Program szkolnych zajęć dydaktyczno-wyrównawczych z uwzględnieniem potrzeb ucznia ze specyficznymi problemami w uczeniu się - klasy I-III szkoły podstawowej.
Wstęp:
Stopniowe opanowywanie umiejętności czytania i pisania stanowi jeden z najistotniej¬szych elementów nauki w ciągu pierwszych lat pobytu ucznia w szkole. Trudno sobie wyobra¬zić dobrego ucznia, który nie wykazuje postępów w czytaniu i pisaniu. Często dzieci, które źle czytają i piszą oceniane są jako „źli uczniowie", nawet gdy dobrze wykonują inne obo¬wiązki i zadania szkolne. Rodzice i nauczyciele nie znając przyczyny takiego stanu, wiążą zazwyczaj występujące niepowodzenia ze zjawiskami wtórnymi, które stanowią skutek, a nie pierwotne źródło trudności. Mówią o lenistwie, braku zainteresowania uczeniem się, o nie¬chęci do pracy, nawet o „nerwicy szkolnej". Niepowodzenia szkolne nie pojawiają się nagle. Jednakże gdy jest się w bliskim, częstym i osobistym kontakcie z dzieckiem, gdy towarzyszy się mu w rozwoju i na bieżąco śledzi się jego postępy w nauce - to zauważa się nawet naj¬mniejsze trudności. Takimi osobami w nauczaniu zintegrowanym są: nauczyciel prowadzący zajęcia z różnych edukacji, inni nauczyciele (np. językowcy) oraz rodzice. Trudności w na¬uce utrzymujące się przez dłuższy czas są przeszkodą w opanowywaniu trudności programo¬wych. Z tego powodu uczniowie mający problemy w uczeniu się (w tym: czytania, pisania, liczenia) mają mniej okazji do przeżywania sukcesów, co zarazem wpływa na ich rozwój emocjonalny. Dlatego tak ważne jest zdiagnozowanie rodzaju trudności oraz udzielenie szyb¬kiej pomocy i wsparcia w formie np. zajęć dydaktyczno-wyrównawczych.
Program zajęć dydaktyczno-wyrównawczych powstał na bazie własnych kilkuletnich doświadczeń w udzielaniu pomocy dzieciom z trudnościami w uczeniu się. Został utworzony w celu wsparcia i wyrównywania poziomu oraz umożliwienia nabycia podstawowych umie¬jętności w tym: czytania, pisania oraz liczenia, a tym samym rozumienia sensu poznawanych treści przez uczniów ze specyficznymi problemami w uczeniu się, często nazywanych w dal¬szej karierze szkolnej „dyslektykami".
Udzielona w porę pomoc z pewnością przyczyni się do osiągnięcia lepszych wyników w nauce, dobrego samopoczucia, a także zadowolenia rodziców z faktu, że szkoła rozumie problemy ich dzieci i stara się zapobiec ich rozwojowi.
W prowadzeniu zajęć należy szczególnie zadbać o to, by nie były one jedynie powtó¬rzeniem nauczania szkolnego. Najbardziej atrakcyjne powinny być stosowane pomoce dy¬daktyczne (wg możliwości).
W trakcie zajęć należy pamiętać o następujących zasadach:
• Nawiązanie współpracy z rodzicami dziecka.
• Uwzględnianie wniosków i zaleceń poradni.
• Kierowanie dziecka na badania do Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej.
• Możliwie pełna indywidualizacja pracy z każdym dzieckiem. Stawianie zadań dostosowanych do możliwości dziecka i zapewnienie warunków do poprawnego wykonywania ćwi¬czeń.
• Powolne, systematyczne przechodzenie od zadań łatwiejszych do trudniejszych, od prost¬szych do bardziej złożonych.
• Zapewnienie warunków do utrwalania prawidłowych umiejętności i likwidowanie niekorzystnych nawyków w czytaniu i pisaniu.
• Dostosowanie czasu trwania ćwiczeń do wydolności dziecka. Mobilizowanie dziecka do
wykonywania zadań poprzez stosowanie różnorodnych form ćwiczeń.
• Stosowanie wzmocnień pozytywnych.

Zajęcia uwzględniają:
- przygotowanie do nauki czytania i pisania
-naukę czytania i pisania
-ćwiczenia w czytaniu i pisaniu
-ćwiczenia w poprawnym mówieniu
- ortografię
-rozwijanie logicznego myślenia
-usprawnianie wszystkich analizatorów
-rozwijanie dziecięcego liczenia
-modyfikację zachowań uczniów
-różnorodność środków dydaktycznych, w tym: klocków LEGO do nauki czytania
i pisania, gier i zabaw dydaktycznych, wykorzystania nowoczesnych tech¬nologii
komputerowych i.t.p.
Przewidywane uczestnictwo poszczególnych dzieci w zajęciach, to okres do momentu wyeliminowania bądź złagodzenia zaburzeń będących przyczyną problemów w uczniu się. Tak więc w zależności od indywidualnych potrzeb ucznia, może on wynosić nawet do końca klasy trzeciej. Dlatego też trudno z góry określić ilość zajęć i czas potrzebny na opanowanie poszczególnych umiejętności oraz wyeliminowanie poszczególnych trudności. Na wstępie zajęć należy ustalić, co chcemy osiągnąć i w jakim czasie. Na zajęcia mogą również uczęsz¬czać uczniowie uzyskujący wysokie osiągnięcia dydaktyczne z wybiórczymi problemami.
Ewaluacja pracy z dzieckiem polegać będzie na dokonaniu: diagnozy wstępnej i koń¬cowej, bieżącej obserwacji postępów ucznia z uwzględnieniem wywiadu z rodzicami dziecka oraz samym dzieckiem.

Ćwiczenia przygotowujące do nauki czytania i pisania
1. Ćwiczenie syntezy sylabowej, morfemowej, logotomowej, logotomowo-fonemowej,
fonemowo-logotomowej.
2. Ćwiczenie analizy
3. Ćwiczenie syntezy i analizy z utrudnieniami.
4. Ćwiczenia w poprawnej artykulacji głosek.
5. Ćwiczenia „buzi i języka" oraz ćwiczenia oddechowe.
6. Bierne i czynne rozpoznawanie liter (np. klocki LOGO).
7. Ćwiczenia w zakresie motoryki ciała.
8. Usprawnianie motoryki małej.
9. Ćwiczenia w orientacji przestrzennej i schemacie własnego ciała.
10. Ćwiczenia grafomotoryczne przygotowujące do nauki pisania.

Ćwiczenia w pisaniu i czytaniu.
l. Ustalenie specyfiki popełnianych błędów.
2. Diagnozowanie techniki i tempa czytania.
3. Kreślenie liter.
4. Ćwiczenia poprawiające grafikę pisma.
5. Układanie, czytanie (metodą „ślizgania się") i pisanie sylab potem wyrazów.
6. Przepisywanie sylab, wyrazów, zdań.
7. Pisanie z pamięci sylab, wyrazów, zdań.
8. Pisanie ze słuchu sylab, wyrazów, zdań.
9. Uzupełnianie zdań wyrazami zawierającymi określoną trudność ortograficzną.
10. Czytanie metodą „ślizgania się" zdań i dłuższych tekstów.
11. Utrwalanie reguł ortograficznych poprzez dobór odpowiednich ćwiczeń.
12. Układanie i pisanie zdań.
13. Układanie i zapisywanie krótkich wypowiedzi.
14. Usprawnianie techniki głośnego czytania.
15. Czytanie funkcjonalne ukierunkowane na zdobywanie nowych wiadomości.
16. Czytanie twórcze.

Usprawnianie motoryki ogólnej:
1. Zabawy rzutne i zręcznościowe.
2. Biegi i skoki.
3. Zabawy i ćwiczenia rozluźniające napięcie mięśniowe.

Ćwiczenia kształtujące sprawność manualną:
1. Malowanie. Rozluźnianie napięcia mięśniowego rąk
2. Usprawnianie drobnych mięśni palców.
3. Ćwiczenia płynnych rytmicznych, ciągłych ruchów rąk.
4. Ćwiczenia graficzne.

Usprawnianie spostrzegania wzrokowego:
1. Ćwiczenia na materiale bezliterowym:
-rozpoznawanie przedmiotów na obrazkach
-dobieranie par jednakowych obrazków
-składanie całości obrazka z jego części (wg. wzoru)
-układanie obrazka z części (bez wzoru)
-wyszukiwanie różnic miedzy obrazkami
-uzupełnianie brakujących elementów na obrazkach
-zabawy z chowaniem rzeczy
-układanie kompozycji z figur geometr. (dowolnych, zgodnie z wzorem)
-różnicowanie i układanie figur geometrycznych
2. Ćwiczenia na materiale literowym:
-ćwiczenia z wykorzystaniem klocków LEGO do rozróżniania liter
-wyszukiwanie takich samych liter i ich segregowanie
-dobieranie liter pisanych do drukowanych
- wyszukiwanie takich samych sylab i ich segregowanie
- segregowanie wyrazów

Ćwiczenia doskonalące percepcję słuchową:
1. Rozpoznawanie dźwięków i szmerów z otoczenia.
2. Odtwarzanie „rytmu" i wiązanie go z układem przestrzennym.
3. Analiza zdań na wyrazy i wyrazów na sylaby.
4. Rozpoznawanie i wyodrębnianie głosek z wyrazów.
5. Kształcenie słuchu fonematycznego.
6. Usprawnianie syntezy i analizy słuchowej.

Usprawnianie orientacji przestrzennej;
1. Poznawanie schematu własnego ciała. Orientacja w schemacie własnego cia¬ła: prawa
ręka, lewa ręka.
2. Określanie lewej i prawej strony, w przypadku kiedy nauczyciel i dziecko mają twarze
zwrócone w tę samą stronę.
3. Rozpatrywanie otoczenia z punku widzenia drugiej osoby.
4. Wykonywanie prostych ruchów, przybieranie określonych pozycji zgodnie z instrukcją
słowną. Orientacja w otoczeniu.
5. Ćwiczenia w określaniu kierunku związanego z ruchem.
6. Różnicowanie i określanie położenia przedmiotów.
7. Ćwiczenia ułatwiające orientację na kartce papieru.

Rozwijanie dziecięcego liczenia:
1. Zabawy i zadania sprzyjające kształtowaniu umiejętności liczenia.
2. Ćwiczenia wspomagające rozwój operacyjnego myślenia:
Ustalanie stałości liczby elementów w zbiorze.
Ustalanie równoliczności zbiorów poprzez przeliczania i łączenie w pary.
Ustalanie po kolei i numerowanie.
3. Ćwiczenia kształtujące pojęcie liczby.
4. Ćwiczenia w ważeniu.
5. Ćwiczenia w mierzeniu.
6. Dodawanie i odejmowanie: od rachowania konkretnych przedmiotów, poprzez liczenie na palcach, do pamięciowego wyznaczania sumy i różnicy.
7. Ćwiczenia i zabawy rozwijające umiejętność dodawania i odejmowania.
8. Rozwijanie u dzieci rozumienia pomiaru długości.
9. Gry i zabawy rozwijające umiejętność klasyfikowania i definiowania.
10. Zapisywanie czynności matematycznych.
11. Układanie i rozwiązywanie zadań arytmetycznych ( z wykorzystaniem kasztanów, pa¬tyczków, liczydełek).
12. Konstruowanie gier np. „domino”
13. Gry matematyczne (np. dyktando graficzne i inne).

Zmiana sposobu zachowań - w przypadku dzieci zahamowanych i nadpobudliwych psychoruchowo
( zmiana dotyczy poprawy emo¬cjonalnego i społecznego funkcjonowania dziecka w relacjach z rówieśnikami i dorosłymi).
1. Ćwiczenia zmniejszające napięcie emocjonalne związane z nową sytuacją szkolną.
2. Poznawanie siebie.
3. Ćwiczenia w radzeniu sobie ze stresem.
4. Ćwiczenia koncentrujące i relaksujące.
5. Poznawanie swoich mocnych i słabych stron przez dziecko.
6. Ćwiczenia kształtujące w pozytywnym myśleniu.
7. Gry i zabawy związane z rozwojem osobowym.
8. Gry i zabawy związane z rozwojem społecznym.

Cele operacyjne
Uczeń:
- uczy się współpracy, odpowiedzialności za przyjęte zdanie
- zna swoje mocne i słabe strony
-zna (próbuje wykorzystywać znane mu) sposoby koncentracji oraz relaksacji
-próbuje skoncentrować w czasie wykonywania zadania
-podejmuje się wykonania zadania
-próbuje modyfikować własne zachowania
-poprawnie wybrzmiewa głoski
-czynnie biernie rozpoznaje litery
-próbuje, umie głośno odczytać tekst
-próbuje czytać głośno z uwzględnieniem interpunkcji
-umie (próbuje) całościowo obejmować większe partie tekstu
-rozumie sens kontekst zdań we fragmentach
-rozumie czytany tekst
-próbuje wykazać, że rozumie czytany tekst
-potrafi wymienić wydarzenia
-umie odszukać wiadomość na zadany temat
-umie dobierać pytania do tekstu
-pisze czytelnie, w dobrym tempie
-umie obserwować tekst i wyszukuje popełnione błędy
-formułuje zasady poprawnej pisowni wyrazów błędnie zapisanych
-zna zasady polskiej pisowni
-określa samodzielnie trudności ortograficzne
-dostrzega różnice w zapisie tego samego fonemu
-doskonali znajomość zasad polskiej pisowni
-rozumie potrzebę praktycznego utrwalania znajomości zasad ortograficznych
-umie pracować z krzyżówką, łamigłówką
-orientuje się w schemacie własnego ciała oraz najbliższego otoczenia
-umie liczyć różnymi sposobami ( na konkretach lub w pamięci)
-rozumie podstawowe operacje matematyczne: dodać, odjąć, pomnożyć, podzielić
-ma ukształtowane podstawowe pojęcia matematyczne
-potrafi zapisać czynności matematyczne
-chętnie uczestniczy w grach i zabawach dydaktycznych
Program został opracowany w oparciu o fachową literaturę, niezbędną i niezwykle pomocną w pracy pedagogicznej i wychowawczej nauczyciela.

Zajęcia prowadzone są przez wychowawców klas wg przydziału godzin.

Wyświetleń: 6101