dziecko w I klasie:

- Dziecko niechętnie uczestniczy w zabawach ruchowych.
- Nie umie zawiązywać sznurowadła, zapinać guzików, posługiwać się nożyczkami.
- Ma trudności z odtwarzaniem prostych szlaczków, figur geometrycznych, nie lubi rysować.
- Nie umie ułożyć według wzoru układanki, niechętnie bawi się układankami, klockami, puzzlami.
- Nie potrafi odróżniać i zapamiętać liter o podobnych kształtach (n-m),(w-u),(t-ł-l).
- Ma problem z zapamiętaniem liter: H, F, E, Ł, G.
- Ma problem z zapamiętaniem liter o kształtach identycznych, lecz inaczej położonych
w przestrzeni, np.: b-p, d-g, n-u, b- d, b-g.
- Pisze litery i cyfry zwierciadlane albo zapisuje wyrazy od prawej do lewej strony.
- Jest oburęczne .
- Nie potrafi odróżnić strony prawej i lewej swego ciała (ręki, nogi, oka) .
- Nieprawidłowo używa przyimków: nad, pod, ponad, od, do i nie potrafi określić kierunku w przestrzeni : prawy/lewy, góra/dół .
- Nie potrafi zbudować poprawnie wypowiedzi – prawidłowy szyk, odpowiednie słownictwo, formy gramatyczne wyrazu.
- Ma wadę wymowy.
- Ma trudności z zapamiętywaniem krótkich wierszyków i piosenek, materiału uszeregowanego w wiersze i sekwencje (dni tygodnia, nazwy miesięcy, pór roku, nazwy pory dnia i posiłków, szeregi czterocyfrowe, alfabet).
- Ma trudności z wyróżnieniem głosek w wyrazie (np. nos = n-o-s).
- Nie odróżnia głosek o podobnym brzmieniu (np. g-k, z-s).
- Ma trudności z łączeniem głosek w wyrazy (np. o-k-o = oko).
- Ma trudności z koncentracją uwagi, łatwo się rozprasza.
- Inne wskaźniki dysleksji, które można zauważyć u dziecka na etapie nauczania początkowego:

W CZYTANIU I PISANIU:
- Słabe postępy w czytaniu niezależnie od metody nauczania.
- Poważne trudności z pisaniem, nawet dziwaczne pismo, czasem niemożliwe do odczytania
a. znaczne pomyłki w prostej interpunkcji i gramatyce;
b. mylenie liter o podobnym kształcie ( p-b, b-d );
c. opuszczanie lub mylenie krótkich wyrazów;
d. niestaranne lub błędne formowanie litery;
e. pomyłki dotyczące stosowania wielkich liter;
f. mylenie liter o podobnym brzmieniu;
g. zlewanie się liter w wyrazie;
h. zgadywanie końcówek wyrazów;
i. pisownia samogłosek au jako ał;
j. zapisywanie wygłosowego ą jako ął;
- Trudności w przepisywaniu z tablicy.
- Trudności z utrzymaniem długopisu - nadmierne napięcie mięśni, męczliwość ręki.
- Nierówne pochylenie liter.
- W dyktandach zapominanie tekstu, konieczność powtórzeń, opuszczanie wyrazów lub zamiana ich kolejności, zamiana wyrazów na podobne brzmieniowo.

W MOWIE:
- Błędne porządkowanie sekwencyjne dźwięków w czytaniu czy powtarzaniu słów samotol, dinozarł itp.
- Skracanie słów np., helopter.
- Trudności w przypomnieniu nazwy przedmiotu.

W INNYCH DZIEDZINACH I W DZIAŁANIU:
- Trudności w wykonywaniu 2 lub więcej zadań naraz np. skakanie, tańczenie i recytowanie wiersza, jazda na rowerze i mówienie.
- Trudności w zapamiętywaniu daty, daty urodzin, adresów i numerów telefonu.
- Trudności z zapamiętaniem sekwencji, np.: dni tygodnia, miesiące, alfabet, porządek wyrazów w zdaniu.
- Mylenie kierunków: prawy/lewy, góra/dół.
- Trudności w wykonywaniu prostych pamięciowych obliczeń.
- Unikanie czytania za wszelką cenę, dzieci dyslektyczne nigdy nie czytają dla przyjemności.
- Brak umiejętności płynnego czytania.
- Opuszczanie liter i sylab lub ich dodawanie.
- Niekonsekwencja w pisaniu wcześniej wyćwiczonych i zapamiętanych wyrazów.
- Trudności w odpowiadaniu na pytania do czytanego tekstu.
- Niezdolność do zapamiętania wyrazów i zwrotów dyktowanych.
- Rysunki ubogie, liczne uproszczenia.
- Trudności w utrzymaniu rytmu, np. klaskanie.
- Niezgrabność, niezdarność np. w skakaniu, łapaniu piłki.
- Roztargnienie, refleks znacznie wolniejszy niż u rówieśników.
- Trudności w utrzymaniu równowagi, np. stanie na jednej nodze.
- Trudności w szyciu, majsterkowaniu, wycinaniu, lepieniu.
- Nienadążanie na klasówkach, dyktandach za tempem klasy.

WIELE DZIECI DYSLEKTYCZNYCH DOZNAJE TRUDNOŚCI W MATEMATYCE,
BOWIEM DYSLEKSJA WPŁYWA NA:
- Zdolność czytania i rozumienia zadań z treścią.
- Uczenie się tabliczki mnożenia.
- Uczenie się powiązań między liczbami występujących w dodawaniu i odejmowaniu.
- Przekręcanie liczb wielocyfrowych, gubienie liczb.
- Rozumienie pojęć związanych z przestrzenią i czasem
- Orientację przestrzenną, np. cyfry i liczby o podobnym kształcie: 2-5, 6-9, 69-96 itp.
- Świadomość przestrzenną i zdolność do prawidłowego umieszczania figur na stronie czy liczb w kolumnie.
- Kierunkowość, zwłaszcza gdy trzeba przeprowadzić różne operacje w odmiennych kierunkach np. zaczynanie po prawej w dodawaniu czy odejmowaniu a od lewej
w dzieleniu.
- Różnicowanie wzrokowe – pomyłki w znakach <,>, +, x.
- Liczenie w pamięci.

Dzieci dyslektyczne doznają wielu niepowodzeń w szkole. Najpoważniejsze konsekwencje tych niepowodzeń to neurotyczny rozwój osobowości lub wystąpienie zaburzeń motywacji- zniechęcenie do nauki i pracy nad sobą. Bezkrytyczna akceptacja przez ucznia swych słabych stron („jestem dyslektykiem, mogę robić błędy, nie czytam książek”) prowadzi do pogarszania się (lub nawet cofania) stanu umiejętności pisania i czytania
u starszych uczniów.
Dlatego udzielając uczniowi pomocy, wykazując zrozumienie dla jego kłopotów, trzeba równocześnie wzbudzać motywację do współdziałania w pracy wyrównawczej i do samokształcenia. Takiej pomocy mogą udzielić również rodzice.
Pomocy uczniom z dysleksją należy udzielać w każdym wieku. Nigdy nie jest na to za późno.

Gdzie można zwrócić się o pomoc w przypadku dysleksji?
Pomocy należy szukać:
- u logopedy;
- u nauczyciela i wychowawcy klasy;
- u pedagoga i psychologa szkolnego- gdy u dziecka wystąpią trudności w uczeniu się, w celu skierowania na badania oraz stałych konsultacji co do sposobu pracy z dzieckiem w domu;
- w poradniach psychologiczno-pedagogicznych i specjalistycznych;
- w Zarządzie Głównym i oddziałach Polskiego Towarzystwa Dysleksji.



IV. JAKIE SĄ FORMY POMOCY DLA DZIECI Z DYSLEKSJĄ?

W pracy z uczniem dyslektycznym należy aktywizować go do doskonalenia swych umiejętności, mobilizować do stałej czujności nad własną ortografią, wyrabiać nawyki częstego korzystania ze słownika ortograficznego i zachęcać do systematycznego czytania choćby krótkich tekstów.

1. Zacząć od sprawdzenia techniki i tempa głośnego czytania
2. Jeśli dziecko napotyka trudności w czytaniu, należy zastosować metodę „czytanie na raty”:
- dziecko czyta na głos od ok.1/2-1 strony codziennie,
- dziecko czyta razem z dorosłym na głos („chórem”, dorosły nieco ciszej),
- dorosły czyta dziecku na głos,
- dziecko czyta samo po cichu,
- streszczenie przeczytanego tekstu (opowiadanie ustne lub pisemne, w formie planu czy krótkiego wypracowania; dyskusja nad tekstem,
- podsumowanie przeczytanego rozdziału – streszczenie i dyskusja nad wybranymi problemami.
3. Oto kilka wskazówek i pomysłów przydatnych w ćwiczeniu poprawnej pisowni:
- dziecko zakłada zeszyt do ćwiczeń ortograficznych,
- powtarza i utrwala zasady pisowni,
- na końcu zeszytu prowadzi „Słowniczek trudnych wyrazów”,
- czyta uważnie tekst dyktanda,
- Rodzic dyktuje dziecku dyktando, a następnie sprawdza zapis i zaznacza wyrazy,
w których jest błąd,
- dziecko szuka zaznaczonych słów w słowniku ortograficznym i poprawia ich pisownię,
- wypisuje wyrazy , w których popełniło błąd i uzasadnia ich pisownię,
- wyrazy te może zastosować w krzyżówce, ułożyć z nimi zdania, namalować flamastrem na dużej kartce, ułożyć krótki wierszyk, utworzyć rodzinę wyrazów pokrewnych, wpisać do słowniczka,
- po tygodniu codziennych ćwiczeń dziecko pisze ponownie to samo dyktando i sprawdza, o ile błędów zrobiło mniej niż poprzednio i poprawia je ( wg wzoru),
- do ćwiczenia ortografii przydatne są książki Janiny Wójcik „ Nauka ortografii i interpunkcji dla uczniów w kl.4-6” oraz „Ortografii i interpunkcji nauczę się sam”, teksty dyktand.
4. W trakcie nauki należy angażować trzy zmysły: wzrok, słuch i dotyk.

Na zakończenie kilka wskazówek „ psychologicznych”:
1. Nie należy traktować dziecka jak chorego, kalekiego, niezdolnego, złego lub leniwego.
2. Nie karać i nie wyśmiewać w nadziei, że zmobilizuje się go do pracy.
3. Nie łudzić się, że sam z tego wyrośnie, że weźmie się w garść – dziecko pozbawione
specjalistycznej pomocy nie pokona trudności.
4. Nie ograniczać dziecku zajęć pozalekcyjnych, ale i nie zwalniać go z systematycznych ćwiczeń i pracy nad sobą.
5. Starać się zrozumieć swoje dziecko, jego potrzeby, możliwości i ograniczenia.
6. Spróbować jak najwcześniej rozpoznać trudności dziecka: na czym polegają i co jest ich przyczyną. Im wcześniej zacznie dziecko ćwiczyć, tym większa szansa powodzenia.
7. Być w stałym kontakcie z nauczycielami, poradnią, psychologiem.
8. Zaobserwować, co najskuteczniej pomaga dziecku.
9. Nagradzać za wysiłek i pracę, a nie za efekty.
10. Być życzliwym, cierpliwym.
11. Pamiętać, że dziecku z trudnościami w nauce pisania i czytania można pomóc.



Dekalog dla rodziców dzieci dyslektycznych
NIE - „nie czyń bliźniemu, co Tobie niemiłe".
1. Nie traktuj dziecka jak chorego, kalekiego, niezdolnego, złego lub leniwego.
2. Nie karz, nie wyśmiewaj dziecka w nadziei, że zmobilizujesz je to do pracy.
3. Nie łudź się, że dziecko "samo z tego wyrośnie", "weźmie się w garść",
"przysiadzie fałdów" lub że ktoś je z tego "wyleczy".
4. Nie spodziewaj się, że kłopoty dziecka pozbawionego specjalistycznej pomocy
ograniczą się do czytania i pisania i skończą się w młodszych klasach szkoły
podstawowej.
5. Nie ograniczaj dziecku zajęć pozalekcyjnych, aby miało więcej czasu na
naukę, ale i nie zwalniaj go z systematycznych ćwiczeń.
TAK - "strzeżonego Pan Bóg strzeże".
6. Staraj się zrozumieć swoje dziecko, jego potrzeby, możliwości i ograniczenia,
aby zapobiec trudnościom szkolnym.
7. Spróbuj jak najwcześniej zaobserwować trudności dziecka: na czym polegają i
co jest ich przyczyną. Skonsultuj się ze specjalistą (psychologiem,
pedagogiem, logopedą).
8. Aby jak najwcześniej pomóc dziecku:

• zaobserwuj w codziennej pracy z dzieckiem, co najskuteczniej mu
pomaga,
• korzystaj z odpowiedniej literatury i fachowej pomocy nauczyciela -
terapeuty (w formie terapii indywidualnej i grupowej),
• bądź w stałym kontakcie z nauczycielem i pedagogiem szkolnym.

9. Bądź życzliwym, pogodnym, cierpliwym przewodnikiem i towarzyszem
swego dziecka w jego kłopotach szkolnych.
10. Chwal i nagradzaj dziecko nie tyle za efekty jego pracy, ile za włożony w nią
wysiłek. Spraw, aby praca z dzieckiem była przyjemna dla was obojga.



Dyktando w 10 punktach - z komentarzem ortograficznym
1. Umów się z dzieckiem, że codziennie będziecie robić dyktando obejmujące 3 zdania. Wymyślcie wspólnie nagrodę po każdym tygodniu pracy.
2. Zaznacz w książce dziecka 3 zdania i przeczytaj na głos pierwsze zdanie.
3. Dziecko powtarza zdanie i omawia pisownię każdego wyrazu (podaje zasady
pisowni).
4. Dziecko zapisuje zdanie (podobnie postępuje z następnymi zdaniami).
5. Dziecko samodzielnie sprawdza cały napisany tekst.
6. Dorosły sprawdza tekst. Jeżeli znajdzie błędy, podaje ich liczbę.
7. Dziecko ponownie sprawdza tekst z pomocą słownika ortograficznego.
8. Dorosły sprawdza poprawiony tekst. Jeżeli nadal są błędy, wskazuje tekst, z którego dyktował zdania.
9. Dziecko porównuje napisany tekst ze wzorem i ostatecznie poprawia błędy.
10. Dziecko opracowuje błędnie napisane wyrazy (np. podaje zasady pisowni,
wyrazy pokrewne, odmienia wyraz przez przypadki, wymienia na inne formy).
Uwagi: Podstawowym założeniem stosowania techniki: dyktando z komentarzem ortograficznym jest przeświadczenie o możliwości utrwalenia zasad pisowni i wytworzenia pełnej świadomości ortograficznej przez przekształcenie się nawyku "głośnego myślenia" -określenia zasad pisowni - w nawyk cichego przypominania ich sobie podczas pisania. Kolejnym zadaniem ćwiczenia jest wytworzenie nawyku dokładnego sprawdzania i poprawiania każdej pracy pisemnej po napisaniu. Dziecko ma prawo do popełnienia błędu, ale nie ma prawa pozostawić go bez poprawienia. Warunkiem uzyskania tych efektów jest wykonywanie omawianego ćwiczenia krótko, lecz systematycznie oraz zawarcie umowy z dzieckiem co do czasu pracy (codziennie), liczby dyktowanych zdań (zawsze tej samej) oraz nagrody (po każdym tygodniu ćwiczeń). W ten sposób dziecko nie będzie usiłowało tych spraw stale z nami negocjować.
Tak więc ćwiczenie "dyktando w 10 - punktach" ma:
1. utrwalić znajomość zasad pisowni,
2. wytworzyć nawyk stałego przywoływania zasad ortograficznych podczas pisania,
3. wytworzyć nawyk stałego sprawdzania napisanego tekstu, a więc poczucie
ODPOWIEDZIALNOŚCI za napisany tekst.


Powyższe dyktando w 10 punktach oraz dekalog dla rodziców dzieci dyslektycznych
opr.: prof. dr hab. Marta Bogdanowicz.




Bibliografia:
1. Bolejko A., Jak pokonać trudności w mówieniu, czytaniu i pisaniu, Białystok 1999.
2. Czajkowska I., Herda K., Zajęcia korekcyjno – kompensacyjne w szkole, Warszawa 1989.
3. Saduś Z., Jak pomóc uczniowi w nauce ortografii. Dysortografia., Opole 2003.
4. Polak K., Jak wykryć u dziecka dysleksję. Mamo to ja, 11/1995.
5. Materiały zamieszczone na stronie internetowej warszawskiego oddziału nr 1 Polskiego Towarzystwa Dysleksji. (http://www.bpp.com.plpl/ptd/index.htm).
Zgłoś błąd    Wyświetleń: 239


Uwaga! Wszystkie materiały opublikowane na stronach Profesor.pl są chronione prawem autorskim, publikowanie bez pisemnej zgody firmy Edgard zabronione.


BAROMETR


1 2 3 4 5 6  
Oceń artukuł!



Ilość głosów: 0

Serwis internetowy, z którego korzystasz, używa plików cookies. Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z serwisu, w celu administrowania serwisem, poprawy jakości świadczonych usług w tym dostosowania treści serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania behawioralnego reklamy (dostosowania treści reklamy do Twoich indywidualnych potrzeb). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do Internetu oraz w Polityce prywatności plików cookies.
Dowiedz się więcej.