,,Cieszył się wędrówką do nieznanych miejsc, oglądaniem nieznanych rzek,
a trudy wynagradzała mu pasja poznania.”
Owidiusz


WALORY DYDAKTYCZNE I WYCHOWAWCZE WYCIECZEK SZKOLNYCH

Wycieczki szkolne stanowią ważny element realizacji programu zarówno dydaktycznego jak i wychowawczego. Dzięki nim uczniowie mogą w praktyce wykorzystać wiedzę teoretyczną przyswajaną na lekcjach
w szkole, poznawać formy aktywnego wypoczynku.
Według Zarządzenia Ministerstwa Oświaty i Wychowania z dnia 12 maja 1983 r. ,,(…) wycieczka jest podstawową formą działalności krajoznawczo – turystycznej. Stanowi ona integralną część procesu dydaktyczno – wychowawczego i powinna być organizowana przez wszystkie szkoły w ramach zajęć lekcyjnych i pozalekcyjnych”.
Wycieczki szkolne należą do efektywnych i bardzo lubianych przez dzieci oraz młodzież szkolną zajęć procesu dydaktyczno - wychowawczego. Wielu dydaktyków i pedagogów zalicza je do podstawowych form kształcenia w procesie nauczania. Wycieczki szkolne to głównie lekcje, zajęcia wprowadzające, poszerzające i pogłębiające
lub nawet utrwalające treść kształcenia. Inspirują do rozwoju, są punktem wyjścia do samodzielnej pracy naukowej oraz do samokształcenia.
Szkolne wycieczki niezależnie od danego programu edukacyjnego mają w sobie dużo aspektów humanistycznych i filozoficznych. Najważniejsze z nich tworzą triadę: piękna, prawdy, dobra.
Wycieczki są źródłem wiedzy uczniów, a operatywna wiedza jest podstawą kształtowania ich wartości społecznych, przekonań, poglądów oraz umożliwia formułowanie i przestrzeganie określonych kryteriów oceny zjawisk, faktów, procesów kulturowych, technicznych, przyrodniczych, społecznych. Wysoką wartością wycieczki szkolnej jest praktyczna i spostrzeżeniowa konfrontacja z rzeczywistością, co pomaga uczestnikom w zrozumieniu danych treści nauczania i ich przyswojenia.
Szkolne wycieczki dają nauczycielom możliwość pracy nad przebiegiem rozwoju obserwacyjnych zdolności swych wychowanków. Uczą młodzież dostrzegania w znanych zjawiskach i obiektach nowych pojęć, a także pozwalają odkrywać związki między procesami
a zjawiskami.
Uczniowie natomiast lepiej poznają zjawiska i rzeczy, rozwijają myślenie, spostrzegawczość, wyobraźnię oraz utrwalają zdobytą wiedzę.
Korzyści, które zyskuje uczeń podczas udziału w wycieczce szkolnej:
- osiągnięcie lepszych wyników nauczania,
- poznanie miejsc bliższych i dalszych,
- wzbudzanie zainteresowania życiem własnego środowiska,
- zainteresowanie przedmiotem,
-przyswajanie wiedzy za pomocą zmysłów,
- ułatwienie wyboru przyszłego zawodu,
- kształtowanie naukowych poglądów na świat,
- wyzwalanie szacunku dla ludzi pracy.
Nauczyciel dzięki wycieczce łatwiej rozważa zagadnienia na lekcjach, zdobywa lepsze wyniki nauczania, wzbudza i poszerza zainteresowania uczniów daną tematyką, urozmaica proces nauczania, gromadzi dydaktyczne pomoce, rozbudza patriotyczne uczucia oraz kształtuje pozytywne cechy osobowości i charakter ucznia, odchodzi podczas nauczania od wzorów, schematów i symboli, następuje lepszy rozwój intelektualny ucznia.
Wycieczka to nie tylko przygoda intelektualna, ale głównie wychowawczo – wartościowo – moralne doświadczenie.
Podczas wycieczek szkolnych stosowana jest zasada poglądowości poprzez bezpośrednią obserwację zjawisk i faktów, zetknięcie się młodzieży z ludźmi w faktycznych środowiskach pracy i życia. Wycieczka to doskonała okazja do przedstawienia uroków wielu dziedzin nauki. Na wycieczkach łączymy teorię z praktyką. W procesie poznawczym podstawową rolę odgrywa obserwacja. Patriotyzm kształtowany jest podczas poznawania teraźniejszych osiągnięć kraju i jego przeszłości historycznej.
Do wycieczki trzeba podchodzić jako do celu, który służy rozszerzaniu wiedzy uczestników. Dlatego właśnie wszelkiego rodzaju wędrówki ( kajakowe, piesze, rowerowe, narciarskie, motorowe) jak i inne nie powinny głównie polegać na pokonywaniu danej przestrzeni, ale muszą stanowić nadrzędne cele poznawcze i wychowawcze.
Wycieczki mają bardzo istotne znaczenie szczególnie dla młodzieży. Pozwalają na poznanie kraju, kultury, gospodarki, krajobrazu, przyrody
i dziejów. Odgrywają ogromną rolę dydaktyczno – wychowawczą. Wpływają na pozytywne cechy charakteru, wyrabiają nawyk pożytecznego spędzania wolnego czasu, rozwijają zamiłowania, zapewniają aktywny wypoczynek, zbliżają człowieka do natury, integrują uczniów. Takie walory są powodem, że turystyka bardzo często staje się ulubionym zajęciem (bardzo pożyteczną rozrywką) wielu ludzi.
Wycieczka bardzo często traktowana jest jako podstawowa forma kultury fizycznej lub jako część krajoznawstwa z dominacją elementu dydaktyczno – wychowawczego.
W czasie wycieczki wychowawca w pełni poznaje swoich wychowanków:
- odkrywa w nich zaradność,
- uspołecznienie,
- koleżeńskość,
- kulturę w obcowaniu,
- bogactwo zainteresowań,
- hart fizyczny,
- samolubstwo,
-grubiaństwo,
-słabą odporność fizyczną,
-brak karności.
Wycieczka stwarza wyjątkowo korzystne warunki dla zwrócenia uwagi na charakter ucznia, na braki w jego wychowaniu, na jego moralną i społeczną postawę. Stwarza dobre warunki dla pogłębiania wychowania zespołowego, a to przybliża okazję do gromadnego przeżywania tego samego, choć nie w ten sam sposób, przez każdego z uczestników. Daje, więc wiele możliwości do pogłębiania zasad wspólnoty. Nie, kto inny, ale sami uczestnicy wycieczki muszą dbać o to, by żaden z nich nie obniżał sprawności wycieczkowania całej grupy.
Walory wychowawcze to:
- uczenie się współżycia w grupie,
- poszanowanie praw,
- praca w grupach.
Równolegle z walorami wychowawczo-moralnymi idą w parze korzyści
z dziedziny wychowania fizycznego. Uczeń w czasie wycieczki przebywa
w ruchu i na świeżym powietrzu.

CELE WYCIECZKI SZKOLNEJ

Głównym celem szkolnych wycieczek jest realizacja zadań wychowawczo – dydaktycznych szkoły, programu nauczania, jego danych haseł i tematów. Dlatego wycieczki szkolne są głównie formami pracy dydaktyczno – wychowawczej szkoły, umożliwiającymi uczniom bezpośrednie poznanie środowiska własnego regionu, ojczystego kraju lub innych krajów, ich właściwości geograficznych, kulturowych, gospodarczych, historycznych i etnicznych.

Cele wycieczek szkolnych:
1. Zaspokojenie potrzeb intelektualnych i poznawczych uczniów- turystów w myśl zasady krajoznawczej pracy, która jest wyrażona
w haśle: „poznawanie kraju i świata rozpoczynamy od własnego środowiska”.
2. Kontakt z dobrami kultury, poznawanie zjawisk kulturalnego życia, kulturowych wartości przyrody, uczestnictwo w kulturze.
3. Poprawa sprawności fizycznego stanu zdrowia poprzez kontakt
z naturą, przeciwdziałanie ograniczeniu ruchowej aktywności oraz budzenie stałych zainteresowań poznawczych turystyką.
4. Budzenie pasji i zainteresowań poznawczych przez wielokierunkowe, emocjonalne i aktywne zaangażowanie.
5. Kształtowanie odpowiednich postaw wobec otoczenia i świata
( realizacja celów wychowania patriotycznego moralnego i ideowego).
6. Kształtowanie społecznych postaw przez kontakt z ludźmi, z ich efektami pracy i warsztatami.
7. Wdrażanie do przestrzegania zasad ochrony przyrody środowiska poprzez poznawanie praw przyrody i wpływu człowieka na środowisko przez zamiłowanie do piękna natury oraz kształtowanie umiejętności życia z przyrodą.
Rola turystyki w dzisiejszej szkole będzie sukcesywnie rosła wraz
z intensywnością procesu wychowania i nauczania jak również potrzebą szukania coraz nowszych metod nauczania, krzepienia zdrowia, propagowanie ciekawych form wypoczynku i rozrywki.

Poprzez turystykę i krajoznawstwo należy wpoić młodzieży w procesie wychowania:
- postawy społeczne: społeczne zaangażowanie, użyteczności, patriotyzmu, dyscypliny, gospodarności, odpowiedzialności, społecznej otwartości,
- postawy ideowe: szacunek do pracy, umiłowanie wolności, humanizmu, demokratyzmu,
- postawy interpersonalne: szacunek do godności człowieka, szacunek do zdrowia i życia, opiekuńczości, tolerancji, rzetelności, poszanowania własności, informacji,
- postawy interpersonalne: osobistej samokontroli, godności, perfekcjonizmu, optymizmu, odpowiedzialności za siebie i innych, odwagi, dzielności, pracy w zespole.

WYJŚCIA DO TEATRU
Ważnym aspektem w wychowaniu i nauczaniu młodego człowieka są wyjścia do teatru.
Edukacja teatralna wprowadza młodego człowieka w kulturę. Kształtuje osobowość dziecka poprzez kontakt z kulturą, która staje się źródłem indywidualnych przeżyć i sposobem rozładowania emocji. Rozwija umiejętność wyrażania twórczej ekspresji poprzez język sztuki. Teatr jako synteza sztuk stwarza możliwość powiązania wszystkich rodzajów ekspresji twórczej z uczestnictwem w zabawie. Wpływa na kształtowanie intelektu młodego człowieka, bogacenie jego osobowości. Wymiana z uczniami myśli, twórczych doświadczeń i działań wzbogaca także instruktora, nauczyciela.
Teatr tworzą nie tylko scena i ustawiona na niej dekoracja, aktorzy oraz widownia; teatr to praca w zespole, praca nad interpretacją dzieła literackiego. Spotkanie dzieci z teatrem to wielopłaszczyznowa scena rozwoju intelektualnego i emocjonalnego. Teatr spaja różne rodzaje sztuk; integrują się w nim elementy literatury, muzyki, tańca, malarstwa - środki teatralnego wyrazu.
Przygoda z teatrem pomaga w poznaniu przez uczniów różnych kręgów kultury, literatury i języka. Wpływa na kształtowanie postaw dzieci i młodzieży, ich relacje z ludźmi i światem. Dzięki tego rodzaju wycieczkom uczniowie rozwijają swoje talenty aktorskie, krytyczne, ale też chętnie angażują się w przygotowywanie przedstawień i uroczystości szkolnych. Żadna praca tak nie uszczęśliwia człowieka, jak właśnie praca twórcza, o czym pięknie pisze Erich Fromm:
,,Człowiek, aby pozostawać w zgodzie ze światem i z sobą samym,
aby móc łączyć się z innymi, nie zatracając zarazem poczucia swojej integralności i wyjątkowości, nie ma innego sposobu na realizowanie swych pragnień, jak tylko poprzez twórcze, produktywne wykorzystanie swoich zdolności.”

EFEKTY
WYNIKAJĄCE Z UCZESTNICTWA W WYCIECZKACH SZKOLNYCH

Wycieczki szkolne inspirują uczestników do:
- wzbogacania wiadomości, umiejętności i nawyków
- kształcenia społeczno - moralnego, estetycznego i zdrowotnego
- wytwarzania form aktywności intelektualnej, emocjonalnej, społecznej, zdrowotnej
- oddziaływania na dzieci i młodzież w kierunku przygotowania młodego pokolenia do właściwego pełnienia obowiązków obywatelskich
i zawodowych
- potęgowania poczucia sensu życia
- wzbogacania w znacznym stopniu dydaktyczno - wychowawczych możliwości szkoły.

Uogólniając, wszelkiego rodzaju wycieczki wywierają ogromny wpływ na oddziaływanie wychowawcze dzieci i młodzieży. Poprzez nie dzieci i młodzież kształtują w sobie właściwe postawy. Turystyka pomaga w zdobywaniu i wzbogacaniu wiedzy oraz wielu pozytywnych umiejętności u młodych ludzi. Wywiera ogromny wpływ w społeczno – moralnym wychowaniu, uwrażliwia na piękno przyrody i sztuki, mobilizuje do poszukiwania ,,czegoś” nowego, nieznananego, inspiruje do działania, rozwija wiedzę, sprawność fizyczną i wiele innych pozytywnych aspektów.
Na zakończenie warto dodać słowa Karola Juliusza Webera:
,,Podróże są najlepszym bodźcem twórczości”.
Bibliografia:
1.Błażejczyk G., Wycieczki w procesie dydaktyczno-wychowawczym
2.Hausbrandt A. , Elementy wiedzy o teatrze, Warszawa 1992
3.Janowski I. , Wycieczki szkolne, Kielce 2000
4.Jerzak I., Jerzak L., Wycieczka – planowanie i organizacja, Zielona Góra 1986
Opracowały:
Wioletta Duralska, Urszula Marecka

Wyświetleń: 10098