AWANS INFORMACJE FORUM Dla nauczyciela Dla ucznia LOGOWANIE


Katalog

Krystyna Czeluśniak, 2011-05-16
Jasło

Historia, Referaty

POLACY I SPRAWA POLSKA PODCZAS I WOJNY ŚWIATOWEJ

- n +




POLACY I SPRAWA POLSKA PODCZAS I WOJNY ŚWIATOWEJ










W latach poprzedzających wybuch I wojny światowej w związku ze znalezieniem się zaborców w dwóch różnych blokach militarnych – trójprzymierzu i trójporozumieniu, wśród Polaków powstały odpowiednie orientacje polityczne. Najwięcej zwolenników, zwłaszcza w Galicji miał pogląd, iż sprawę polską będzie można rozwiązać przy pomocy Austro – Węgier. Utworzyli oni w 1912 roku Komisję Tymczasową Skonfederowanych Stronnictw Niepodległościowych. Natomiast inne koła polskie, z przywódcą narodowej demokracji Romanem Dmowskim na czele, uważały, że najgorszym wrogiem są Niemcy i zjednoczenie ziem polskich pod berłem Rosji wydawało się im korzystniejsze dla narodu polskiego. Rządy państw zaborczych nie kwapiły się do podejmowania zobowiązań wobec którejś z wymienionych grup. Dokonując mobilizacji, powołały do swych armii około 2 miliony polskich poddanych.
Ze względu na znaczenie ziem polskich, jako ważnego obszaru działań wojennych, obu stronom walczącym nie była obojętna postawa społeczeństwa polskiego. Już w pierwszych dniach wojny dowództwa wojsk państw centralnych wydały odezwy do narodu polskiego obiecując mu wolność i niepodległość. Naczelny wódz armii rosyjskiej, wielki książę Mikołaj Mikołajewicz ogłosił 14 VIII manifest, który mówił o „połączeniu się Narodu Polskiego w jedno ciało pod berłem Cesarza Rosyjskiego” i odrodzeniu się Polski, swobodnej w swej wierze, języku i samorządzie. Obie proklamacje, dość mgliste i nieszczere, miały charakter propagandowy i niczego nie zmieniały w położeniu Polaków. Rządy zaborcze nie miały zamiaru wprowadzić w czyn obietnic swych dowódców wojskowych.
Po wybuchu I wojny światowej zwolenników współpracy z państwami centralnymi zaczęto nazywać aktywistami, a zwolenników współpracy z Rosją – pasywistami. Aktywiści utworzyli w sierpniu 1914 roku w Krakowie Naczelny Komitet Narodowy, który politycznie patronował Legionom Polskim, a pasywiści w listopadzie 1914 roku powołali w Warszawie Komitet Narodowy Polski.
Po zajęciu wszystkich ziem Królestwa Polskiego, w sierpniu 1915 roku Niemcy i Austro – Węgry dokonały ich podziału na dwie strefy okupacyjne, rozgraniczone biegiem rzek Pilicy i wieprz. Warszawa stała się siedzibą niemieckiego generała – gubernatora H. Beselera. Jedynie Suwalszczyzna pozostała pod odrębnym zarządem niemieckiej komendy Wojakowej.. Natomiast Lublin stał się siedzibą austro –węgierskiego generała – gubernatora E. Dillera, następnie K. Kuka. Okupanci rozpoczęli natychmiast rabunkową gospodarkę na zajętych ziemiach.
Po opuszczeniu przez wojska rosyjskie Królestwa polskiego premier rządu rosyjskiego I. Goremykin oświadczył, że car zgadza się na autonomię. Francja i Wielka Brytania traktowały wówczas sprawę polską jako wewnętrzną sprawę swego rosyjskiego sojusznika. Pragnęły one także pozyskać polskiego rekruta z ziem Królestwa Polskiego. W tym celu cesarze niemiecki i austriacki wydali 5 listopada 1916 roku odezwę zapowiadającą utworzenie związanego z nimi państwa polskiego., a władze niemieckie przystąpiły do tworzenia ochotniczych oddziałów polskich. Akcja werbunkowa nie przyniosła spodziewanych rezultatów. Społeczeństwo polskie zdawało sobie sprawę, iż zaborcy pragną tylko otrzymać dodatkowe siły wojskowe. Wówczas okupacyjni gubernatorzy powołali 6 grudnia 1916 roku namiastkę władzy polskiej Tymczasową Radę Stanu, złożoną z 25 członków. Miała ona jednak tylko charakter opiniodawczy.
Ogłoszenie aktu 5 listopada spotkało się początkowo z protestem rządu rosyjskiego. Następnie car Mikołaj II w rozkazie do armii i floty z 25 grudnia 1916 roku zapowiedział utworzenie zjednoczonej Polski. Stanowisko to poparli 10 stycznia 1917 roku szefowie rządów Francji i Wielkiej Brytanii. Niezależnie prezydent Stanów Zjednoczonych TH. W. Wilson 22 stycznia 1917 roku stwierdził, że Polska powinna być państwem niepodległym.
Nowy ważny impuls sprawie polskiej dał wybuch rewolucji lutowej i obalenie caratu w Rosji oraz tzw. deklaracja Piotrogrodzkiej Rady Delegatów Robotniczych z 27 marca 1917 roku, w której większość mieli mienszewicy i eserowcy, głosiła ona między innymi, że Polska ma prawo do całkowitej niepodległości. Prawo to, choć z istotnymi ograniczeniami uznał też wyłoniony po obaleniu rządów carskich rząd tymczasowy republiki rosyjskiej pod przewodnictwem księcia G. Lwowa.
W myśl aktu 5 listopada 1916 roku Niemcy, którzy za wszelką cenę chcieli zwerbować z Polski żołnierzy, wiosną 1917 roku zaczęli tworzyć Polską Siłę Zbrojną pod dowództwem generała – gubernatora Beselera pod patronatem Tymczasowej Rady Stanu. Zgodnie z umowa zawartą między Niemcami i Austria w skład Polskich Sił Zbrojnych weszły Legiony Polskie. Piłsudski, którego powołano na członka TRS, gotów był współdziałać w tworzeniu armii u boku Niemiec pod warunkiem otrzymania odpowiednich gwarancji. Nie uzyskawszy ich, postawił na rozbudowę Polskiej Organizacji Wojskowej. W lipcu 1917 roku wystąpił TRS, większość I i III Brygady Legionów odmówiła złożenia przysięgi, a tym samym zgody na przemianowanie ich na Polnische Wehrmacht. Piłsudski został aresztowany i wywieziony do Magdeburga. W końcu sierpnia 1917 roku skompromitowana wobec społeczeństwa TRS podała się do dymisji. Niemcy próbowali jednak zrealizować swe plany przez powołanie rady Regencyjnej.
W chwili wybuchu rewolucji lutowej znajdowało się w Rosji około 3,5 miliona polaków, między innymi robotników ewakuowanych z królestwa Polskiego., w tym kilkaset tysięcy w szeregach armii rosyjskiej. W lecie 1917 roku doszło do utworzenia I Korpusu Polskiego z generałem J. Dowbór – Muśnickim na czele, następnie innych oddziałów polskich. Przywódcy orientacji prorosyjskiej Dmowski i Piltz, którzy od pewnego czasu przebywali na Zachodzie, zabiegając o przychylność rządów Francji i Wielkiej Brytanii dla sprawy polskiej, uzyskali teraz większe możliwości działania. We Francji w 1914 roku Polacy stworzyli w Bajonnie ochotniczy oddział, który w bitwie pod arras poniósł ogromne straty. W czerwcu 1917 roku przystąpiono do formowania armii polskiej we Francji. Akcje propagandowa wśród Polonii amerykańskiej prowadził I. Paderewski. W sierpniu 1917 roku powstał w Szwajcarii Komitet Narodowy Polski. Szybko został uznany przez rząd francuski, a następnie także przez rząd Wielkiej Brytanii, Włoch i Stanów Zjednoczonych. Siedzibę KNP przeniesiono niebawem do Paryża, a na jego czele stanął Dmowski. KNP przyjął w 1918 roku zwierzchnictwo polityczne nad armią polską we Francji i rozwinął działalność propagandowa na rzecz niepodległej Polski i szerokich rewindykacji terytorialnych.
Rewolucja październikowa w Rosji stworzyła nowe perspektywy rozwiązania sprawy polskiej. Podczas rokowań pokojowych w Brześciu Niemcy i Austro – Węgry zmusiły delegację bolszewicką do wyrzeczenia się ziem polskich. Wypełniając zobowiązania brzeskie Rada Komisarzy Ludowych wydała 28 sierpnia 1918 roku dekret anulujący traktaty rozbiorowe. Istotne znaczenie dla sprawy niepodległości Polski miało orędzie Wilsona ze stycznia 1918 roku, a następnie deklaracja rządów wielkiej Brytanii, Francji i Włoch z 3 czerwca 1918 roku, stwierdzająca, że „ utworzenie Polski zjednoczonej i niezależnej, z dostępem do morza, stanowi jeden z warunków trwałego i sprawiedliwego pokoju i przywrócenia prawa w Europie”. Zmieniły się więc zasadniczo perspektywy sprawy polskiej na arenie międzynarodowej, co wywarło też ogromny wpływ na rozwój stosunków wewnętrznych w kraju. Posłowie polscy w parlamentach Niemiec i Austro – Węgier domagali się uznania niepodległości Polski, zjednoczonej z trzech zaborów. W tym duchu ożywioną działalność prowadzili w zachodniej Europie i w Stanach Zjednoczonych Dmowski i Paderewski.
Tymczasem w kraju upadła ostatecznie władza okupantów. Powstawały władze lokalne i regionalne, aspirujące niekiedy jak np. Polska Komisja Likwidacyjna w Krakowie, do rangi rządów państwowych, obok nich zaś tworzyły się rewolucyjne Rady Delegatów Robotniczych. Młodzież w Krakowie, a następnie w Warszawie oraz w niektórych miastach rozbrajała żołnierzy niemieckich i austriackich.
7 listopada 1918 roku powstał w lublinie Tymczasowy Rząd Ludowy republiki Polskiej. Polska po 123 latach niewoli odzyskała niepodległość.
Zgłoś błąd    Wyświetleń: 1557


Uwaga! Wszystkie materiały opublikowane na stronach Profesor.pl są chronione prawem autorskim, publikowanie bez pisemnej zgody firmy Edgard zabronione.


BAROMETR


1 2 3 4 5 6  
Średnia ocena: 6



Ilość głosów: 1

Serwis internetowy, z którego korzystasz, używa plików cookies. Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z serwisu, w celu administrowania serwisem, poprawy jakości świadczonych usług w tym dostosowania treści serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania behawioralnego reklamy (dostosowania treści reklamy do Twoich indywidualnych potrzeb). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do Internetu oraz w Polityce prywatności plików cookies.
Dowiedz się więcej.