O potrzebie wychowania estetycznego

Wychowanie estetyczne dziecka zaczyna się bardzo wcześnie. Jego wrażliwość estetyczną kształtują zarówno czynniki zamierzone, jak i przypadkowe. Do przypadkowych można zaliczyć środowisko, w którym dziecko żyje - jego przyroda, klimat, architektura, sztuka użytkowa, ludowa, wreszcie upodobania najbliższego otoczenia - jak się ubiera, jak urządza sobie mieszkanie, jaki ma stosunek do określonych przedmiotów, jaki ma wreszcie stosunek do sztuki.

To wszystko wywiera niewątpliwie wpływ na dziecko, na jego świadomość estetyczną.

Dom dziecka odgrywa w tym zakresie ogromną rolę. Chodzi tu o stopniowe wprowadzanie dziecka w świat sztuki, poprzez czytanie bajek, wierszy, przyuczanie do słuchania muzyki, oglądanie artystycznie wykonanych ilustracji, poprzez umożliwienie i zachęcenie dziecka do własnej ekspresji artystycznej: plastycznej, muzycznej, dramatycznej. Jest to możliwe tylko pod warunkiem, że rodzice sami czują sztukę, okazują jej zainteresowanie, a przynajmniej zrozumienie dla roli, jaką może ona odegrać w kształtowaniu ich własnego dziecka.

Wychowaniu estetycznemu nakazuje się kształcenie wrażliwości dziecięcej, ono z kolei ma mieć charakter całkowicie spontaniczny i jest następstwem inspiracji. Dziecko uczy się i wychowuje wskutek tego, że działa. Zaczyna się od darcia książek i papierów rysunkowych, zjadania lub gryzienia kredek, aby w końcu dojść do etapu rysowania na ścianach, kiedy nadmiar ekspresji niemal rozsadza. Malowanie ukradkiem na odnowionych ścianach to ulubione zajęcie dzieci, które rodzice określają mianem psotnych. Mały twórca w zasięgu ręki znalazł wspaniałą płaszczyznę, której zamalowanie sprawia mu wielką radość.

Proces rysowania, malowania czy konstruowania jest skomplikowanym aktem, w którym dziecko łącząc różne elementy swego doświadczenia stwarza nową, sensowną całość. W procesie dobierania, użycia w określony sposób i przekształcania tych elementów powstaje nie tylko obrazek czy rzeźba - dziecko ujawnia jak myśli, czuje i widzi. Plastyka jest dla niego twórczą, dynamiczną aktywnością.

Małe dziecko działa spontanicznie i swobodnie, niezależnie od wiedzy i doświadczeń, jakie posiada. To, o czym wie lub czego nie wie może nie mieć żadnego związku z jego aktywnością twórczą. Dzieci tworzą wykorzystując doświadczenia, jakie posiadają w danej chwili. Ten akt tworzenia może dać nowe wiadomości, nowe odkrycia potrzebne w dalszym działaniu. Dlatego najlepszym przygotowaniem do tworzenia jest działanie. Zapewniając dziecku warunki do stałego tworzenia, opartego na wiedzy, którą aktualnie posiada, stwarzamy najlepsze warunki rozwoju jego przyszłej aktywności twórczej.

Sztuka nie jest dla dziecka tym samym, czym dla człowieka dorosłego, jest czymś całkiem innym: przede wszystkim środkiem wyrazu. Dziecko jest istotą dynamiczną, sztuka staje się dla niego wyrazem myśli i przeżyć. Wypowiadanie się artystyczne podlega rozwojowi i jest odzwierciedleniem psychiki dziecięcej.

W dziełach twórczych dziecko wyraża swe myśli, uczucia, zainteresowania oraz wiedzę o otoczeniu.

Podczas nauki w szkole dzieci należy zachęcać do artystycznych prób i pomagać im w znalezieniu sposobów wyrażania swych uczuć, przeżyć i własnej wrażliwości estetycznej.

Wychowanie przez sztukę jest jedyną dziedziną oddziaływań, których główny cel - to rozwijanie wrażliwości sensorycznej. Twórczość artystyczna umożliwia zetknięcie się z bogactwem tworzywa, intrygujących kształtów i form, różnorodnością barw, które zarówno dzieciom, jak i dorosłym winny sprawiać radość. Wrażliwość słuchowa jest słuchaniem wybiórczym, a nie jedynie reagowaniem na dźwięki; wrażliwość wzrokowa - to umiejętność dostrzegania różnic i szczegółów, a nie proste rozpoznawanie; podobnie jest z dotykiem i innymi doświadczeniami zmysłowymi.

Wrażliwość estetyczna jest to wrodzona wszystkim ludziom skłonność do poszukiwania i odczuwania piękna: w naturze, w najbliższym otoczeniu i w sztuce. Wrażliwość estetyczna, podobnie jak wiele innych właściwych człowiekowi zdolności, występuje w różnym nasileniu i może być na różne sposoby rozwijana i kształtowana.

Wychowanie estetyczne, nawiązując do wrodzonych zadatków, powinno kształtować wrażliwość estetyczną zarówno wszerz - aby stała się ona "pojemna" i umożliwiała odbiór sztuki różnorodnej, jak i w głąb - aby pozwalała dotrzeć do najistotniejszych wartości dzieła sztuki.

Opracowanie: Maria Adamczewska

Wyświetleń: 654