AWANS INFORMACJE Dla nauczyciela Dla ucznia LOGOWANIE


Katalog

Anna Wojciechowska, 2010-06-28
Płock

Historia, Referaty

Metody pracy z mapą na lekcjach historii.

- n +

Metody pracy z mapą na lekcjach historii


Wykorzystywanie mapy w nauczaniu i uczeniu się historii powinno prowadzić, w dłuższej perspektywie, do ukształtowania w umyśle ucznia swoistej kartoteki przestrzennej. Jej powstanie wymaga jednak od nauczyciela organizowania wielu żmudnych ćwiczeń.
Fakty historyczne rekonstruujemy za pomocą słów i zdań. Taka rekonstrukcja składa się z trzech zasadniczych elementów: nazwy faktu, zdań określających treść tego faktu, zdań umiejscawiających dany fakt w czasie i przestrzeni. Lokalizacja w przestrzeni jest obok usytuowania w czasie podstawową formą konkretyzacji wydarzeń historycznych. Stąd tak wielka rola mapy – obrazu przestrzeni geograficznej, wykonanego odpowiedniej skali z uwzględnieniem krzywizny ziemi – na której przedstawiono również określone fakty historyczne: obraz rzeczywistości minionej, odtworzonej podczas badań naukowych przez historyków.
W pracy z mapą na lekcjach historii wyróżniamy dwa etapy.

Etap I (orientacyjny i informacyjny)
1. Zwracamy uwagę na tytuł mapy. Ułatwia on określenie tematu, którym będziemy się zajmować.
2. Rozpoznajemy przestrzeń mapy (mapa Polski, Europu, świata itp.).
3. Ustalamy czas i miejsce powstania mapy (czy jest to mapa wykonana współcześnie, czy też reprodukcja mapy z epoki) Informacja o czasie i miejscu powstania mapy może pomóc określić stopień jej wiarygodności. Stopień ten będzie inny w odniesieniu np. Do mapy powstałej przed wiekami, kiedy autor nie znał dokładnie realiów geograficznych przedstawianych okolic, bądź do mapy powstałej w określonych kręgach politycznych (np. Niektóre mapy powstające na terenie Niemiec po I i II wojnie światowej nie uwzględniały nowych granic państw.
4. Określamy typ mapy. W gimnazjum powinno się ono sprowadzić do do zadania pytań: Co,gdzie, kiedy i jak mapa pokazuje? Czy ukazuje zmiany w czasie?
W opracowaniach dydaktycznych spotykamy różne kryteria podziału map oraz różną terminologię określającą ten typ mapy. Poniższy podział, zaproponowany przez prof. Suchońskiego, został dokonany ze względu na treści oraz sposób i zakres ich przedstawienia.
a. mapy rozwojowe (syntetyzujące). Przedstawiają wydarzenia, fakty, pewien okres historyczny w sposób dynamiczny (np. Pokazują zmiany terytorialne danego państwa w ciągu dziejów lub w wybranym okresie: Polska Jagiellonów, Ekspansja Mongołów.
b. mapy przekrojowe (tematyczne). Ukazują wydarzenia lub sytuacje na danym etapie dziejów w sposób statyczny w ściśle określonym momencie historycznym. Do takich map należą np. mapy polityczne (Europa po kongresie wersalskim) lub ekonomiczne (Gospodarka II RP).
Mapy rozwojowe i przekrojowe mogą być równocześnie problemowe – jeśli ilustrują wąskie zagadnienia (np. wojnę lub bitwę), lub opisowe (geograficzne, inwentaryzacyjne, ogólne) – jeżeli pokazują granice państw, elementy krajobrazu naturalnego oraz interwencje poczynione przez człowieka (osady ludzkie, młyny, lasy, pola, itp.). Do map opisowych należą dawne mapy, np. mapy Wapowskiego, kwatermistrzowskie mapy Królestwa Polskiego, itp.
5. Ustalamy skalę mapy. Jest to szczególnie ważne w przypadku map, na podstawie których będziemy chcieli opisać przemieszczanie się ludności lub rozwój terytorialny.
6. Dokładnie analizujemy legendę, aby zrozumieć symbole i sprawnie odczytać mapę. Gdy polecenie wymaga porównania elementów kilku map, konieczne będzie ustalenie, czy skala i oznaczenia na wszystkich mapach są jednakowe. Jeżeli nie są, trzeba je ujednolicić.

Etap II (analiza, interpretowanie i wyciąganie wniosków)

1. Ustalamy, co na podstawie mapy możemy określić (np. przebieg granic, ruch wojsk, rodzaje gospodarki, różnice w wielkości terytoriów, wielkość miast, itp.) i co możemy z map wywnioskować. Ustalamy też, czy mapa przedstawia tylko terytoria opisane w tytule, czy większy obszar pozwalający na szersze porównywanie krajów, regionów lub wpływów politycznych określonych potęg, które są zaznaczone na mapie (np. proporcje Grecja – Persja).
Możemy a nawet powinniśmy, porównać obszar analizowanej mapy z mapą geograficzną, co poszerzy możliwości wyciągania wniosków (np. problem powstawania polis wyjaśni się sam).
2. Opisujemy wydarzenia przedstawione w formie dynamicznej (np. powiększanie się obszaru itp.)
3. Na zakończenie musimy podsumować wiadomości uzyskane z mapy oraz sformułować wnioski, ewentualnie porównać uzyskane wiadomości z informacjami z innych źródeł wiedzy.

Metody pracy z mapą
1. traktowanie mapy jako źródła wiedzy na równi z tekstem i ikonografią
2. systematyczna analiza mapy według podanych zasad
3. tworzenie katalogu pytań do mapy
4. tworzenie opowiadań historycznych tylko na podstawie mapy
5. odręczne samodzielne odwzorowywanie map i ich opisywanie
6. rysowanie map z pamięci i nazywanie obszarów
7. rysowanie mapy według opisu
8. tworzenie legendy do mapy
9. porównywanie map
10. nadawanie mapie tytułu z każdorazowym uzasadnieniem odpowiedzi
11. uzupełnianie mapy (praca z mapą konturową lub foliogramem)
12. wykorzystywanie map interaktywnych
Podsumowując powyższe uwagi należy podkreślić, że różnego rodzaju
mapy powinny tworzyć zintegrowany system symbolicznych środków dydaktycznych pomocnych w realizacji celów nauczania, a zwłaszcza uczenia się historii.


Bibliografia
Marmon W., Lokalizacja przestrzenna faktów w nauczaniu historii, Kraków 1987
Mizgalski J., Mapa historyczna, Częstochowa 2003
Zielecki A., Mapa w nauczaniu historii, Warszawa 1986






Zgłoś błąd    Wyświetleń: 2317


Uwaga! Wszystkie materiały opublikowane na stronach Profesor.pl są chronione prawem autorskim, publikowanie bez pisemnej zgody firmy Edgard zabronione.


BAROMETR


1 2 3 4 5 6  
Oceń artukuł!



Ilość głosów: 0

Serwis internetowy, z którego korzystasz, używa plików cookies. Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z serwisu, w celu administrowania serwisem, poprawy jakości świadczonych usług w tym dostosowania treści serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania behawioralnego reklamy (dostosowania treści reklamy do Twoich indywidualnych potrzeb). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do Internetu oraz w Polityce prywatności plików cookies.
Dowiedz się więcej.