Każda szkoła zmaga się z problemem uczniów, którzy nie radzą sobie z opanowywaniem materiału w szkole, często powtarzają rok szkolny. Ich trudności w nauce wynikają m. in. z braku systematyczności i umiejętności uczenia się, deficytów rozwojowych, problemów rodzinnych. Nie jest też bez znaczenia zaspakajanie podstawowych potrzeb fizycznych i psychicznych dziecka. Jednakże istotną przyczyną braku sukcesów w szkole jest odmienność reprezentowanego stylu uczenia się.

Pomimo tego, że każdy człowiek reprezentuje odmienny styl poznawczy, w szkole wszyscy edukowani są jednakowo, za pomocą nieefektywnych dla nich metod, nie zważając na indywidualne talenty czy słabości. Uczniowie z trudnościami nie rozumieją dlaczego nie mogą osiągać wysokich wyników w nauce, nie mogą też zmienić swojego stylu uczenia się. W konsekwencji spada ich samoocena oraz motywacja do nauki, co z kolei prowadzi do frustracji, rezygnacji z podejmowania dalszych prób zmagania się z przerastającymi ich trudnościami, wagarowania i często też do przedwczesnego rezygnowania z edukacji.

Każdy człowiek wykształca poprzez szereg doświadczeń preferowany przez siebie styl poznawczy. Najczęściej jest tu mowa o zmysłach biorących udział w zapamiętywaniu, a zatem wyróżniamy wzrokowców, słuchowców oraz kinestetyków. Można również dokonać podziału ze względu na dominację lewej jak i prawej półkuli mózgowej, które całkowicie różnią się funkcją pełnioną w organizmie człowieka. Innymi aspektami wartymi wspomnienia jest analityczność i globalność, impulsywność i refleksyjność, ekstawertyzm i introwertyzm i wiele innych stylów, które tworzą pełny obraz stylów poznawczych danego człowieka.

Wraz z wiekiem preferowany styl ulega zmianom. W dzieciństwie wykształcamy styl kinestetyczny i dotykowy, uczymy się poprzez dotyk i manipulację różnymi przedmiotami. W wieku ok. 8 lat, (według Prashning), dzieci zaczynają rozwijać preferencje wzrokowe absorbując informacje poprzez obserwację otaczającego świata. Około 11 roku życia zaczyna wykształcać się styl słuchowy. Większość ludzi posiada wyśrodkowane preferencje jeżeli chodzi o uczenie się, co znaczy, że nie stanowi to znaczenia jak prezentowany jest w szkole nowy materiał. Niemniej jednak silna preferencja jednego ze stylów może znacznie wpłynąć na efektywność zapamiętywania.

Nauczyciel różni się od dziecka swoimi preferencjami związanymi z nabywaniem wiedzy. Istnieje również udowodniona naukowo zależność między reprezentowanym stylem uczenia a sposobem nauczania przez nauczyciela w szkole. W związku z tym nauczyciel-słuchowiec będzie dużo tłumaczył, a w niewielkiej ilości stosował pomoce wizualne. W takim przypadku uczeń reprezentujący silną preferencję wzrokową lub kinestetyczną może mieć trudności z opanowywaniem materiału. Dlatego tak ważne jest integrowanie wszystkich stylów podczas prowadzenia zajęć.

Kolejnym aspektem, o którym warto wspomnieć jest sposób sprawdzania wiedzy. Pisemne testy nie są dostosowane do wszystkich stylów, wzrokowcy wypadają zazwyczaj najlepiej. Uczniowie z trudnościami różnią się preferencjami od większości uczniów. Często wolą uczyć się o innych porach dnia niż pozostali, wolą pracować w grupie lub z muzyka w tle. Często uczniowie uznawani za gadatliwych są zwyczajnymi słuchowcami, u których informacja powinna przejść przez ucho w celu jej zapamiętania, a manipulujący długopisami lub rysujący kwiatki na końcu zeszytu w trakcie prezentacji ważnego materiału zwykle reprezentują styl kinestetyczny.

Obecny system edukacji nie uwzględnia również warunków panujących w sali lekcyjnej. Analizując preferencje uczniów można stwierdzić, że są one bardzo zróżnicowane. Wysoka temperatura może mieć niekorzystny wpływ powodując ospałość. Niektórzy uczniowie zdecydowanie wolą pracować w nieformalnej pozycji, np. leżąc lub siedząc z podkurczoną nogą. Dla innych zbyt jasne światło może wpływać dekoncentrująco nadmiernie pobudzając. Istnieją też uczniowie, którzy preferują muzykę w tle lub ich skupienie nie jest najlepsze wczesnym rankiem. Zdarza się, że nauka wiersza na pamięć najłatwiej przychodzi dzieciom kiedy głośno czytają go chodząc po pokoju. Czy nasze szkoły są w stanie sprostać tym wymogom?
Rozwiązanie tego problemu znalazło wiele szkół w Stanach Zjednoczonych, Nowej Zelandii, Szwecji i Wielkiej Brytanii. Uczniowie tych szkół zaczynają edukację od wykonania testu analizującego style uczenia się poszczególnych uczniów. Następnie sala lekcyjna zostaje dostosowana do preferencji dzieci. Potrzeba ciszy w sali lekcyjnej zostaje rozwiązana poprzez założenie słuchawek wyciszających. Muzyka w tle dla pozostałych jest metodą na wyeliminowanie nieustannych hałasów rozpraszających uwagę np. pstrykania długopisem, nucenia podczas malowania czy głośnego kolorowania kredką. Do dyspozycji uczniów są też fotele, sofy dla lubiących mniej formalną pozycję podczas nauki. Według Barbary Prashnig im młodsze dziecko, tym mniej potrzebuje światła, więc stwarzane są w klasie kąciki z przytłumionym światłem, co również skutkuje poprawą zachowania uczniów. Uczniom pozwala się też na drobną przekąskę , żucie gumy lub wypicie wody kiedy tylko potrzebują, gdy takie są ich preferencje, a podczas intensywnej pracy umysłowej mózg wyzbywa się wody. Analityczni uczniowie wymagają w pierwszej kolejności szczegółów, aby zbudować ogólny zarys prezentowanego materiału. W odróżnieniu od nich, uczniowie posiadający dominującą prawą półkule mózgową wymagają prezentacji od ogółu do szczegółu. Nauczyciele muszą więc stosować różne techniki, aby sprostać różnorodności stylów w klasie. Wymaga to licznych pomocy dydaktycznych, których przygotowaniem zajmują się nauczyciele, dzieci, rodzice i specjalnie do tego celu zatrudnieni pracownicy („resorce people”). Być może jest to obraz przyszłej również polskiej edukacji, która według autorki przynosi imponujące efekty.

Różnorodność preferencji uczenia się wymaga więc zwrócenia przez nauczycieli uwagi na multisensoryczny sposób prowadzenia lekcji. Zaleca się też przeprowadzenia testów określających styl uczenia się dziecka. Znajomość wyników takiego testu oraz wiedza związana z potrzebami i zachowaniem wynikającymi z reprezentowanego stylu ułatwią dotarcie do ucznia i zdecydowanie poprawią efekty nauczania.


Autor: mgr Aleksandra Żydyk

Literatura:

1. „The Power of Diversity: New Ways of Learning and Teaching Through Learning Styles” Barbara Prashnig (2004).

2.„Teaching and Learning Through Multiple Intelligences”
Linda Campbell, Bruce B. Campbell, Dee Dickinson (2003).

3.„Thinking Styles Robert J. Sternberg (1999).

4.„Learning Styles and Inclusion” Gavin Reid (2005).

Wyświetleń: 652