Pozytywne efekty nauczania języka obcego u dzieci z wadą wymowy


1. Czy dziecko z wadą wymowy może uczyć się obcego języka?

Wady wymowy u dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym są związane z nieprawidłowościami w zakresie odbioru bądź nadawania mowy. Spektrum spotykanych wśród dzieci nieprawidłowości artykulacyjnych jest bardzo szerokie.
Można jednak wymienić kilka istotnych czynników, które wpływają pozytywnie na proces opanowywania języka obcego przez dziecko. Potrzebne jest:

a) porozumienie nauczyciela języka obcego z logopedą
b) szczególne zainteresowanie rodziców nauką języka obcego przez dziecko, potrzeba pochwał i zachęty, gdyż dziecko samo nie znajdzie motywacji do podjęcia trudu nauki języka obcego
c) potrzebne są zabawy kształtujące zdolności receptywne w zakresie wymowy obcojęzycznej
d) dwujęzyczny rozwój dziecka z wadą wymowy nie powinien być postrzegany jako zagrożenie dla rozwoju języka ojczystego
e) dziecko powinno być odpowiednio motywowane do nauki kolejnych języków

Wyniki moich obserwacji, dotyczących wad wymowy u dzieci uczących się języka polskiego i angielskiego, nie pozwalają na wykluczanie tych dzieci z zajęć w języku obcym. Są to w większości dzieci, które zachęcone do nauki poprzez pochwałę i zabawę, wykazują następnie silną motywację do odnoszenia sukcesu w nauce języka obcego.

Jeśli wymienione czynniki zadziałają tak jak powinny, możemy zaobserwować rewalidacyjny wpływ nauki języka angielskiego na naukę języka ojczystego. Dzieje się tak dlatego, że nauka języka obcego we wczesnym dzieciństwie przynosi wiele korzyści, ponieważ rozwija myślenie dzieci, zwiększa świadomość metajęzykową, pojemność pamięci, kreatywność, pewność siebie oraz tolerancję dla innych kultur. Moim zdaniem, dzięki połączeniu działań nauczycieli języków i logopedów, można stworzyć właściwe warunki do nauki języka obcego każdemu dziecku, na każdym etapie rozwoju jego mowy. Rodzice nie powinni więc obawiać się zagrożeń związanych z nauką drugiego języka, lecz czynnie włączyć się w proces nauki wszystkich języków, jakie opanowuje ich dziecko.

2. W jaki sposób można uczyć języka angielskiego dziecko, które ma trudności w mówieniu i rozumieniu języka ojczystego?
Jako nauczyciel języka angielskiego zdaję sobie sprawę, że dobra komunikacja jest kluczowa dla osiągnięcia sukcesu w nauce języka obcego. Umiejętności komunikacyjne pomagają dzieciom zrozumieć i wyjaśniać świat wokół nich samych, dzielić się swoimi pomysłami i uczuciami oraz znaleźć przyjaciół. Dobre umiejętności językowe pozwalają dziecku rozumować i uczyć się. Pomagają również rozwijać świadomość samego siebie i uczucie przynależności do grupy i społeczeństwa. Gdy zauważam ucznia z problemami w mówieniu lub trudnościami językowymi, zastanawiam się jak mu pomóc i wtedy przydaje się znajomość strategii uczenia, aby pomóc uczniowi doświadczyć radości i sukcesów w nauce języka obcego, a nie tylko samych trudności.
Wady wymowy oraz trudności językowe mogą byś różne dla każdego ucznia, niemniej jednak mogą powodować trudności w wyrażaniu uczuć i kontaktach z innymi osobami. Może to powodować niskie poczucie własnej wartości poprzez frustrację, co więcej, może prowadzić do problemów z zachowaniem u dziecka. Problemy z mówieniem i nauka języka obcego nie zawsze są oczywiste i czasem trzeba odkryć, co kryje się za trudnymi zachowaniami dziecka.
3. Strategie nauczania i uczenia – jak można pomóc?
1. Należy zachęcać i akceptować każdą formę komunikacji, koncentrować się na wiadomości, którą uczeń chce przekazać, a nie na gramatyce. Pozwalać na alternatywne sposoby komunikowania poprzez gesty, pisanie lub rysowanie.
2. Trzeba upewnić się, że komunikat jest jasny, bezpośredni i zrozumiały, i że uczniowie łatwiej się uczą, gdy mają możliwość „czytania z ust” – patrząc na mówiącego do nich nauczyciela.
3. Trzeba uczyć aktywnych umiejętności słuchania. Ważne jest, aby wyjaśniać uczniom, że uważne słuchanie jest kluczowe w nauce języka obcego, że należy patrzeć na kogoś, kto mówi do nas i nie przerywać mu wypowiedzi. Możemy nauczyć zmiany kolejki zabierania głosu poprzez „znak spikera”, którym może być na przykład jakaś rzecz typu piłka albo maskotka. Uczymy w ten sposób zasady, że tylko jedna osoba zabiera głos – ta, która trzyma „znak spikera”. Kiedy osoba skończy mówić, przekazuje znak dalej.
4. Trzeba dać dziecku niezbędny czas na myślenie i odpowiedź na pytanie. Jest to czas potrzebny do przetworzenia informacji i zorganizowania myśli przed wyrażeniem odpowiedzi na pytanie.
5. Ćwiczenia pomagające rozróżniać dźwięki. Można pomóc dzieciom, które mają problemy z rozpoznawaniem i odkodowywaniem dźwięków (fonemów) poprzez wykonywanie wielozmysłowych ćwiczeń, czyli takich, które oddziałują na kilka zmysłów jednocześnie, np. klaskanie w dłonie albo tupanie nogami w rytm mówionych sylab. Można też wyróżniać kolorem różne grupy dźwięków. Gry, w których uczeń rymuje albo łączy te same dźwięki mogą być również pomocne.
6. Pomocne może być także cięcie historyjek na kawałki, a potem łączenie ich w całość. Pomaga to uczyć prawidłowej budowy zdań w języku angielskim.
7. Wzbogacanie słownictwa poprzez obrazki, przedmioty i zdjęcia, które pomagają zapamiętać i zrozumieć nowe słownictwo. Pomocne może być wykonanie słownika obrazkowego, który dzieci zrobią same.
8. Trzeba pomagać w budowaniu poczucia własnej wartości. Jako nauczyciel zwracam uwagę na kreatywność dzieci, chwalę i nagradzam dobrą komunikację i dobre pomysły.
9. Ważne jest, aby zawsze sprawdzać, czy komunikat został dobrze zrozumiany i wyjaśniać na bieżąco wszelkie nieporozumienia. Jako nauczyciel zachęcam dzieci, aby zawsze mówiły mi to, czego nie rozumieją.
Rodzice dzieci z wadami wymowy często martwią się jaki wpływ na ich dziecko może wywierać nauka języka obcego, martwią się, czy może to spowodować jakieś opóźnienia u ich dzieci. Badania naukowe prowadzone nad dziećmi dwujęzycznymi z trudnościami językowymi i dziećmi uczącymi się tylko języka ojczystego z takimi samymi trudnościami wykazały, że dzieci uczące się dwóch języków obcych w tym samym czasie nie przejawiają większych trudności w nauce dwóch języków obcych, w porównaniu do dzieci uczących się jednego języka. Obie grupy dzieci wykazują takie same ambicje i chęci bez dodatkowego ciężaru czy trudności. Większość badań naukowych wykazuje, że dzieci z trudnościami językowymi, które uczą się języka obcego doganiają inne dzieci, lecz warunkiem jest częste wystawianie ich na działanie języka obcego. Dzieci z trudnościami językowymi wykazują podobną ścieżkę rozwoju i osiągają podobny poziom umiejętności językowych jak ich koledzy, którzy uczą się tylko jednego języka.
Wyjątkiem może być sytuacja, kiedy dzieci pochodzą z izolowanych mniejszościowych grup społecznych. Dzieci ze środowisk, w których zarówno nauka języka ojczystego jak i obcego jest wspierana i ma wysoki poziom, nie mają trudności z nauką dwóch języków obcych.
Warto więc promować i wspierać naukę języków obcych u wszystkich grup dzieci, ponieważ poprzez naukę języków obcych dzieci stają się bardziej kreatywne, ich świadomość kulturowa wzrasta i stają się bardziej tolerancyjne wobec świata, który ich otacza.


Bibliografia
Dr Małgorzata Rocławska-Daniluk, Czy dziecko z wadą wymowy może uczyć się obcego języka?
http://www.elogo.edu.pl/
Sally Farley, Speech and language Impairment.
http://www.teo-education.com/
Lauren Lowry, Can children with language impairments learn two languages?
http://www.hanen.org/
http://www.do2learn.com/
http://www.asha.org/
http://www.nidcd.nih.gov/

Wyświetleń: 425