AWANS INFORMACJE Dla nauczyciela Dla ucznia LOGOWANIE


Katalog

Małgorzata Mąkosa, 2014-03-31
Starogarad Gd

Historia, Artykuły

Historia opieki nad osobami niepełnosprawnymi w Polsce.

- n +

Historia opieki nad osobami niepełnosprawnymi w Polsce.


Już od najdawniejszych czasów znajdujemy przykłady pewnej formy „opieki” nad osobami niepełnosprawnymi. Można wyróżnić działania Inków, którzy ludzi wyróżniających się różnymi dysfunkcjami, odseparowywali od reszty społeczeństwa. Uważali, że przyczyna ich deformacji jest karą bogów lub wynikiem opętania przez duchy. Ludziom takim przydzielano określone budynki do zamieszkania lub ziemię do uprawy. Wydany był dekret, że związki małżeńskie mogą zawierać osoby o tych samych upośledzeniach i dysfunkcjach ciała.
Przeciwieństwem do działań Inków były działania Egipcjan, którzy osobom niepełnosprawnym dawali możliwość wykonywania pewnych funkcji w społeczeństwie, np. pełnienie roli kapłana. Nie byli od razu dyskryminowani. W tym państwie osoby z pewną formą odmienności w wyglądzie odnajdywały swoje miejsce w życiu publicznym i wiążącymi się z tym rolami.
Spartanie zupełnie inaczej podchodzili do spraw ułomności. Już od narodzin dziecka prowadzony był nadzór nad jego ukształtowaniem. Jeżeli urzędnicy państwowi stwierdzili, że dziecko jest zbyt słabe, nierozwinięte, zostało skazywane na porzucenie. W tym przypadku rewalidacja przybrała formę pozbycia się nie pasującego do zdrowego i silnego państwa spartańskiego elementu, a opieka nad słabszym i chorym obywatelem była tylko sporadyczna, zależna od szczęśliwego przebiegu zdarzeń.
W starożytnym Rzymie ważną rolę odgrywała pozycja społeczna. Biedni byli pozostawieni sami sobie. Jeśli ktoś był niezdolny do pracy, został wyrzucany na bruk. Później wywożono osoby niesprawne na odległą wyspę, gdzie z dala od wszystkich mogli dożyć starości. Istniał również dekret mówiący, że jeżeli ktoś ma w rodzinie osobę chorą psychicznie ma obowiązek zaopiekować się nią .
W średniowieczu zupełnie inaczej postrzegano ludzi ułomnych. Uważano, że przyczyną ich choroby był kontakt z czarami lub diabłem. Jedynym lekarstwem było spalenie na stosie lub odprawienie egzorcyzmów. B. Seyda, autor książki Dzieje medycyny stwierdza, że nie było w tamtych czasach bardziej skutecznego sposobu leczenia upośledzonych umysłowo chorych niż przez spalenie na stosie, odbarwianie obrzędów, poddawaniu torturom lub zamykaniu do końca życia w ciemnych celach . Największym autorytetem był kościół, który aby zatrzymać przy sobie jak największą liczbę wiernych, wmawiał ludziom, że przyczyną kalectwa są grzechy. Jeżeli nie będą posłuszni wierze i kościołowi, to spotka ich taka kara. Twierdzono, że przyczyną różnych dysfunkcji są działania złego ducha . Prześladowano schizofreników przez izolowanie ich w zamkniętych domach dla obłąkanych. Warunki tam panujące były nie do opisania, wręcz nieludzkie.
Duchowieństwo w tamtych czasach zakładało przytułki dla odrzuconych i chorych, co wcześniej nie miało miejsca. Gromadzili oni tam środowiska biedoty, które żyły dzięki wsparciu dobroczyńców . Ludzie za pomoc odwdzięczali się sprzątając świątynie, dbając o obejście, bili w dzwony. Istniała również służba porządkowa, która pilnowała, aby inni dostosowywali się do rozporządzeń proboszcza. Tą funkcje pełnili inwalidzi wojskowi . Zamożni, chorych członków rodziny oddawali do zakonów i opłacali ich utrzymanie. Ci, którzy pełnili ważne funkcje w społeczeństwie i stali się chorymi, nie tracili swoich stanowisk, jedynie wykonywali mniej odpowiedzialne czynności, ewentualnie przenoszono ich na inne stanowisko.
„Tendencje zmieniające stosunek do ludzi upośledzonych i wykolejonych miały swe źródło w ideach humanizmu. Punktem zwrotnym w stosunku do upośledzonych była połowa XVI wieku, gdy św. Wincenty a Paulo otworzył ochronkę dla chorych” .
W Polsce w XVIII wieku powstawały pierwsze domy odosobnienia, w których zamykano żebraków, inwalidów, nierobów, wszystkich, którzy odchodzili od powszechnie panującej normy porządku i normalności. Osoby tam zamykane były zróżnicowane pod względem kalectwa, jednak uważano, że łączy ich jedna cecha- niemożność gromadzenia bogactw. Zaczęto dzielić ludzi ze względu na ich przydatność, która miała wymiar ekonomiczny . W tym samym czasie w Warszawie bogaci wyrazili zgodę na płacenie jałmużny. Co tydzień zbierano datki dla najuboższych, bowiem nie chcieli patrzeć na widok nędzy i rozpaczy, mieli dość chodzących po domach biedaków proszących o wsparcie, naprzykrzania się na ulicy. Z tych datków wybudowano szpital, tam znaleźli schronienie potrzebujący .
W XIX wieku wystąpiła inna forma pomocy, zaczęto przygarniać do domu kalekę, aby zapewnić domownikom błogosławieństwo boże przez dobry uczynek, którym jest karmienie, danie dachu nad głową potrzebującemu .
Dopiero pod koniec XX wieku niepełnosprawni przestali być niewidzialni. Zaczęto poświęcać im więcej uwagi. Zostały powzięte pewne kroki, które zapobiegały wyzyskowi i dyskryminacji. Przykładem jest uchwalona w 1971 r. deklaracja o prawach osób opóźnionych umysłowo, natomiast w roku 1979 r. deklaracja praw głuchych i niewidomych. W roku 1975 została przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne Organizacji Narodów Zjednoczonych deklaracja o prawach osób niepełnosprawnych. Miała ona na celu ochronę osób sprawnie inaczej, zapobieganie niepełnosprawności, rozwijanie aktywności tych osób, a co najważniejsze przyswajanie ich do normalnego, codziennego życia. Zgodnie z tym dokumentem niepełnosprawni mają prawo do: rehabilitacji, świadczeń zdrowotnych, nauki, zatrudnieniu, życia na odpowiednim standardzie, poczucia bezpieczeństwa, udziału w procesie integracji i reintegracji społecznej . Również państwo ma za zadanie zapewnienia opieki osobie niepełnosprawnej, danie jej poczucia bezpieczeństwa, przynależności, chronić przed wyzyskiem, dyskryminacją. Osoby te również mają prawo do zakładania własnych rodzin, życia w rodzinie oraz pomocy opiekuna i do godnej egzystencji.
W roku 1923 r. ustawa o pomocy społecznej mówiła o obowiązku udzielania wsparcia osobom niepełnosprawnym. Zwracała uwagę na usamodzielnienie osób upośledzonych umysłowo, niezdolnych do pracy, inwalidów, kalekami, udzielenie wsparcia w podjęciu zatrudnienia lub zorganizowanie własnego warsztatu pracy. W okresie Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej sytuacja prawna osób niepełnosprawnych wyznaczona była głównie aktami pozaustawowymi. Formy pomocy były ograniczone i niespójne. Osobom sprawnym inaczej przysługiwał zasiłek stały, a inwalidom korzystającym z pojazdów mechanicznych ryczałt pieniężny. Formy pomocy niepieniężnej w tamtym okresie stanowiły porady rehabilitacyjno – zawodowe. Zapewniano również pracę chronioną oraz umieszczano ich w zakładzie pomocy społecznej .
Od roku 1997 sytuację prawną osoby niepełnosprawnej reguluje ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, jak również ustawa o pomocy społecznej przez uznanie niepełnosprawności jako jednej z okoliczności uzasadniających przyznanie świadczeń. Dla osób sprawnych inaczej przyznawane są obecnie zasiłki stałe, okresowe, pomoc na ekonomiczne usamodzielnienie, kontynuowanie nauki, jeżeli dana osoba jest zdolna samodzielnie żyć, usługi opiekuńcze, prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej .
Liczba osób niepełnosprawnych nie jest możliwa do ustalenia, gdyż osoby te nie są objęte statystyką. „Z ankietowego badania stanu zdrowia ludności przeprowadzonego w roku 1996 przez Główny Urząd Statystyczny, wynika, że żyło w Polsce 5430,6 tys. osób niepełnosprawnych, co stanowiło 14,3% ludności ogółem i był to wzrost o prawie 50% w stosunku do roku 1988. Wzrost ten był widoczny najbardziej wśród ludności zamieszkującej na wsi i w grupie wiekowej do 24 roku życia. We wszystkich grupach osób aktywnych zawodowo wzrost ten był wysoki, natomiast względnie niski w grupie powyżej 60 roku życia. W podobnej liczbie osób niepełnosprawnych, 288,1 tys. to dzieci niepełnosprawne poniżej 15 roku życia , co stanowi 3,3% populacji w tym wieku. Wzrost liczby dzieci niepełnosprawnych w porównaniu z 1988 rokiem był szokująco wysoki” .
Obecnie według danych Centrum Badania Opinii Społecznej, 68% ankietowanych twierdzi, że zna osobę niepełnosprawną, przynajmniej z widzenia. „W Polsce żyje około pięć i pół miliona osób sprawnych inaczej, co stanowi 14,3% ogółu ludności, oznacza to, że co 7 mieszkaniec Polski jest osobą niepełnosprawną” .
W naszym kraju wiele się dzieje dobrego na rzecz osób niepełnosprawnych. Powstaje wiele instytucji i organizacji działających na rzecz osób sprawnych inaczej. Przykładem jest „Biuro Pełnomocnika do Spraw Osób Niepełnosprawnych, Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, Polski Związek Niewidomych, Polski Związek Głuchych, Polski Związek Sportu Niepełnosprawnych „START”, Stowarzyszenie na Rzecz Osób z Upośledzeniem Umysłowym, Polskie Stowarzyszenie Diabetyków, Polskie Towarzystwo Walki z Kalectwem, Ogólnopolski Sejmik Osób Niepełnosprawnych, Fundacja Ochrony Zdrowia Inwalidów, Polska Organizacja Pracodawców Osób Niepełnosprawnych, Sekcja Krajowa Osób Niepełnosprawnych Niezależny Samorządowy Związek Zawodowy „Solidarność”, Federacja Spółdzielczych Związków Zawodowych, Krajowa Izba Gospodarczo- Rehabilitacyjna, Krajowy Związek Rewizyjny Spółdzielni Inwalidów i Spółdzielni itp. .

Małgorzata Mąkosa




















Zgłoś błąd    Wyświetleń: 739


Uwaga! Wszystkie materiały opublikowane na stronach Profesor.pl są chronione prawem autorskim, publikowanie bez pisemnej zgody firmy Edgard zabronione.


BAROMETR


1 2 3 4 5 6  
Oceń artukuł!



Ilość głosów: 0

Serwis internetowy, z którego korzystasz, używa plików cookies. Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z serwisu, w celu administrowania serwisem, poprawy jakości świadczonych usług w tym dostosowania treści serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania behawioralnego reklamy (dostosowania treści reklamy do Twoich indywidualnych potrzeb). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do Internetu oraz w Polityce prywatności plików cookies.
Dowiedz się więcej.