Katalog

Dorota Banaszek, 2012-06-12
Dzialoszyce

WOS, Różne

Rozważania literackie na temat społeczeństwa obywatelskiego a społeczeństwa otwartego.

- n +




W latach 70 i 80 XIX w. pojęcie „społeczeństwo obywatelskie” przeżyło renesans – historycy, socjologowie i politologowie zaczęli badać to określenie. Ich priorytetem było wyjaśnienie zjawisk zachodzących w ówczesnym społeczeństwie i polityce. Podjęte reformy ustrojowe, które miały za zadanie wprowadzić do parlamentu zasady: równość, powszechność i proporcjonalność – miały ogromny wpływ na tworzenie się społeczeństwa obywatelskiego. Niezależność nie oznacza jednak rywalizacji społeczeństwa z władzą, ale świadomość w społeczeństwie.

Do cech współczesnego społeczeństwa obywatelskiego zalicza się :
• Upodmiotowienie obywateli w wymiarze politycznym, społecznym i kulturalnym (aspekt formalnoprawny). Jest to warunek wstępny zachowania ich niezależności wobec władzy państwowej oraz rozwoju pozostałych elementów społeczeństwa obywatelskiego.
• Stworzenie sieci autonomicznych instytucji społecznych i stowarzyszeń, będących wyrazem dobrowolnych porozumień obywateli, ich dążenia do zaspakajania własnych interesów oraz samorozwoju (aspekt instytucjonalny). Dzięki nim społeczeństwo obywatelskie posiada konkretne strukturalne granice i jest określone wewnętrznie przez różne podmioty.
• Ukształtowanie się wśród członków społeczeństwa obywatelskiego trwałych wzorców postępowania, wśród których naczelne miejsce zajmują poczucie współodpowiedzialności, solidarności oraz wzajemnego szacunku i zaufania (aspekt normatywny) .
Społeczeństwo obywatelskie można kojarzyć z rozwojem cywilizacji, gdy społeczność zaczęła wieźć coraz lepsze życie, tym społeczeństwo bardziej chciało odróżnić sferę prywatną od państwowej.

Koncepcja społeczeństwa otwartego została stworzona przez francuskiego filozofa Henri Bergsona, a spopularyzowana przez austriackiego filozofa Karola Poppera. Społeczeństwo to charakteryzuje się dużym zakresem swobód politycznych. Panuje w nim sprawiedliwość i poszanowanie prawa. Cechą charakterystyczną społeczeństwa otwartego jest ruchliwość społeczna. Możliwości awansu zawodowego i społecznego, w tym przechodzenie z jednej warstwy społecznej do drugiej, nie są niczym krępowane, a wręcz pochwalane i oczekiwane. Obywatele mają dużą swobodę podejmowania decyzji, za które ponoszą odpowiedzialność.
W społeczeństwie, które respektuje swoich członków, władza musi działać na rzecz swych obywateli, a nie elit. Władza zostaje poddana kontroli obywateli. Służą temu te instytucje demokratyczne, od których zależy wolność, a z nią postęp - mówi Popper. Ale sama demokracja nie wystarcza, bo przecież systemy totalitarne też potrafiły pozyskać przynajmniej formalne poparcie większości. Toteż społeczeństwo otwarte nie może być samym tylko rządem większości, ale również musi chronić prawa mniejszości . W społeczeństwie takim władza poddana jest nie tylko kontroli społecznej, ale również kontroli rozumu. Społeczeństwo otwarte opiera się na takich wartościach jak pluralizm i tolerancja wobec różnych światopoglądów (rasowych, politycznych).
Można zatem założyć, że aby powstało społeczeństwo otwarte, wcześniej musi funkcjonować społeczeństwo obywatelskie. Obywatele powinni mieć możliwość organizowania się, uczestniczenia w życiu publicznym, działania w samorządach by realizować swoje cele ekonomiczne, polityczne i społeczne. Gdy już społeczeństwo obywatelskie osiąga wysoki poziom organizacji społecznej, posiada samoczynny, napędzający się wzrost ekonomiczny i kulturalny, kieruje się pozytywnym stosunkiem do innych ludzi i innych społeczeństw, jest tolerancyjne i otwarte na racjonalne argumenty, inne kultury i postawy odmienne światopoglądowo, powstają w nim liczne stowarzyszenia pozarządowe, a w życiu politycznym, współzawodniczące ze sobą partie i grupy interesu, wtedy ma szansę stać się społeczeństwem otwartym. Warto również zauważyć, że społeczeństwo obywatelskie poprzedzało narodziny społeczeństwa otwartego na rubieżach osiemnastowiecznej Ameryki, a później także w demokracjach Europy Zachodniej.
Podsumowując moje dotychczasowe rozważania, uważam, że społeczeństwo otwarte jest społeczeństwem obywatelskim, ale nie każde społeczeństwo obywatelskie, można nazwać społeczeństwem otwartym.

Bibliografia:
K. Dziubka, Społeczeństwo obywatelskie: wybrane aspekty ewolucji pojęcia. Tom III, Wrocław 1997r.
W. Osiatyński, Społeczeństwo otwarte według Poppera,” Wiedza i Życie” nr 6/1996
A. Antoszewski, Społeczeństwo obywatelskie a proces konsolidacji demokracji. Tom III, Wrocław 2000 r.
Wyświetleń: 1076


Uwaga! Wszystkie materiały opublikowane na stronach Profesor.pl są chronione prawem autorskim, publikowanie bez pisemnej zgody firmy Edgard zabronione.