1. Mediacja - dialog między dwoma osobami (stronami) będącymi w konflikcie, prowadzący do porozumienia oraz poprawy relacji między nimi. Odbywa się w obecności osoby trzeciej, która jest bezstronna, akceptowana i neutralna.

Mediacja nie jest terapią.

Mediacja nie jest poradnictwem.

Mediacja jest pozasądową metodą rozwiązywania problemów, dzięki czemu jest mniej przykra dla stron konfliktu.

Celem mediacji nie jest ustalanie, kto ma racje, lecz jakie są interesy i potrzeby stron, trwała likwidacja problemu poprzez wypracowanie rozwiązania możliwego do zaakceptowania przez obie strony. Mediator pomaga stronom skupić się na konstruktywnym rozwiązaniu, które będzie satysfakcjonowało obie strony.

Celem mediacji jest przygotowanie ugody, czyli pisemnej umowy, w której zawarte są postanowienia, zobowiązania, wypracowane w trakcie rozmowy przez obie strony.
W mediacji szkolnej o treści ugody (lub pisemnego porozumienia, które może mieć również kształt protokołu ze spotkania) mediator informuje osoby bezpośrednio zainteresowane np. wychowawcę klasy, nauczycieli uczących, dyrekcję szkoły, pedagoga. Mediator ma obowiązek kontrolowania przestrzegania ugody dobrowolnie podpisanej przez obie strony.
W ugodzie powinno być również uwzględnione, co stanie się, gdy któraś ze stron nie dopełni warunków ustalonych wcześniej przez obie strony.

2. ZASADY MEDIACJI:

1. DOBROWOLNOŚĆ- uczestnicy mediacji dobrowolnie biorą w niej udział. Strony mogą wycofać się na każdym etapie postępowania mediacyjnego. Mediator nie może wywierać żadnej presji na stronach. Wiąże się to również z przystąpieniem do mediacji w dobrej wierze i dobrowolnym wypełnieniu przyjętych w czasie mediacji zasad.

2. BEZSTRONNOŚĆ - strony w mediacji mają równe prawa i są tak samo traktowane. Mediator nie staje po żadnej stronie, nie ocenia i nie rozstrzyga sporów.

3. NEUTRALNOŚCI - mediator jest neutralny, nie narzuca gotowych rozwiązań, nawet gdyby uznał je za lepsze.

4. POUFNOŚĆ - wszystko, co poruszane jest w czasie spotkania mediacyjnego jest poufne. Mediator nikomu nie ujawnia tego, co usłyszał od stron.

5. SZACUNEK- mediator szanuje obie strony, dba, by strony odnosiły się do siebie z szacunkiem. W trakcie mediacji rozmawia o zachowaniu i decyzjach ludzi, ale nie ocenia ich.

6.AKCEPTOWALNOŚĆ- mediator powinien być akceptowany przez obie strony.


Mediator opracowuje również zasady obowiązujące w czasie każdego spotkania. Dotyczą one kulturalnego zachowania się, nie przerywania, nie komentowania wypowiedzi drugiej strony, nie obrażania się nawzajem, szanowania innych i ich poglądów. Zasady te powinny być zaakceptowane przez strony i mediatora. W mediacji szkolnej mediator może przygotować planszę z wypisanymi zasadami, by móc się do niej odwołać na każdym etapie spotkania mediacyjnego.


3. Rola mediatora:

- mediator nie jest sędzią, nie rozstrzyga sporu;

- mediator nie jest terapeutą, nie prowadzi psychoterapii;

- mediator nie jest doradcą prawnym, nie udziela porad prawnych (jednak w swojej pracy sprawnie posługuje się dokumentami prawnymi, których znajomość jest niezbędna w konkretnej sprawie);

- mediator nie narzuca gotowych rozwiązań;

- mediator ma za zadanie zorganizowanie spotkań mediacyjnych, uwzględniając możliwości i potrzeby obu stron;

- mediator nadaje właściwy klimat spotkaniom i kontaktom między stronami;

- mediator łagodzi napięcia między stronami;

- mediator w czasie spotkania zadaje stronom pytania w celu rozpoznania źródła konfliktu i poznania oczekiwań obu stron;

- mediator kreatywnie zachęca obie strony do poszukiwań rozwiązań sporu i służy swoją wiedzą przy formułowaniu i zawieraniu umów;

- mediator sprawdza realność wykonania proponowanych rozwiązań danego konfliktu;

-mediator w szkole przekazuje nauczycielom, rodzicom/opiekunom i uczniom wiedzę potrzebną im do korzystania z pomocy mediatora;

- mediator w szkole współpracuje z dyrektorem szkoły i jego zastępcami, pedagogiem, psychologiem szkolnym, wychowawcami i kadrą nauczycieli, kierownikiem i opiekunami internatu;

- mediator w szkole udziela wsparcia zarówno nauczycielom, jaki i uczniom i ich rodzicom/opiekunom;

- mediator w szkole nie reprezentuje żadnej ze stron ani ucznia ani przedstawicieli szkoły;

- mediator utrzymuje stały kontakt z innymi mediatorami w celu wymiany doświadczeń i pomocy w trudnych sytuacjach.

4. Mediacja w szkole.

Konflikty na terenie szkoły mogą rozgrywać się na różnych płaszczyznach:

a) uczeń - uczeń (może dotyczyć rzeczy lub/i wartości);
b) uczeń - nauczyciel (może dotyczyć ocen lub/i zachowania);
c) nauczyciel - rodzic;
d) nauczyciel - dorosły ( np. przełożony, inny nauczyciel).

Mediacja w szkole może być wykorzystywana na różne sposoby:

- jako sposób reagowania na zaistniałe problemy szkolne (szybkie wyjaśnienie, dokładne zrozumienie przyczyn i wypracowanie takiego postępowania, które będzie im przeciwdziałać w przyszłości);

W rzeczywistości szkolnej mediacja oddziałuje na dwóch płaszczyznach, z których wynikają odmienne cele:
* cele bezpośrednie - płaszczyzna związków i kontaktów - zdolność prowadzenia dialogu i płaszczyzna treści - pisemnie utrwalona decyzja.
* cele pośrednie - widoczne odciążenie szkoły i nauczycieli poprzez zredukowanie stresu i unikanie czasochłonnych sankcji np., kontrolowanie prac pisemnych zadawanych za karę, wzywanie rodziców, długotrwałe dyskusje, odbywające się często przy udziale wychowawcy, pedagoga, dyrektora szkoły i rodzica/opiekuna.

- jako forma rozmowy dotyczących trudnych i spornych kwestii, przekazanie uczniom podstawowych zasad rozmawiania, prawidłowej komunikacji, przedstawiania swoich racji i umiejętności słuchania drugiej osoby;

- jako sposób przybliżenia kwestii dotyczących kultury rozwiązywania konfliktów;

- jako metoda pracy wychowawczej, gdzie podstawą rozwiązania problemu będzie nawiązanie kontaktu i rozpoczęcie procesu naprawczego, a nie wymierzanie kary, która okazała się mało skuteczna wychowawczo.

Spotkanie mediacyjne w szkole może odbyć się na prośbę: ucznia, nauczyciela, rodzica/opiekuna, dyrekcji szkoły lub pedagoga. Natomiast w spotkaniu mediacyjnym biorą udział jedynie strony konfliktu i neutralny mediator.
W momencie przekazania danej “sprawy” do mediatora to on kontaktuje się ze stronami. Mediator również organizuje spotkania mediacyjne.
Spotkanie mediacyjne może odbywać się w budynku szkoły w odpowiednio do tego przygotowanej sali, by zapewnić poczucie komfortu i poufności (jeśli zajdzie taka potrzeba).
Z każdego spotkania mediacyjnego mediator przygotowuje protokół. Jeżeli dojdzie do podpisania ugody (zobowiązania) wtedy stanowi ona załącznik do protokołu.

Jeżeli zajdzie taka potrzeba mediator może przerwać spotkanie, by zdobyć potrzebne do dalszych rozmów informacje. Kontaktuje się wówczas z osobami, które są bezpośrednio zainteresowane sprawą lub ze specjalistami w sprawach prawnych, psychologii lub medycyny.


5. Mediacja w Ustawie o systemie oświaty.

Z przepisów prawnych wynika jasno, że to dyrektor szkoły jest odpowiedzialny za organizowanie pomocy psychologiczno - pedagogicznej. W kontekście mediacji warto zatem przytoczyć następujące zapisy z Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 stycznia 2003 roku w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy psychologiczno - pedagogicznej u publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach.

§2.1 Pomoc psychologiczno - pedagogiczna polega w szczególności na:
(…)
6) podejmowaniu działań wychowawczych i profilaktycznych wynikających z programu wychowawczego szkoły i programu profilaktyki (…)
12)wspieraniu rodziców i nauczycieli w rozwiązywaniu problemów wychowawczych;
13) umożliwieniu rozwijania umiejętności wychowawczych rodziców i nauczycieli;
14) podejmowaniu działań mediacyjnych i interwencyjnych w sytuacjach kryzysowych.

§5.2 Pomoc psychologiczno - pedagogiczna w szkole jest organizowana w szczególności w formie:
(…)
5) zajęć psychoedukacyjnych dla uczniów;
6) zajęć psychoedukacyjnych dla rodziców;
(…)
8) porad dla uczniów;
9) porad, konsultacji i warsztatów dla rodziców i nauczycieli.

6. Zalety mediacji szkolnej dla:

a) ucznia:
- przestrzeganie praw dziecka/ucznia, zapewnienie jego harmonijnego i pełnego rozwoju, z poszanowaniem godności i podmiotowości;
- kształtowanie postawy dialogu i współpracy, wspieranie tolerancji i szacunku inności, zapobieganie rozwiązaniom siłowym;
- polubowne rozwiązanie konfliktu w sposób rzeczowy bez agresji;
- doprowadzenie do porozumienia obu stron, zrozumienia się i podjęcie działań w rozwiązaniu własnych spraw;
- wyzbycie się lęku przed sprawcą;
- odreagowanie emocji;
- zapewnienie zadośćuczynienia i realne jego otrzymanie;
- zapewnienie współdecydowania w sprawie własnej i o sobie;
- stworzenie szansy uniknięcia napiętnowania i dalszych sankcji karnych;
- zwiększenie poczucia bezpieczeństwa w szkole;
- doprowadzenie do przyjęcia odpowiedzialności za własne czyny;
- pomoc stronom w wyrażeniu uczuć a sprawcy w zrozumieniu odpowiedzialności za swoje czyny.

b) dla nauczycieli:

- nauczyciel nie bierze udziału w konflikcie uczeń - uczeń;
- nie angażuje się w konflikty między uczniami;
- ma możliwość lepszego zrozumienia oczekiwań i potrzeb uczniów;
- rozładowanie napięć i nieporozumień w szkole;
- może oczekiwać poprawy atmosfery w szkole przez zacieśnienie współpracy między nauczycielami, uczniami i rodzicami/ opiekunami; integracja z uczniami w ramach nowych form aktywności społecznych szkoły.


c) dla rodziców/opiekunów:

- dziecko nabywa umiejętności rozwiązywania konfliktów;
- rodzic nie jest wzywany do szkoły w celu ukarania dziecka;
- dziecko nabywa umiejętności społecznych;
- dziecko uczy się odpowiedzialności za własne czyny;
- sprawa nie jest kierowana do sądu.


7. Wprowadzenia mediatora do szkoły.

Przy realizacji projektu możliwe jest wykorzystanie następujących form:

a) opracowanie dokładnego programu pracy mediatora z uwzględnieniem specyfiki szkoły, najważniejszych potrzeb uczniów, nauczycieli i rodziców/opiekunów;

b) zapoznanie grona pedagogicznego i opiekunów internatu z tematem mediacji i możliwością wykorzystania mediacji w rozwiązywaniu różnego rodzaju konfliktów;

c) przekazanie rodzicom informacji o funkcjonowaniu mediatora w szkole, w ramach spotkania ogólnego przedstawienie znaczenia i zalet procesu mediacyjnego;

d) w ramach zajęć przeprowadzonych przez mediatora zapoznanie uczniów szkoły z ideą mediacji, rolą mediatora. W czasie tych zajęć uczniowie poznają teoretyczną wiedzę i praktyczne umiejętności dotyczące mediacji w szkole. Dzięki temu uczniowie wiedzą, w jakich sytuacjach i z jakimi problemami mogą udawać się do mediatora szkolnego;

e) umieszczenie w widocznym miejscu informacji o miejscu i godzinach dyżurów szkolnego mediatora;

f) umieszczenie na terenie szkoły plakatów, ulotek z podstawowymi informacjami na temat mediacji;

g) umieszczenie na stronie internetowej szkoły informacji o mediatorze szkolnym i jego roli;

h) rozpowszechnienie w środowisku lokalnym informacji o nowej formie rozwiązywania konfliktów w danej społeczności szkolnej.

Wyświetleń: 3290