Katalog

Agnieszka Wójtowicz-Dereń, 2013-12-31
Sosnowiec

Zajęcia pozaszkolne, Projekty edukacyjne

Program zajęć logopedycznych "zabawa językiem"

- n +

PROGRAM ZAJĘĆ LOGOPEDYCZNYCH „ZABAWA JĘZYKIEM”

PROJEKTU EDUKACYJNEGO „ZABAWA Z NAUKĄ”

REALIZOWANEGO W ZESPOLE SZKÓŁ SPECJALNYCH W CZELADZI


PROWADZĄCA : LOGOPEDA AGNIESZKA WÓJTOWICZ-DEREŃ

Nadrzędnym celem zajęć logopedycznych „Zabawa językiem” jest usprawnianie procesu komunikacyjnego uczniów niepełnosprawnych intelektualnie w stopniu umożliwiającym im prawidłowe funkcjonowanie w życiu oraz lepsze opanowanie materiału dydaktycznego, a w dalszej drodze wypracowanie starannej wymowy. Terapia logopedyczna uczniów upośledzonych umysłowo związana jest nie tylko z kształtowaniem mowy, ale całej osobowości. Obejmuje ona wszystkie zaburzone funkcje, a szczególnie te, które z mową mają bezpośredni lub pośredni związek, takie jak: spostrzeganie, różnicowanie i wyrażanie wzorców wzrokowych, słuchowych i kinestetycznych, autoorientacja i orientacja przestrzenna, wrażliwość na rytm i melodię, koordynacja wzrokowo-ruchowa oraz wzrokowo-słuchowa .Bardzo ważna jest poprawa w zakresie koordynacji ruchowej, a także koordynacji funkcjonowania trzech układów: oddechowego, fonacyjnego i artykulacyjnego. Wpływa to na wyeliminowanie często występujących u dzieci napięć, które hamują rozwój mowy.
Celem operacyjnym zajęć logopedycznych jest:
- opanowanie mowy i języka na wszystkich jego poziomach : fonetyczno-fonologicznym, semantycznym, morfologicznym i syntaktycznym
- stymulowanie funkcji słuchowych, słuchu fonemowego
- rozwijanie sprawności komunikacyjnych ( społecznej, sytuacyjnej i pragmaty-
cznej )
- eliminowanie niepowodzeń szkolnych oraz ich emocjonalnych i społecznych
konsekwencji.

Zasady prowadzenia zajęć logopedycznych :
1. Zasada indywidualizacji środków i metod oddziaływania terapeutycznego
2. Zasada dobrowolnego uczestnictwa w zajęciach
3. Zasada atrakcyjności w prowadzeniu zajęć
4.Zasada powolnego stopniowania trudności.
5. Zasada uwzględniania możliwości psychofizycznych ucznia.
6. Zasada systematyczności.

Metody i formy pracy:
Metody:
Zajęcia będą prowadzone różnymi metodami, wzajemnie ze sobą powiązanymi. Będą to głównie metody poszukujące, podające i praktyczne. Praca dziecka będzie opierać się na ciągłym działaniu, doświadczeniu, gromadzeniu informacji z różnych dziedzin życia. Zajęcia obejmować będą różnorodne i ciekawe dla dziecka formy pracy, będą zwierać ładunek odprężający, emocjonalny, a także element mobilizujący i zachęcający.
Forma pracy: praca w zespołach 2-osobowych


Zajęcia planować będę tak, by znalazły się w nich wszystkie niezbędne w terapii mowy elementy m.in. ćwiczenia oddechowe, fonacyjne, usprawniające aparat artykulacyjny, ćwiczenia słuchowe oraz słuchowo-rytmiczne. Wszelkie ćwiczenia łączyć będę z bezpośrednim działaniem, manipulacja przedmiotami, obserwacją, uczeń w toku podejmowanych czynności opanowuje mowę, poznaje nazwy, przeznaczenia przedmiotów, także buduje i modyfikuje plany podejmowanych czynności.
Program zajęć logopedycznych
Program zajęć skupiony będzie wokół następujących elementów:
I. Ćwiczenia usprawniające aparat oddechowy.
II. Ćwiczenia fonacyjne, dykcyjne
III. Ćwiczenia aparatu artykulacyjnego.
IV. Ćwiczenia percepcji słuchowej.
V. Ćwiczenia pamięci słuchowej
VI. Ćwiczenia koncentracji uwagi.
VII. Ćwiczenia rozwijające rozumienie
VIII. Ćwiczenia w tworzeniu wypowiedzi
IX. Ćwiczenia rozwijające słownik
X. Terapia wad wymowy
ĆWICZENIA USPRAWNIAJĄCE APARAT ODDECHOWY
- Wdech nosem (usta zamknięte) i wydech ustami. Usta w czasie wydechu ułożone są jak przy wymowie głoski u (chuchanie).
- Dmuchanie na płomień świecy.
- Przenoszenie za pomocą rurki fragmentów obrazka – "Układanie kropek biedronki , muchomora".
- Dmuchanie na papierowe ozdoby zawieszone na nitkach np. płatki śniegu, bombki, listki, ptaszki itp .
- "Wypuszczanie powietrza z balonika" – wypowiadanie długiego sssss na jednym wydechu .
- Poruszanie wydmuchiwanym powietrzem lekkich przedmiotów- piłeczek, papierowych łódek , wacików .
- Zawody "Kto dmuchnie dalej" .
- Zdmuchiwanie skrawków papieru przy pomocy rurki .
- Nadmuchiwanie baloników .
- Puszczanie baniek mydlanych .
- "Zabawa w pociąg"(lokomotywa puszcza parę ffff , ffff – sapie puch , puch – gwiżdże uhuu , uhuu ).
- Dmuchanie przez rurkę do szklanki z wodą – robienie bąbelków.
- Liczenie na jednym wydechu.
- Wymawianie na wydechu samogłosek(przedłużanie samogłosek tak długo jak to możliwe – najpierw pojedynczo , potem łączenie w pary).
- Dmuchanie piłeczek do celu.
- Dmuchanie piłeczek w dwójkach – w leżeniu przodem.
- ,,Wieloryb” – wydmuchiwanie powietrza z klatki piersiowej - ,,Nurek” – dzieci wykonują głęboki wdech, a następnie powoli wypuszczają powietrze.
- ,,Wiatr” – dzieci w siadzie skrzyżnym naprzeciwko siebie dmuchają na zmianę.
- Oddychanie torem piersiowym i brzusznym – w leżeniu tyłem i w siadzie skrzyżnym.
- Dmuchanie piórka do celu.
- ,,Lokomotywa” – w siadzie rozkrocznym na ławeczce naśladowanie lokomotywy ustami.
- ,Naśladowanie gotującej się wody.
- ,,Wyścigi Smerfów” – dzieci dmuchają watkę lub piórko w formie rywalizacji.
- ,,Wiewiórki zbierają orzechy”- rozsypane piłeczki dzieci dmuchają do ustalonego miejsca.
- ,,Ptaszki” – dmuchanie watki do wyznaczonych miejsc.
- Odtajanie zamarzniętej szyby – chuchanie ( długie ) na ręce.
- Chłodzenie gorącej zupy – ręce ułożone na kształt głębokiego talerza.
- Dmuchanie myszki do dziury,
- Dmuchanie żabki do kałuży,
- Dmuchanie na wiatraczek,
- Wąchanie kwiatków,
- Bujanie misia na brzuchu,
-Zdmuchiwanie kawałka papieru z gładkiej lub chropowatej powierzchni,
- Parskanie wargami: brr, prr…,
- Gwizdanie bez użycia gwizdka,
- Gwizdanie z użyciem gwizdka,
- Naśladowanie śmiechu różnych ludzi:
• Staruszki: hehehe,
• Kobiety - jasny: hahaha,
• Mężczyzny - rubaszny: hohoho,
• Dziewczynki – piskliwy, chichotliwy: hihihi,
• Chłopca – wesoły, hałaśliwy: hahaha.
- Gra na instrumentach dętych np. na trąbce, flecie harmonijce ustnej,
- Zdmuchiwanie skrawka papieru położonego na czubku języka,
- Dmuchanie na pasek papieru, tak aby papierek jak najdłużej utrzymywał się w odchyleniu pod tym samym kątem,
- Z języka robimy rurkę i dmuchamy.
- Ćwiczenia oddechowe z jednoczesnym wypowiadaniem pojedynczych głosek np., s, sz, m, f, ch, a, o, u, i, e, y.
- Rozdmuchiwanie drobnych ziarenek (mak, kasza manna, mąka) rurką lub ustami złożonymi w dziubek.
- Malowanie rurką – rozdmuchiwanie wylanej na kartkę farby, rurką lub ustami złożonymi w dziubek.
ĆWICZENIA FONACYJNE to:
• Wymawianie samogłosek [a], [o], , [e], [y], . Najpierw pojedyncze samogłoski, potem przedłużone dźwięki.
• Na jednym wydechu z taką samą siłą wymawianie trzech samogłosek: [aou], a następnie [eyi].
• W pozycji leżącej wymawianie połączenia mmmaaa, mmmooo, mmmuuu
• Wymawianie krótkiego zdania szeptem, półgłosem, głosem pełnym i krzycząc.
• Zabawy dźwiękonaśladowcze – naśladowanie głosów zwierząt dźwięków z otoczenia wydawanych przez różne pojazdy itp.(ze zmienną głośnością):
o „Osiołek” – naprzemienne wymawianie samogłoski: io, io, io….
o „Wąż” – na wydechu wymawiamy spółgłoskę: ssss….
o „Samochód policyjny” – eo eo eo….
o „Wiatr” – sz sz sz….
• Śpiewanie piosenek, recytacja wierszy – teksty, w których występują onomatopeje (wyrazy dźwiękonaśladowcze).
ĆWICZENIA DYKCYJNE :
- czytanie lub powtarzanie zdań, wierszyków – ze szczególną starannością, wyraźnie z szeroką artykulacją
CWICZENIA APARATU ARTYKULACYJNEGO
ĆWICZENIA USPRAWNIAJĄCE WARGI
- Balonik - nadymanie policzków, usta ściągnięte (dla urozmaicenia bawimy się w baloniki, które "pękają" przekłute palcami ). - Nadmuchiwanie policzków z uwolnieniem powietrza nagromadzonego w jamie ustnej. - Nadymanie jednego policzka i przesuwanie powietrza z jednej strony jamy ustnej na drugą. Wargi pozostają zamknięte.
- Całuski - usta układamy w "ciup" i cmokamy posyłając do siebie buziaki. - Zabawa w słoneczko – kąciki ust maksymalnie oddalamy od siebie podobnie jak przy uśmiechu.
- Niejadek - usta wciągamy w głąb jamy ustnej.
- Zmęczony konik - parskanie wargami.
- Podwieczorek pieska - chwytanie ustami drobnych cukierków, chrupek, kawałków skórki chleba, itp.
- Kto silniejszy? - napinanie warg w pozycji rozciągniętej. Dwie osoby siedzące naprzeciw siebie trzymają ustami kartkę papieru i każdy ciągnie w swoją stronę. Uwaga - dajmy dziecku szansę wygrania zawodów.
- Rybka - powolne otwieranie i zamykanie warg tworzących kształt koła, zęby "zamknięte"
- Świnka - wysuwanie obu warg do przodu, udając ryjek świnki.
- Wąsy - wysuwanie warg jak przy wymawianiu u, położenie na górnej wardze słomki lub ołówka i próby jak najdłuższego utrzymania.
- Drzwi do domu - buzia to domek krasnoludka, a wargi to drzwi do domku. Pokaż jak wargi ściągnięte do przodu, otwierają się i zamykają.
- Straż pożarna, karetka - wyraźne wymawianie samogłosek w parach: e o, i u, a u
- Suszarka - utrzymywanie przy pomocy warg słomki, wciąganie powietrza nosem, wydychanie przez słomkę na dłoń (odczuwanie ciepłego powietrza).
- Pojazdy - naśladowanie poprzez wibrację warg warkotu motoru, helikoptera itp.
- Wesołe minki. - Usta zaglądają do buzi - dzieci wciągają wargi do wewnątrz (wargi wewnątrz są przygryzione przez zęby), a jak uśmiechalibyście się, nadal bez warg. - Chomik - prosimy, aby dzieci pokazały jak wygląda chomik, który trzyma w policzkach swoje zapasy, nadymanie policzków. - Nakładanie wargi dolnej na górną i odwrotnie - Masaż warg zębami – górnymi zębami dolnej wargi i odwrotnie. - Rybka – wciąganie policzków do jamy ustnej. - Parskanie. - Dmuchanie na płomień świecy, na watkę lub na kulę z papieru. - Nabieranie powietrza pod wargę górną, potem pod dolną. - Gwizdanie.
ĆWICZENIA USPRAWNIAJĄCE JĘZYK
- Dotykamy palcem lub zimną łyżeczką podniebienia tuż za górnymi zębami, nazywając je "zaczarowanym miejscem", "parkingiem" itp.. w którym język (krasnoludek, samochód) powinien przebywać, gdy mamy zamkniętą buzię.
- Przytrzymywanie czubkiem języka przy podniebieniu rodzynek, pastylek pudrowych, cukierków halls (z wgłębieniem w środku) itp.
- Zlizywanie nutelli, mleka w proszku itp. z podniebienia przy szeroko otwartych ustach. - Wysuwanie i cofanie języka. - Piłeczka - Wypychanie policzków językiem. - Pinokio - Unoszenie języka do nosa. - Przenoszenie języka od kącika do kącika warg – tzw. wahadełko, huśtawka. - Jedzenie lodów - Wysuwanie języka na brodę. - Kalkulator - Liczenie językiem ząbków górnych i dolnych – buzia szeroko otwarta - Nutki - Wypowiadanie la la la – bez poruszania szczęką dolną, tylko językiem.
- Konik jedzie na przejażdżkę - naśladowanie konika stukając czubkiem języka o podniebienie, wydając przy tym charakterystyczny odgłos kląskania.
- Winda - otwórz szeroko buzię, poruszaj językiem tak, jakby był windą - raz do góry, raz do dołu.
- Karuzela - dzieci bardzo lubią kręcić się w koło, twój język także. Włóż język między wargi a dziąsła i zakręć nim raz w prawą, raz w lewą stronę.
- Chomik - wypycha policzki jedzeniem, a ty pokaż jak można wypchnąć policzki językiem, raz z prawej raz z lewej strony.
- Malarz - maluje sufit dużym pędzlem. Pomaluj pędzlem (językiem) swoje podniebienie, zaczynając od zębów w stronę gardła. --Pędzelek – malowanie pędzelkiem/językiem na podniebieniu różnych kształtów, np., kropelki deszczu.
- Młotek - wbijamy gwoździe w ścianę. Spróbuj zamienić język w młotek i uderzaj o dziąsła tuż za górnymi zębami, naśladując wbijanie gwoździa.
- Żyrafa - ma długą szyję, wyciąga mocno szyję do góry. Otwórz szeroko usta i spróbuj wyciągnąć język do góry, najdalej jak potrafisz.
- Słoń - ma długą trąbę i potrafi nią wszędzie dosięgnąć. Ciekawe czy potrafisz dosięgnąć językiem do ostatniego zęba na górze i na dole, z prawej i lewej strony. - Żołnierz na defiladzie - język maszeruje raz- do góry , dwa -do lewego kącika ust, trzy-dotyka dolnej wargi, cztery- znajduje się w lewym kąciku. - Kotek - który wypił mleczko i ubrudził sobie pyszczek, więc musi go oblizać, dokładnie, starannie oblizujemy językiem wargi z lewej strony w prawo i odwrotnie, aby kotek miał czysty pyszczek. - Mycie ząbków lub liczenie językiem zębów - za pomocą języka, zarówno górnych jak i dolnych, ruchy języka powinny być precyzyjne, czubek języka dokładnie dotyka każdego ząbka po kolei . - Naśladowanie ssania cukierka przyklejonego do podniebienia twardego( górnego ) prosimy, aby dzieci wyobraziły sobie, że cukierek przykleił im się do górnego podniebienia, próbujemy go ssać, środkowa część, szerokiego języka jest przyssana do podniebienia, na końcu możemy polecić dzieciom, aby szpiczastym językiem, przy szeroko otwartej buzi naśladowały ruchy języka, zlizującego cukierek przyklejony do podniebienia górnego.
- Szuflada – naprzemienne wysuwanie i chowanie języka do buzi. - Strzała – wysuwanie z buzi wąskiego języka, przypominającego grot strzały. - Łopata – wysuwanie z buzi szerokiego języka, przypominającego łopatę. - Naprzemienne wykonywanie strzały i łopaty. - Mlaskanie czubkiem języka, następnie środkiem języka. - Rurka. - Miseczka – unoszenie brzegów języka tak, by przypominał miseczkę. - Ośmiornica – ośmiornica ma długie macki, którymi potrafi się mocno do czegoś przyssać. Zamień swój języczek w ośmiornicę i przyklej go do podniebienia. - Ucieczka – wysuwanie języka mimo zbliżonych szczęk, tworzących małą szczelinę. Język z trudem przeciska się między zębami, górne siekacze „skrobią” język, masują go. - Dzięcioł – stukanie językiem o wałek dziąsłowy tuż za górnymi siekaczami z powtarzaniem połączeń tdn, tdn… - Obiadek pieska – dziecko wylizuje z talerzyka owocową herbatę w granulkach, kawałki wafelka, prażony ryż, itp. - Miotełka – oblizywanie czubkiem języka dolnych siekaczy od wewnątrz. - Naśladowanie ssania cukierka, żelka. - Koci grzbiet – czubek języka opieramy o dolne zęby, grzbiet języka unosimy do podniebienia. - Klej – przyklejamy język na dnie jamy ustnej, za dolnymi siekaczami. Otwieramy i zamykamy buzię, a język pozostaje w tej samej pozycji.
ĆWICZENIA PODNIEBIENIA MIĘKKIEGO
- Zmęczony piesek - język wysunięty z szeroko otwartych ust, wdychanie i wydychanie powietrza ustami.
- Chory krasnoludek - kaszlenie z językiem wysuniętym z ust.
- Balonik - nabieranie powietrza ustami, zatrzymanie w policzkach, następnie wypuszczanie nosem.
- Biedronka, parasol, sukienka itp. - przysysanie kolorowych kółeczek poprzez wciąganie powietrza przez rurkę i przenoszenie na obrazek biedronki... - Picie gęstych napojów przez cienką rurkę. - Gra na instrumentach dętych (trąbki, organki).
- Śpioch - chrapanie na wdechu i wydechu.
- Kukułka i kurka - wymawianie sylab:
ku - ko, ku -ko,
uku - oko, uku - oko,
kuku - koko, kuku - koko. - Wdech przez nos i wydech przez usta przy szeroko otwartych ustach;
- Wdychanie powietrza przez usta przy zakrytym nosie;
- Wdychanie powietrza przez nos przy zamkniętych ustach;
- Naśladowanie odgłosów gęsi - gęganie;
- Naśladowanie odgłosów płukanego gardła. - Zmęczony krasnoludek - Ziewanie. - Płukanie gardła ciepłą wodą. - Głębokie oddychanie przez jamę ustną przy zaciśniętych nozdrzach i przez nos przy zamkniętych ustach.

ĆWICZENIA ŻUCHWY
- Zamykanie i otwieranie domku - szerokie otwieranie ust, jak przy wymawianiu głoski a, zęby są widoczne dzięki rozchylonym wargom.
- Grzebień - wysuwnie żuchwy, zakładanie i poruszanie dolnymi zębami po górnej wardze. Cofanie żuchwy, zakładanie i poruszanie górnymi zębami po dolnej wardze i brodzie. - Krowa - naśladowanie przeżuwania.
- Guma do żucia - żucie gumy lub naśladowanie.
- Przesuwanie żuchwy raz w prawo a raz w lewo.
ĆWICZENIA PERCEPCJI SŁUCHOWEJ
różnicowanie dźwięków:
- wysłuchiwanie i różnicowanie dźwięków dochodzących z najbliższego otoczenia i ich lokalizacja;
- różnicowanie i rozpoznawanie głosów przyrody oraz odgłosów wydawanych przez różne przedmioty codziennego użytku i dźwięków wydawanych przez instrumenty perkusyjne;
- rozpoznawanie głosów wydawanych przez zwierzęta ( słuchanie nagranych głosów
z magnetofonu bądź z komputera),
- rozpoznawanie głosów wydawanych przez pojazdy,
- rozpoznawanie głosów wydawanych przez przedmioty np. zegar, darcie papieru, kapanie wody z kranu itp. ( pomoc: zestaw obrazków wraz z kasetą magnetofonową „Słucham i mówię”),
- wskazywanie źródła dźwięku,
- rozpoznawanie melodii znanych piosenek;
- określenie właściwości dźwięków: wysokie-niskie, długie-krótkie, pojedyncze-kilka.
- czas trwania sygnału akustycznego (długo-krótko,)
- ilość nadawanych sygnałów dźwiękowych,
- tempo nadawanego sygnału (szybko-wolno),
- natężenie dźwięku ( głośno – cicho),
- częstotliwość ( wysoko-nisko),
- ćwiczenia słuchowe „Dźwięki wokół nas"
- ćwiczenia słuchowe „Słucham i mówię”
odtwarzanie dźwięków:
- odtwarzanie gry na instrumentach perkusyjnych, np.: dwa razy bębenek, jeden raz trąbka, trzy razy bębenek;
- odtwarzanie dźwięków na różnych instrumentach;
- odtwarzanie dźwięków podanych bezpośrednio przez symbolizujące je nazwy: dzyń-puknięcie pałeczką w dzwonek;
- odtwarzanie rytmu zgodnie z układem przestrzennym;
- zabawy ze śpiewem, klaskaniem.
ćwiczenia analizy i syntezy słuchowej:
- wyodrębnianie głosek z wyrazów: w nagłosie, śródgłosie i wygłosie;
- reagowanie sygnałem na określoną głoskę;
- segregowanie obrazków wg głoski pierwszej, ostatniej, trzeciej, drugiej, itd.;
- tworzenie sylab z określoną samogłoską, np. a-at; próby budowania wyrazów z daną sylabą, np. at- Beata;
- wymyślanie wyrazów zaczynających się określoną głoską;
- zabawa” Co słyszysz?”;
- podawanie liczby głosek w wyrazie(analiza);
- podanie głoski ze względu na jej lokalizację: pierwsza, druga, ostatnia (wyodrębnianie);
- podawanie liczby sylab w wyrazie (analiza);
- śpiewanie piosenek sylabami; - podawanie sylaby ze względu na jej lokalizację (wyodrębnianie);
- tworzenie wyrazów do podanej sylaby;
- zabawy sylabami: loteryjki sylabowe, domina sylabowe;
- wyszukiwanie wyrazów, przedmiotów, które kończą się podaną sylabą;
- dobieranie par wyrazów, których nazwy się rymują;
- segregowanie obrazków wg wzrastającej liczby sylab (malejącej, jednakowej);
- podział lub synteza wyrazu: sylabowa, głoskowa;
- podział wyrazów na sylaby ( wyrazy ze wzrastającą liczbą sylab), np. ul, oko, woda;
- kończenie wyrazów dwusylabowych w oparciu o obrazki, np. bu-ty;
- różnicowanie (dźwięczności) głosek, sylab podobnych dźwiękowo;
- rozpoznawanie danej spółgłoski w wyrazie (na początku, w środku, na końcu);
- różnicowanie sylab podobnych;
- ćwiczenia słuchu fonematycznego na podstawie obrazków;
- różnicowanie głosek opozycyjnych;
- różnicowanie głosek na podstawie dwóch wyrazów różniących się jedną głoską;
- rozpoznawanie samogłosek w wyrazie, ustalanie miejsca danej samogłoski w wyrazie;
- podział zdań na wyrazy, przeliczanie słów,
- wzajemne rozpoznawanie swoich głosów –"Czyj to głos",
- odtwarzanie rytmu przy pomocy stukania, klaskania, układania klocków z różnicą w tempie i sile uderzeń,
- odtwarzanie rytmu na podstawie podanych przez nauczyciela schematów (rysunkowych lub klockowych),
- odtwarzanie natężenia, barwy i rytmu przy użyciu instrumentów muzycznych,
- rozpoznawanie, naśladowanie głosu zwierząt i ptaków,
- rozpoznawanie głosów środowiska (np. pociągu, samochodu) i przyrody (deszcz, wiatr, morze), różnicowanie dźwięków z najbliższego otoczenia,
- porównywanie siły dźwięku, czy jego źródło się oddala czy przybliża,
- różnicowanie dźwięków wyższych i niższych, powtarzanie sylab bezsensownych, np. pas - gos bos - gos pom - kom rek - bek lik - mik.
ĆWICZENIA PERCEPCJI SŁUCHOWEJ, SŁUCHOWO-WZROKOWEJ
rozróżnianie głoski w nagłosie i wygłosie
- rozpoznawanie pierwszej i ostatniej głoski w wyrazie podanym przez nauczyciela,
- zabawa w ciąg słów - jedno słowo zaczyna się na ostatnią literę poprzedniego,
zagadki
- wyszukiwanie w pomieszczeniu, na obrazku wyrazów na określoną głoskę,
- segregowanie obrazków wg określonej głoski w nagłosie lub wygłosie,
lokalizacja głoski w wyrazie
- wskazujemy obrazek - mówimy nazwę opuszczając jedną głoskę - dziecko znajduje jaką
- zabawa „gdzie ukryła się literka?” - podajemy wyraz - dziecko odpowiada czy dana - - głoska jest na początku, w środku czy na końcu.
analiza słuchowa wyrazów 3,4 lub 5 literowych
- połączenie rysunków z daną budową dźwiękową z podanym schematem,
- wyszukiwanie na obrazku wyrazów 5 głoskowych lub 3,4 głoskowych,
- wycinanie i naklejanie obrazków w odpowiedniej ramce zgodnie z liczbą głosek w ich nazwach,
- wskazywanie na zbudowanym modelu wyrazu miejsca podanej głoski,
- wymienianie głoski na podstawie zbudowanego modelu wg jej miejsca w wyrazie.
synteza słuchowa wyrazów 3, 4, 5 głoskowych
- tworzenie nowych słów przez syntezę pierwszych głosek z nazw rysunków,
- tworzenie wyrazów z głosek podanych przez nauczyciela, - tworzenie nowego wyrazu przez dodanie jednej głoski do wyrazu poprzedniego,
- tworzenie wyrazów przez dodanie głoski w nagłosie do innego wyrazu.
analiza i synteza wyrazowa zdań
- dzielenie zdań na wyrazy, liczenie wyrazów.
- rozwijanie zdań.
- układanie zdań do obrazków.
- wyodrębnianie wyrazu ze zdania, konstruowanie zdania z danym wyrazem.
- układanie zdań o podanej liczbie wyrazów.
budowa sylabowa wyrazów
- wymawianie wyrazów sylabami, zwracanie uwagi na obecność samogłoski w każdej sylabie,
- zabawa w kończenie słów - prowadzący podaje sylabę, uczeń dodaje swoją i mówi jaki powstał wyraz,
- dopasowanie schematu sylabowego do odpowiednich obrazków,
- wyszukiwanie przedmiotów, obrazków na daną sylabę,
- segregowanie obrazków wg liczby sylab, wg takiej samej pierwszej lub ostatniej sylaby,
- zabawa „szukamy sylaby” - nauczyciel podaje wolno wyraz, dziecko odpowiada czy i w jakim miejscu w wyrazie jest dana sylaba,
- analiza sylabowa wyrazu podanego przez nauczyciela, określanie ilości sylab, wystukiwanie, wyklaskiwanie sylab,
- synteza sylab w wyrazy- nauczyciel podaje wolno sylaby, uczeń mówi jakie powstanie z nich słowo.
- dzielenie wyrazów na sylaby, liczenie sylab.
- tworzenie wyrazów z sylab.
- wyszukiwanie podanych sylab w różnych wyrazach.
- wydzielanie sylab środkowych w wyrazach trzysylabowych.
- tworzenie wyrazów przez dodawanie sylab początkowych do znanych sylab końcowych.
- tworzenie wyrazów rozpoczynających się końcową sylabą wyrazu poprzedniego. - rozwiązywanie rebusów obrazkowych.

analiza i synteza głoskowa wyrazów
- słuchowe wyodrębnianie głoski początkowej w dowolnym wyrazie.
- tworzenie wyrazów na podstawie podanej głoski początkowej.
- podawanie wyrazów kończących się daną głoską.
- określanie miejsca danej głoski w wyrazach dłuższych.
- podawanie głoski wg wskazanego miejsca.
- tworzenie wyrazów przez dodanie początkowej głoski (as – las).
- układanie nowych wyrazów z pierwszych głosek podanych wyrazów.
- układanie „łańcuszka” wyrazów wg głoski w nagłosie i wygłosie (rok – kot – tama).
ćwiczenie czytania sylab i wyrazów
- czytanie sylab i łączenie ich z sylabami w nowe wyrazy.
- tworzenie wyrazów dwusylabowych przez łączenie sylab otwartych ze stałą pierwszą sylabą (ma – ma, ma – pa, ma – ta).
- tworzenie wyrazów dwusylabowych przez łączenie sylab otwartych ze stałą sylabą końcową (wa – ta, la – ta).
- przekształcanie wyrazów jednosylabowych w wyrazy dwu- i więcej sylabowe.
- czytanie wyrazów i segregowanie wg liczby sylab. - czytanie pojedynczych wyrazów
- układanie zdań z pojedynczych wyrazów.
czytanie tekstów
- czytanie całościowe zdań i krótkich tekstów.
- porządkowanie zdań opisujących akcję całego obrazka.
- porządkowanie zdań bez pomocy ilustracji.
głośne czytanie przez nauczyciela zdań - określanie przez dziecko liczby wyrazów w zdaniu, powtarzanie wyrazów, krótkich zdań (ćwiczenie pamięci słuchowej),
- etykietowanie obrazków całym podpisem (po wcześniejszej dokładnej analizie i syntezie słuchowej danych wyrazów),
- pisanie ze słuchu - zaczynamy od słów prostych, złożonych, z sylab otwartych, stopniowo wprowadzając wyrazy z sylabami mieszanymi, zbiegi spółgłosek.

ćwiczenia słuchu fonematycznego
- łączenie w pary obrazków, których nazwy łączą się zbiegiem głosek, np.: mak-kot,itp., (domino obrazkowe);
- różnicowanie wyrazów;
- różnicowanie głosek;
- różnicowanie dźwięków mowy ze wspomaganiem za pomocą gestów rąk;
- zabawa w różnicowaniu głosek w wyrazach - zadaniem dziecka jest grupowanie przedmiotów, obrazków według grup z danej głoski;
- różnicowanie słów i sylab podobnie brzmiących lub o podobnym brzmieniu, np.: wskazywanie przez dziecko obrazków po usłyszeniu ich nazwy (bucik-budzik);
- różnicowanie w wyrazach głosek dźwięcznych i bezdźwięcznych (segregowanie obrazków).
- wskazywanie obrazków, którego nazwa zaczyna się na dana literę,
- wymyślanie przez dziecko wyrazów zaczynających się podanym dźwiękiem, - loteryjki wyrazowe,
- rozwiązywanie zagadek odbieranych słuchowo,
- dobieranie rymujących się nazw obrazków,
- rozsypanki wyrazowe.
ĆWICZENIA USPRAWNIAJĄCE FUNKCJE SŁUCHOWE
ZABAWY :Gdzie mieszka zegarmistrz
Gdzie jest kotek
Skrzypnięcie drzwi
Słuchanie ciszy
Rozpoznawanie głosów zwierząt
Rozpoznawanie dźwięków z otoczenia
Rozpoznawanie dźwięków wysokich i niskich
Różnicowanie rytmu
Rozpoznawanie melodii
Liczenie dźwięków

ĆWICZENIA PERCEPCJI DŹWIĘKÓW NIEWERBALNYCH
Rozpoznawanie dźwięków wydawanych przez różne przedmioty.
Rozpoznawanie głosów zwierząt.
Różnicowanie dźwięków instrumentów.
Odtwarzanie rytmu ilustrowanego układem przestrzennym
Rozpoznawanie układu przestrzennego odpowiadającego wystukanemu rytmowi
Rozpoznawanie rytmu zgodnego z układem przestrzennym
Odtwarzanie w układzie przestrzennym wystukanego rytmu
Wystukiwanie rytmu wg podanego układu przestrzennego
Graficzne odtwarzanie wystukanego rytmu
Układanie zdań do ilustracji i rozdzielanie ich na wyrazy
Rozwijanie zdań i porównywanie liczby wyrazów w zdaniach
Dzielenie wyrazów na sylaby z jednoczesnym stukaniem w rytm wypowiadanych sylab
Liczenie sylab
Porównywanie liczby sylab
Kończenie i zaczynanie wyrazów dwusylabowych
Tworzenie wyrazów rozpoczynających się od podanej sylaby
Wyszukiwanie wyrazów rozpoczynających się taką samą sylabą
Wyszukiwanie wyrazów kończących się taką samą sylabą.
Sztafeta sylabowa
Rozpoznawane w wyrazie określonej sylaby i ustalanie miejsca jej położenia
Układanie nowych wyrazów z wybranych sylab innych wyrazów
Wyszukiwanie krótkich wyrazów ukrytych w strukturze dłuższych wyrazów
Wybieranie obrazków, których nazwy rozpoczynają się od podanej głoski
Rozpoznawanie nazwy obrazka na podstawie pierwszej głoski
Dobieranie par obrazków, których nazwy rozpoczynają się taką samą głoską Podawanie wyrazów rozpoczynających się od podanej głoski
Wybieranie obrazków, których nazwy kończą się określoną głoską
Ćwiczenia wyodrębniania głosek w wygłosie są analogiczne do ćwiczeń polegających na różnicowaniu głosek w nagłosie.
Wydzielanie ostatniej głoski z nazwy obrazka
Rozpoznawanie samogłosek w wyrazach jednosylabowych
Rozpoznawanie głosek wewnątrz wyrazów o różnej liczbie sylab
Różnicowanie głosek
Rozpoznawanie głoski powtarzającej się w wyrazie
Rozwiązywanie rebusów

ĆWICZNIA PAMIĘCI SŁUCHOWEJ (SŁOWNEJ)
- „Daj mi / wyjmij” – do zabawy tej będzie potrzebny woreczek lub nieprzezroczysta reklamówka i kilka drobnych zabawek lub przedmiotów codziennego użytku. Wkładamy przedmioty do woreczka (zaczynamy od 3-5 przedmiotów). Każdy przedmiot nazywamy przynajmniej 2-krotnie. Część zasadnicza ćwiczenia polega na wykonaniu polecenia: „Daj mi (wyjmij) lalkę (misia)”. Następnie wydłużamy zadanie „Daj lalkę, misia, klocek”. Starajmy się przestrzegać kolejności wyjmowanych przedmiotów. Zadanie można utrudnić poprzez dodanie kolejnych elementów. Robimy to tylko wtedy, gdy dziecko dobrze zapamiętało poprzednie polecenie (liczbę i kolejność nazw przedmiotów). - „Znajdź i ułóż kolejno” – zabawa ta wymaga przygotowania kilku obrazków. Najpierw nazywamy desygnaty przedstawione na obrazkach, a następnie „na oczach dziecka” zakrywamy i mieszamy obrazki. Przystępujemy do części zasadniczej. Mówimy do dziecka „znajdź i ułóż kolejno: kurę i kaczkę”, potem dodajemy więcej wyrazów, np. kurę, psa, kota… dziecko rozpoczyna układanie dopiero wtedy, gdy zakończymy wyliczanie nazw zwierząt. - „Miś na wycieczce” - najpierw bawimy się z dzieckiem wykonując jedną czynność i wielokrotnie ją nazywając. Potem, w trakcie zabawy, następuje zasadniczy moment – opowiadamy dziecku historyjkę: „Miś spotkał w lesie skrzata, który ma czarodziejską moc”. Od tej chwili miś wykonuje tylko te czynności, które podyktuje mu skrzat. Oczywiście niektóre czynności są pozorowane, np. pływanie, wchodzenie na drzewo. - „Dom”- inna wersja powyższego ćwiczenia. - Zapamiętywanie nazw kolorów - wyliczanki, wierszyki powtarzanie sylab, wyrazów i zdań. - Zapamiętywanie kolejności kilku dźwięków (instrumenty, odgłosy zwierząt, odgłosy otoczenia). Zaczynamy od zapamiętania kolejności 2 dźwięków, stopniowo zwiększając ich liczbę.
ĆWICZENIA USPRAWNIAJĄCE KONCENTRACJĘ UWAGI
- wykonywanie pracy na czas (ze stoperem) w takich zajęciach, jak stemplowanie, kopiowanie, układanie (poprawa wyników);
- kolorowanie ukrytego obrazka;
- wykonanie rysunku wg dyktowanych poleceń;
- toczenie kulek z papieru podmuchem wydychanego powietrza;
- malowanie i rysowanie według instrukcji;
- układanie, odwzorowywanie, kopiowanie, malowanie palcami, formowanie z drutu, plasteliny i gipsu, stemplowanie, przyciskanie i wyciskanie;
- słuchanie muzyki, ruch przy muzyce, zabawy rytmiczne, improwizacje ruchowe;
- utrwalenie kierunków, rysowanie pod dyktando zgodnie z podanym kierunkiem;
- słuchanie opowiadań, reagowanie na różne sygnały – dźwiękowe, dotykowe, słuchowe, wzrokowe;
- wodzenie palcem po narysowanym wzorze,
- kontrolowanie wzrokiem poruszającego się przedmiotu.
ĆWICZENIA ROZWIJAJĄCE ROZUMIENIE PROSTYCH ZDAŃ, POLECEŃ, CZYNNOŚCI I PROSTYCH ZWIĄZKÓW LOGICZNYCH
- naśladowanie ruchów, prostych czynności:
- zabawa "rób to co ja";
- weź do ręki taki sam przedmiot;
- słuchanie i rozumienie prostych poleceń słownych:
- wyszukiwanie i podawanie przedmiotów;
- układanie według podanego wzoru;
- wkładanie w wyznaczone miejsce.
- rozumienie konstrukcji przyimkowych – początkowo wykonywane wraz z przemieszczaniem się dziecka w przestrzeni, potem z ruchem przedmiotów, na końcu na ilustracjach.
ĆWICZENIA W TWORZENIU WYPOWIEDZI ZDANIOWEJ ORAZ DOSKONALĄCE WYPOWIEDZI POD WZGLĘDEM GRAMATYCZNYM
- zabawy tematyczne t.j.: „budowniczy” - proponujemy zabawę klockami, której celem jest tworzenie zdań zawierających czasownik „budować”; „w kuchni” – zabawa naczyniami z użyciem czasownika „gotować” itp.
- wykorzystywanie każdej chwili kontaktu z dzieckiem, aby uzyskać spontaniczne wypowiedzi. Pytajmy dziecko co robiło, co widziało, co się działo w domu itp. Gdy wypowiedzi są nieporadne, zdania są niedokończone pomagamy dziecku.
- układanie zdań do ilustracji, przedstawianie treści obrazka;
- układanie zdań do historyjek obrazkowych;
- ćwiczenia i zabawy fleksyjne, np.: "czego tu brakuje"- poprawne użycie końcówki rzeczownika w dopełniaczu:
- grupowanie takich samych elementów: klocek-klocki;
- stosowanie form czasu przeszłego i przyszłego;
- ćwiczenia określające stosunki między przedmiotami i czynnościami (określanie miejsca, stosowanie przysłówków, wyliczanie przedmiotów);
- zabawy w pytania i odpowiedzi;
ĆWICZENIA ROZWIJAJĄCE I WZBOGACAJĄCE SŁOWNIK DZIECKA
I PAMIĘĆ SŁOWNĄ

- słuchanie nazw i wskazywanie odpowiadających im desygnatów:
- poznawanie części ciała, np.: to moja głowa, dotknij swojej głowy;
- zbieranie zabawek;
-oglądanie książek z obrazkami tematycznymi (zabawki, pojazdy);
- wyszukiwanki, zapamiętywanki; dziecko ma przed sobą przedmioty lub obrazki, które ma wyszukać i ułożyć w podanej kolejności;
- wprowadzanie pojęć dotyczących położenia przedmiotów w przestrzeni i rozumienia prostych konstrukcji przyimkowych: na, w, pod, itp.
- powtarzanie nazw przedmiotów znajdujących się wokół dziecka:
- zabawa: "co to jest? " lub "jaki to kolor?". Podajemy dziecku przedmiot i zadajemy pytania;
- samodzielne nazywanie przedmiotów, cech, czynności, części ciała.
- uściślanie rozumienia znaczenia pojedynczych wyrazów określających nazwy zwierząt, roślin, przedmiotów, części ciała, barwy, stosunków przestrzennych, liczb;
- wprowadzanie słów nazywających czynności, cechy i właściwości przedmiotów;
- wzbogacanie pojęć (określanie ogólnej grupy przedmiotów);
- słuchanie treści opowiadań podawanych ustnie lub w połączeniu z materiałem konkretnym;
- dobieranie obrazków do całości z próbą uzasadnienia wyboru;
- powtarzanie wyrazów, krótkich zdań , opowiadań po innej osobie;
- dostrzeganie sytuacji nieprawdziwych w utworach literackich;
- układanie zdań z podanymi wyrazami;
- opowiadanie treści obrazków, historyjki obrazkowej;
- prowokowanie samorzutnych wypowiedzi;
- próby tworzenia inscenizacji do krótkich opowiadań, bajek;
- ćwiczenia w głośnym, szeptem i cichym czytaniu ze zrozumieniem;
- ćwiczenia usprawniające mowę pod względem gramatycznym;
- zabawy fonologiczne (z rymem, ortofoniczne, z sylabami, z głoskami);
- zabawy morfologiczne.















• „Wiatr” – naśladujemy szum wiatru „szszsz” – język znajduje się za górnymi zębami, zęby są przybliżone, usta tworzą ryjek.
• „Burza na morzu” – „szuszu” (ułożenie warg, języka, zębów j.w.)
• „Wąż” – naśladujemy syczenie węża „sssss” ( język znajduje się za dolnymi zębami, zęby są przybliżone, usta rozciągają się w uśmiechu).
• „Pszczoła” – naśladujemy bzyczenie „bzzz” (ułożenie artykulatorów j.w.)
• „Kotki”:
• kotki piją mleczko języczkiem z talerzyków (język wysuwamy jak najdalej z buzi),
• oblizują wąsy (język sięga do kącików ust z jednej i z drugiej strony),
• następnie chodzą wokół miseczek i miauczą „miau”.
• „Pieski” :
• warczą „wrrr”,
• szczekają „hau, hau, hau”,
• jedzą kość – „mniam, mniam”, „wrrrwrrr”,
• oblizują się (język oblizuje górną i dolną wargę).
• „Krówki”:
• muczą „muuu”,
• żują trawę – buzia jest zamknięta, poruszamy żuchwą w różne strony,
• dobra trawa – oblizujemy językiem całe usta.
Możemy bawić się także wykorzystując wierszyki, rymowanki np.:
„PIES” – W. ChotomskaWitam pana, panie psie,
porozmawiać z panem chcę.
- Gdybyś pieski język znał,
to byś do mnie szczekał:
- hau! hau! hau!Dzieci naśladują szczekanie psa (hau), pokazują zęby (pies szczerzy kły), poruszają językiem w różne strony (piesek merda ogonem).
________________________________________

„CO KOTEK MIAŁ” – M. Kownacka
Mały Jasio kotka
Przy kominku spotkał.
Ukłonił się kapeluszem:
- porozmawiać z kotkiem muszę.
- Miał kotek siostrę?
- Miau.
- Miał kotek pazurki ostre?
- Miau.
Miał kotek mamę i tatę.
- Miau.
- Miał kotek na grzbiecie łatę?
- Miau.
I tak sobie przez godzinkę,
Rozmawiali przed kominkiem .
Dzieci uzupełniają wierszyk mówiony przez dorosłego wypowiadając „miau”.
________________________________________

DESZCZYK” – Lucyna Krzemińska
Szumi, szumi, drobny deszczyk.
Płacze, płacze kapuśniaczek. (dzieci uderzają czubkiem języka w górne podniebienie)
A nasz kasztan, szumi, szumi kiedyż wiosnę znów zobaczę, (dzieci unoszą rączki do góry, szumią– „szuszuszu”).
Szpak szczebiocze na kasztanie.
Ciesz się, ciesz się, że deszcz pada (dzieci wysuwają wargi do przodu i naśladują ptasi dzióbek; ptak szczebioce- dzieci rozchylają wargi i łączą je, podobnie jak przy cmokaniu)
Taki deszczyk dla kasztana jest jak pyszna lemoniada (dzieci udają, że piją lemoniadę przez rurkę i wciągają ze świstem powietrze)
Już niedługo po przylaszczki, w las popędzi Jaś z Bartoszkiem (dzieci przesuwają języczek po krawędzi zębów – raz górnych, raz dolnych)
Szumi, szumi drobny deszczyk, będzie wiosna jeszcze troszkę (dzieci uderzają czubkiem języka w górne podniebienie).
________________________________________

„RĄCZKI, NÓŻKI”
Rączki robią klap, klap, klap
Rączki robią klap, klap, klap
Nóżki robią tup, tup, tup
tutaj swoja główkę mam,
a na brzuszku sobie gram.
Buźka robi: am,am, am
Oczka patrzą tu i tam
Tutaj swoje uszka mam,
a na nosku sobie gram.
Ilustrujemy ruchem, gestem treść wiersza, rodzic recytuje cały wiersz, dzieci uzupełniają wypowiadając: „klap, klap, klap”, „tup, tup, tup”…
________________________________________
JEDZIE POCIĄG
Jedzie pociąg – fu, fu, fu
Trąbka trąbi – tru, tu, tu
A bębenek – bum, bum, bum
Na to żabki – kum, kum, kum…
Woda z kranu – kap, kap, kap
Konik człapie – człap, człap, człap
Mucha brzęczy – bzy, bzy, bzy
A wąż syczy – sss, sss, sss…
Dzieci ilustrują ruchem, gestem treść wierszyka, dorosły recytuje cały wiersz, dzieci uzupełniają wypowiadając: „fu, fu, fu”, „tru, tu, tu”…
________________________________________
CO MÓWIĄ ZWIERZAKI?
Co mówi bocian, gdy żabę zjeść chce?
Kle kle kle
Co mówi żaba, gdy bocianów tłum?
Kum kum kum
Co mówi kaczka, gdy jest bardzo zła?
Kwa kwa kwa
Co mówi kotek, gdy mleczka by chciał?
Miau miau miau
Co mówi kura, gdy znosi jajko?
Ko ko ko
Co mówi kogut, gdy budzi w kurniku?
Ku ku kukuryku
Co mówi koza, gdy jeść jej się chce?
Mee mee mee
Co mówi krowa, gdy brakuje jej tchu?
Mu mu mu
Co mówi wrona, gdy wstaje co dnia?
Kra kra kra
Co mówi piesek, gdy kość zjeść by chciał?
Hau hau hau
Co mówi baran, gdy jeść mu się chce?
Bee bee bee
Co mówi ryba, gdy powiedzieć chce?
Nic! Przecież ryby nie maja głosu.
• Dzieci ilustrują ruchem, gestem treść wierszyka, dorosły recytuje cały wiersz, dzieci uzupełniają wypowiadając: „kle, kle, kle”, „kum, kum, kum”.
________________________________________
„KOGUT” – W. Chotomska
To jest taki budzik,
który rano budzi ludzi.
- Jak ich budzisz, koguciku?
- Pieję głośno:
Kukuryku!
Dzieci naśladują pianie „kukuryku”, potem dotykają czubkiem języka dolne i górne zęby „kogut spaceruje po płocie”...
________________________________________

• Zabawa w „Echo” – wymawianie głosek trwałych: i, y, e, a, o, u, r, m, n, f, w, s, z, ś, ź, sz, ż, ch przez dorosłego, dzieci jak „echo” je powtarzają, pamiętamy przy tym, że wymawiamy tylko daną głoskę czyli np. „mmmm” bez towarzyszącej jej samogłoski „y” czyli nie mówimy „my” tylko „mmm”, „fff”.
• „Śmieszne minki”– robienie różnych minek z użyciem lustra:
• wesoła buzia – uśmiechamy się: wargi są płaskie, lekko rozchylone, zębów nie widać lub zęby są przybliżone, wargi rozchylone, rozciągnięte, widać zęby,
• smutna buzia- robimy podkówkę,
• obrażona buzia – wargi są nadęte,
• zła buzia – przybliżamy zęby, rozchylamy usta, „wrr”,
• • „małpka” – językiem wypychamy dolna wargę.
• „Zaczarowane zwierzątka”- czarodziejka zamienia dzieci w różne zwierzątka:
• otwieramy szeroko buzię – krokodyl,
• otwieramy szeroko buzię i wykrzykujemy „łaaa”- lew,
• mruczymy „mmm” usta są zamknięte, wargi są zbliżone, możemy się wspomóc zaciskając piąstki – misie
• wywijamy wargi –małpka,
• wciągamy policzki do jamy ustnej, policzki ściśle przylegają do łuków zębowych, wargi tworzą „zajęczy pyszczek”, gdy zajączek je marchewkę, wargi przesuwają się na boki – zajączek,
• oblizujemy wargi dotykamy czubkiem języka wargi górnej i dolnej – kotek,
• stukamy koniuszkiem języka w podniebienie za zębami – dzięcioł.



Wyświetleń: 2012


Uwaga! Wszystkie materiały opublikowane na stronach Profesor.pl są chronione prawem autorskim, publikowanie bez pisemnej zgody firmy Edgard zabronione.