Współdziałanie opiekuna z grupą w rozwiązywaniu problemów wychowawczych w klasie

W opracowaniu tym chciałabym podzielić się zdobytym doświadczeniem w rozwiązywaniu napotykanych trudności w pracy z młodzieżą w zakresie realizacji zadań dydaktyczno-wychowawczych szkoły.

Pracuję jako nauczycielka przedmiotów ekonomicznych w klasach technikum handlowego i zasadniczej szkoły zawodowej w zawodzie sprzedawca Zespołu Szkół Budownictwa Okrętowego w Gdańsku. W dotychczasowej pracy byłam wychowawcą wielu klas. W codziennej pracy spotykałam się z różnymi trudnościami wychowawczymi, których nie byłabym w stanie pokonać bez udziału klasy.

Pragnę nadmienić, że grupa, jaką jest klasa stanowi ważny element w pracy wychowawczej. Jej wykorzystanie pozwala na szybkie i skuteczne rozwiązywanie problemów wychowawczych.

Proces wychowawczy młodego człowieka jest bardzo złożony i trudny. W procesie tym uczestniczą: rodzice, szkoła, zakłady pracy, w których uczniowie odbywają praktykę, środowisko rówieśnicze, w którym na co dzień przebywają uczniowie oraz prasa, radio, telewizja itp. Jednak podstawową rolę w wychowaniu poza rodziną spełnia szkoła. Dysponuje ona przygotowaną kadrą pracowników i odpowiednią bazą dydaktyczną, które zapewniają prawidłową realizację celów dydaktyczno-wychowawczych.

W procesie wychowania należy uwzględnić określone potrzeby psychiczne uczniów, do których należą: dążenie do poznania, chęć aktywnego działania, uznanie, poczucie bezpieczeństwa, zwrócenie na siebie uwagi itp. Potrzeby te są źródłem motywacji pobudzających uczniów do działania i utrzymania równowagi psychicznej.

W dużej mierze na przebieg procesu dydaktyczno-wychowawczego mają wpływ: warunki materialne rodziców, wydolność wychowawcza rodziny, środowisko pozaszkolne, w jakim przebywają uczniowie, oraz ich cechy osobowe, a zwłaszcza zdolności, zainteresowania, charakter itp.

Jaki wiemy, szkoła jest zbiorem klas skupiających uczniów w jednakowym wieku o zbliżonym stopniu rozwoju umysłowego, w których opiekę sprawują wychowawcy. Natomiast klasa jest grupą uczniów połączonych więzią psychiczną, zdolnych do wspólnego działania.

Klasa jako podstawowa jednostka organizacyjna szkoły:
a) realizuje podstawowe zadania dydaktyczno-wychowawcze szkoły jak również cele grupy,
b) działa w powiązaniu z innymi klasami, samorządem i organizacjami działającymi w szkole, radą rodziców oraz dyrekcją szkoły
c) uczestniczy w pracach środowiska, jakim jest szkoła.

Pracą klasy kieruje wychowawca, który:
- realizuje funkcje administracyjne,
- opiekuje się wychowankami,
- współpracuje z nauczycielami, rodzicami i dyrekcją szkoły,
- integruje pracę wychowawczą klasy z pracą wychowawczą całej szkoły.

Należy podkreślić, że środowisko klasowe nie jest jednakowe w swej strukturze. Uczniowie klasy różnią się tak pod względem psychologicznym jak i socjologicznym. Ten fakt wymaga dokładnego poznania wychowanków.

Rozpoczynając pracę wychowawczą w przydzielonej klasie staram się zebrać jak najwięcej informacji o poszczególnych uczniach. Do podstawowych źródeł, z jakich korzystam przy zbieraniu danych o uczniach należą:
- świadectwa ze szkoły podstawowej,
- rozmowy z uczniami, rodzicami i nauczycielami uczącymi w klasie,
- zapisy w dziennikach lekcyjnych dotyczące frekwencji, ocen i zachowania w czasie lekcji,
- własne spostrzeżenia o pracy i zachowaniu się uczniów.

Zebrane informacje na bieżąco rejestruję w kartach informacyjnych, które prowadzimy wspólnie z samorządem klasy dla każdego ucznia przez cały okres jego pobytu w szkole. Zawierają one dane dotyczące:
- wykształcenia i wykonywanej pracy przez rodziców,
- ilości osób na utrzymaniu rodziny,
- warunków mieszkaniowych i materialnych rodziny,
- atmosfery wychowawczej w rodzinie,
- cech osobowych uczniów jak: zdolności, zainteresowania i cechy charakteru,
- aktywności ucznia poza szkołą,
- frekwencji na lekcjach,
- wyników w nauce i zachowania się.

W pracy wychowawczej daję swoim wychowankom pełną swobodę i samodzielność działania. Oni są inicjatorami i wykonawcami przyjętych przez siebie zadań. Moja rola ogranicza się do koordynowania, nadzorowania, kontroli i oceny jakości ich pracy.

Jakość pracy klasy w dużej mierze zależy od wybranego samorządu, dlatego też do jego składu wybierzmy uczniów mających korzystny wpływ na klasę.

. Wychowawca w swej pracy musi rozwiązywać wiele problemów wychowawczych. Ich rozwiązanie wymaga wielu zabiegów wychowawczych, wysiłku i dużego doświadczenia w pracy z młodzieżą. Do najczęściej występujących trudności wychowawczych należy zaliczyć:
- słabą frekwencję uczniów na zajęciach w szkole,
- konflikty z rodzicami,
- słabe wyniki w nauce,
- niechęć do pracy społecznej itp.

Dla zobrazowania udziału klasy w rozwiązywaniu trudności wychowawczych posłużę się przykładem klasy I zasadniczej szkoły zawodowej w zawodzie sprzedawca. Należała ona do jednej z trudniejszych klas, jakie prowadziłam w dotychczasowej pracy zawodowej. Liczyła ona 36 osób w tym 17 chłopców i 19 dziewcząt. Pochodzili oni głównie ze środowisk robotniczych. W grupie tej 12 uczniów powtarzało klasę a 6 było z rozbitych rodzin.

Po dokonaniu przeglądu świadectw stwierdziłam, że większość uczniów osiągnęła słabe wyniki w nauce a oceny ze sprawowania wskazywały, że będzie to klasa trudna. Już w pierwszych miesiącach zorientowałam się, że jest to klasa żywa, podzielona na grupy, wielu uczniów źle zachowuje się na lekcjach i osiąga słabe wyniki w nauce. Zaobserwowałam małe zainteresowanie nauką, lenistwo umysłowe i niechęć do czytania dużej części młodzieży. Nie sprawdził się w pracy wybrany samorząd klasy. Zaczynają się kłopoty w kierowaniu klasą a stosowane zabiegi nie przynoszą większych efektów wychowawczych. Skarżą się na klasę uczący w niej nauczyciele.

Pod koniec października wspólnie z klasą postanowiliśmy zmienić samorząd i zwołać spotkanie z rodzicami. Zgodnie z przyjętymi ustaleniami wybraliśmy nowy samorząd i zwołaliśmy zebranie rodziców z udziałem dyrekcji szkoły i nauczycieli uczących w tej klasie.

Na tym zebraniu zostały omówione wyniki nauczania i zachowania uczniów oraz trudności wychowawcze. Ponadto ustalono wnioski dotyczące uzdrowienia trudnej sytuacji wychowawczej w klasie.

Postanowiono:
- przenieść czterech uczniów powtarzających klasę do innych klas,
- zacieśnić współpracę szkoły z rodzicami,
- mobilizować ucznia do poprawy frekwencji na lekcjach w szkole, systematycznej pracy w domu i czytania książek,
- zwołać spotkanie z rodzicami na miesiąc przed zakończeniem I semestru,
- zorganizować dodatkowe lekcje z matematyki i języka polskiego w celu likwidacji zaległości programowych wyniesionych ze szkoły podstawowej.
v Po zebraniu wspólnie z klasą uzupełniliśmy dotychczasowy plan wychowawczy. Realizując nowe zadania:
- dyrekcja szkoły zorganizowała zajęcia wyrównawcze z języka polskiego i matematyki,
- wspólnie z klasą powołaliśmy również koła pomocy koleżeńskiej w nauce z tych samych przedmiotów,
- wybrano łącznika klasy z biblioteką szkoły,
- rozpoczęto redakcję dwóch gazetek klasowych.

Na zajęcia wyrównawcze uczęszczali uczniowie wyznaczeni przez nauczycieli uczących wymienionych przedmiotów natomiast w kołach pomocy koleżeńskiej uczestniczyli uczniowie mający kłopoty w zrozumieniu na bieżąco realizowanej tematyki programowej.

Łącznik klasy z biblioteką zbierał informacje o ilości przeczytanych przez uczniów książek i przedstawiał je klasie oraz sygnalizował o nieterminowym ich zwrocie.

Wśród przygotowanych gazetek jedna była poświęcona życiu klasy, szkoły i miasta a druga przemianom zachodzącym w handlu.

Wspólnie z klasą dużo uwagi poświęcaliśmy uczniom osiągającym dobre wyniki w nauce, w sporcie, w pracy społecznej na rzecz klasy, szkoły i miasta oraz biorących udział w konkursach, olimpiadach jak również działających w różnego rodzaju organizacjach szkolnych i pozaszkolnych.

Uczniów wyróżniających się w nauce i pracy społecznej:
- przedstawialiśmy w gazetce klasowej, na lekcjach wychowawczych, spotkaniach z rodzicami i radach pedagogicznych,
- nagradzaliśmy dyplomami i różnego rodzaju upominkami.

Dużo uwagi poświęcaliśmy dokonywanej po zakończeniu każdego semestru analizie wyników nauczania i wychowania w klasie. Analizując:
- omawialiśmy wyniki nauczania i zachowania, ilość opuszczonych godzin przez uczniów oraz stan czytelnictwa w klasie,
- szczególną uwagę zwracaliśmy na uczniów najsłabszych i najlepszych w nauce,
- wybieraliśmy uczniów do nagród dyrektora szkoły i wychowawcy klasy za najlepsze wyniki w nauce i pracy społecznej,
- ustaliliśmy przyczyny słabych wyników w nauce i wnioski zmierzające do podniesienia efektywności pracy dydaktyczno-wychowawczej w klasie w przyszłych okresach.

Materiał z analizy był przedstawiony na wywiadówkach, jakie odbywały się po zakończeniu semestru.

Przedstawione formy i metody pracy z młodzieżą w rozwiązywaniu trudności wychowawczych zmieniły na korzyść wizerunek klasy. Poprawiły się wyniki nauczania i wychowania, co dostrzegli nauczyciele uczący w tej klasie, rodzice, rada pedagogiczna i sami uczniowie. Klasa prawie w 80% skończyła szkołę.

Opracowanie: Anna Kłucińska

Wyświetleń: 736