NIE NOTUJ NIC NA TEJ KARTCE!

Przeczytaj tekst, a następnie odpowiedz na pytania. W zadaniach zamkniętych literkę z poprawną odpowiedzią weź w kółeczko. W zadaniach otwartych odpowiadaj na pytania pełnymi zdaniami. Za test możesz otrzymać 20 punktów. Powodzenia!


TEKST I

Średniowiecze

NAZWA
Media tempora, media aeva – czas, wiek średni. Wg humanistów włoskich średniowiecze jest odpowiedzialne za śmierć tradycji antyku; dopiero Dante (XIII/XIV) i Petrarca (XV) zbudzili literaturę ze snu. Określali średniowiecze jako ‘okres bezpłodny, mroczny, ciemny’.

RAMY CZASOWE
Początek – 476 – upadek cesarstwa zachodniorzymski, abdykacja ostatniego cesarza rzymskiego – Romulusa Augustulusa.
Koniec – 1440 – 1450 – wynalezienie druku;
1453 – upadek Konstantynopola; 1492 – odkrycie Ameryki.

ŚWIATOPOGLĄD
Bóg i Jego wola – sensem ludzkiego działania, ostatecznym celem
Teocentryzm – theos – bóg, centrum – środek – pogląd, wg którego Bóg nie tylko zajmuje najważniejsze i decydujące miejsce we wszechświecie, ale musi zajmować taką pozycję w życiu każdej jednostki i jej czynach, zarówno prywatnych, jak i publicznych.

FILOZOFIA
Święty Augustyn – 354 – 430 – odwoływał się do Platona.
Augustynizm – system filozoficzny, wg którego w centrum wszechświata znajduje się Bóg, jako najdoskonalszy byt, dobro, piękno, prawda, źródło wiedzy i wiary. Człowiek jest Bogu całkowicie podporządkowany; dobra ziemskie i cielesne są nicością, natomiast życie człowieka jest dramatem i przebiega między przeciwstawnymi wartościami, jak: dobro – zło, niebo – piekło, dusza – ciało. Ciągłe rozerwanie, szamotanie się człowieka sprawia, iż nazywamy ten system filozofią dramatyczną.

Św. Tomasz z Akwinu – 1225 – 1274 – odwoływał się do Arystotelesa.
Tomizm – filozofia harmonijna, zakładająca ‘rozumny ład świata’ – ujęcie świata, jako wielkiego, symetrycznego i uporządkowanego dzieła boskiego, gdzie każde istnienie ma własne, celowe, naturalne miejsce wyznaczone przez Boga; drabina bytów.

Franciszkanizm – system filozoficzny, wywodzący się od nauki głoszonej przez św. Franciszka z Asyżu. Główne założenia to miłość do całego świata, wszystkich istot żyjących, ptaków, roślin. Św. Franciszek głosił ideę ubóstwa i wolności człowieka ubogiego. Był przeciwnikiem ascezy, którą nazwał ‘dręczeniem brata – ciała’. Nazywany jest ‘świętym poetów i poetą świętych’.

Mistycyzm – nauka głosząca, iż jedynym sposobem poznania prawdy jest bezpośrednie obcowanie z Bogiem, a drogą do tego jest kontemplacja.





Imię i nazwisko………………………………………………………………………………..

Zadania do tekstu I

1. Nazwa średniowiecze pochodzi od: (1punkt)
A. faktu, że były „średniawe”
B. słów media tempora, media aeva
C. nie ma takiej epoki
D. wszystkie odpowiedzi są fałszywe

2. Cesarz Romulus Augustulus abdykował (1punkt)
A. w 476r. n.e.
B. w V wieku
C. po upadku cesarstwa zachodniorzymskiego
D. wszystkie odpowiedzi są prawdziwe

3. Średniowiecze kończy się wraz z : (1punkt)
E. upadkiem cesarstwa zachodniorzymskiego
A. wprowadzeniem liberum veto
B. odkryciem Ameryki
C. narodzinami Kolumba

4. Światopogląd średniowieczny zakłada: (1punkt)
A. przyjemność jako podstawę istnienia ludzkiego
B. reinkarnację
C. katharsis
D. teocentryzm

5. Do jakich filozofów odwołuje się średniowiecze? (1punkt)
A. Platona i Arystotelesa
B. Platona i Plotyna
C. Cycerona i Arystotelesa
D. żadna odpowiedź nie jest prawdziwa

Odpowiedz na pytania:
6. Który ze świętych przedstawiał świat jako uporządkowane dzieło boskie? (1punkt)
___________________________________________________________________________

7. Który ze świętych epoki średniowiecza był przeciwnikiem ascezy i dlaczego (1punkt)
___________________________________________________________________________

___________________________________________________________________________


8. Jaka nazwę nosi nauka, która głosi, że poznanie prawdy jest możliwe poprzez obcowanie z Bogiem i kontemplację . (1punkt)
¬¬¬¬¬___________________________________________________________________________

9. Wstaw X w odpowiednie miejsce tabeli (P – prawda, F – fałsz). (2punkty)
Osoba Wiek P F Poglądy P F
Święty Augustyn VI dobra ziemskie i cielesne są nicością
Święty Tomasz z Akwinu XIII umiłowanie wszystkich istot żywych,


TEKST II

Średniowiecze

ARCHITEKTURA
Styl romański – Roma (Rzym) - 1000 – 1240 – budowle, malarstwo, rzeźba – charakter statyczny, brak ozdób, małe okna; mogły pełnić rolę twierdzy. Budowle o przeciętnych rozmiarach, kościoły ciemne o masywnym korpusie, równowaga między kierunkami wertykalnymi i horyzontalnymi, sklepienia kolebkowe, dominacja łuku półokrągłego, wąskie okna, potężne filary; freski.

Styl gotycki – od połowy XII, zrodził się we Francji. Geneza: rosnące poczucie pewności siebie człowieka, potęgująca się niezależność polityczna władców, tęsknota za Bogiem i świętością. Cechy: strzelistość i monumentalność, formy dynamiczne (akcentowanie kierunków wertykalnych), smukłe kształty, ostre łuki, sklepienia krzyżowo – żebrowe, duże okna – witraże, rzeźba architektoniczna z motywami zaczerpniętymi z natury, figury pełnoplastyczne, wytwornie opracowane.

LITERATURA
Miejscem współzawodnictwa między religijnym i świeckim modelem życia. Cechy literatury średniowiecznej: przewaga pierwiastków religijnych nad świeckimi (sakralny charakter literatury); anonimowość (‘Na większą chwałę Bogu’); dwujęzyczność literatury: j. łaciński i narodowy; utylitaryzm (użyteczność) względem Kościoła, władcy; charakter dydaktyczny (skłonność do moralizowania); alegoryzm; charakter parenetyczny (prezentuje wzorce; charakter meliczny poezji (przeznaczona do śpiewu).

Wzorce religijne:
Asceta – odrzuca dobra materialne, szuka poniżenia i cierpienia w przekonaniu, że im większe będą wyrzeczenia w życiu doczesnym, tym większa spotka go ostateczna nagroda.
Święty o postawie franciszkańskiej – odrzuca dobra materialne w imię osobistej wolności, akceptuje, pochwala świat, wszystkie stworzenia nazywa braćmi i siostrami; postawa radosna.
Wzorce świeckie:
Król – pierwowzorem ideału królewskiego był Karol Wielki; jest współczujący, sprawiedliwy, mężny, boi się tylko Boga.
Świątobliwy rycerz – służy Bogu i walczy ze wszystkimi, którzy go nie uznają; jest silny odważny, ma dobrze opanowane rzemiosło wojenne, wielbi damę swego serca (nie żonę); pragnie zdobyć sławę trwalszą niż własne życie; związany z władcą (nie tyle z ojczyzną, choć Roland tęskni za ‘słodka Francją’).
Rycerz – kochanek – dla niego najwyższą wartością jest uczycie; Tristan i Izolda – w swoim życiu zdradzili wszystko oprócz siebie. Autorzy dokonali ich apoteozy – kazali wierzyć odbiorcom, że Bóg im wszystko wybaczy.

Ilustracja I Ilustracja II Ilustracja III







Zadania do tekstu II
1. Budowle średniowieczne mogły pełnić funkcję: (1punkt)
A. sakralną i obronną
B. rozrywkową i obronną
C. informacyjną i obronną
D. sakralną i rozrywkową
2. Budowle przedstawione na ilustracja reprezentują style: (1punkt)
A. Ilustracja II – romański, ilustracja III – gotycki
B. Ilustracja III – romański, ilustracja II – gotycki
C. Ilustracja I – romański, ilustracja II – gotycki
D. Na ilustracjach nie ma budowli średniowiecznych
3. Styl budowli średniowiecznych jest: (1punkt)
A. gotycki
B. romański
C. gotycki i romański
D. ani gotycki, ani romański
4. Literatura średniowieczna miała przede wszystkim charakter: (1punkt)
A. świecki
B. sakralny
C. informacyjny
D. żadne z powyższych
5. Meliczny charakter poezji oznacza, że: (1punkt)
A. wykonywany jest na metalu
B. przeznaczony jest dla licznych chórów
C. nie ma słowa „meliczny”
D. jest przeznaczony do śpiewu
Odpowiedz na pytania:
6. Czym charakteryzuje się postawa franciszkańska? (1punkt)
_________________________________________________________________________________
7. Jakie wzorce religijne i świeckie prezentowała literatura średniowieczna (określ rodzaj wzorca)? (2 punkty)
1.___________________________________________ - wzorzec________________________
2. ___________________________________________ - wzorzec________________________
3. ___________________________________________ - wzorzec________________________
4. ___________________________________________ - wzorzec________________________
5. ___________________________________________ - wzorzec________________________
8. Wstaw X w odpowiednie miejsce tabeli (P – prawda, F – fałsz). (2punkty)
Postać wzorzec P F
Tristan król
Karol Wielki król
Roland postawa franciszkańska
Św. Franciszek z Asyżu asceta

Wyświetleń: 4049