AWANS INFORMACJE FORUM Dla nauczyciela Dla ucznia LOGOWANIE


Katalog

Janina Mikos
Muzyka, Program nauczania

Praca kwalifikacyjna do nauczania przedmiotu sztuka - muzyka.

- n +

Podkarpacki Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli w Rzeszowie oddział w Krośnie

WSTĘP

"Zrodziła się ta sztuka z magii, wierzeń z przeżycia wzruszeń, radości, cierpień i uniesień" z poczucia piękna, intymności, ale także i potrzeby wypowiedzi i porozumienia, z zabawy, ale i z kontemplacji. Nadal służy człowiekowi w ten sam wielostronny sposób, choć w ciągu wieków i tysięcy lat jej postacie zmieniały się, bogaciły, komplikowały i wracały do źródeł. Warto więc i dziś szukać w muzyce, tego co odwiecznie ludzkie..."1.

Reforma systemu oświaty w Polsce stworzyła możliwość innego spojrzenia na prawa przedmiotu sztuka w nowoczesnej szkole. Głównym celem edukacyjnym nauczania muzyki i plastyki jest kształtowanie kreatywnej postawy ucznia wobec sztuki i jej wytworów oraz stworzenie możliwości samodzielnego podejmowania działań twórczych w jej zakresie. Dlatego tak wiele stoi zadań przed sztuką jako przedmiotem nauczania w dzisiejszej szkole. Tradycyjnym celem przedmiotu sztuka jest kształcenie twórczej postawy w zakresie dyspozycji poznawczych i emocjonalnych, przygotowanie ucznia do aktywnego uczestnictwa w życiu kulturalnym oraz działalności społeczno-gospodarczej. Jednocześnie nie możemy zapominać o konieczności kształcenia wynikającego ze specyfiki przedmiotu. Idea integracji klasycznej korelacji i wartości treści różnych przedmiotów szkolnych w tym przedmiotów artystycznych muzyki i plastyki pozwala stworzyć dodatkową szansę uatrakcyjnienia procesu dydaktycznego. W procesie nauczania uczeń może lepiej poznać i zrozumieć właściwe zjawiska życia w sztuce, kulturze oraz ich wzajemne związki. Od nauczyciela zależeć będzie w jaki sposób realizowany będzie program nauczania, na ile uda się scalić wiedzę o rzeczywistości z różnych dziedzin nauki. Na ile uda się w procesie nauczania lepiej przybliżyć i zrozumieć właściwe zjawiska w sztuce, kulturze oraz ich wzajemne związki. Nie jest to zadanie łatwe zwłaszcza, że w zakresie samej sztuki różne jej dziedziny operują różnymi środkami wyrazu artystycznego. Sama muzyka jest sztuką organizowanego ruchu dźwięków w czasie i przestrzeni a jej wytworem jest struktura dźwiękowa. Podstawa programowa nie ujmuje jednocześnie charakteru tego przedmiotu a treści skomplikowane nie odpowiadają potrzebom. Nasuwa się pytanie, dlaczego przedmiot muzyka w szkole podstawowej powinien być traktowany poważnie, rzetelnie prowadzony i mieć należyte miejsce w kształtowaniu młodego pokolenia. Realizując program sztuki musimy pamiętać, że
zajęcia muzyczne, plastyczne decydują nie tylko o edukacji ogólnej, ale również wychowują zdrowego psychicznie, kulturalnego człowieka.

ROZDZIAŁ I


Rozwiązania programowe zaproponowane w niniejszej pracy powstały z myślą o wykorzystaniu w Publicznej Szkole Podstawowej nr 3 w Dąbrowie Tarnowskiej. Program adresowany jest dla uczniów klas IV, V, VI. Muzyka będzie prowadzona w wymiarze 1 godziny tygodniowo we wszystkich trzech klasach. Nowatorskie ujęcie programu polega na tym, że:
  • łączy treści różnych przedmiotów i ścieżek edukacyjnych;
  • stwarza uczniom różnorodne możliwości aktywnego działania;
  • nawiązuje do aktualnych wydarzeń z życia codziennego ucznia;
  • rozwija samodzielność uczniów poprzez kształcenie podstawowych umiejętności poszukiwawczych;
  • ćwiczy odpowiedni do wieku (często za pomocą zabawy) sposób myślenia i opisywania świata.
Indywidualna praca z dzieckiem uzdolnionym zaowocowała licznymi o osiągnięciami, co zachęca i zobowiązuje do dalszych poszukiwań. Mocne strony szkoły to dobra współpraca ze środowiskiem i Samorządem Terytorialnym. Dobra baza ułatwia realizację zadań. Istniejąca grupa sprzymierzeńców i sponsorów wspomaga działalność szkoły. Miejscowi "biznesmeni" wspierają szkołę finansowo i materialnie. Słabe strony szkoły to zbyt niskie fundusze z subwencji oświatowej oraz małe możliwości finansowe gminy. Powoduje braki w wyposażeniu szkoły w sprzęt i pomoce dydaktyczne. Dzięki dobrej współpracy z rodzicami, poprzez drobną działalność gospodarczą niektóre braki udaje się eliminować. W szkole panuje również dobry klimat współpracy między nauczycielami. Ustalona misja szkoły, czyli cel istnienia we własnym środowisku, dobra organizacja, precyzyjnie rozpisane zadania pozwalają realizować przyjęte cele. Szkolne zestawy programów i program wychowawczy szkoły stanowią wypracowaną koncepcyjną całość opartą na wspólnie wypracowanych wartościach. W szkole istnieje szczera wymiana poglądów, nauczyciele realizują swoje zamierzenia i ambicje - dbając o własny rozwój. Nie działają samotnie, są wspierani zarówno przez dyrekcję jak i kolegów. Indywidualne plany nauczycieli komponują się z planami zespołów, a te zgodne są z planem rozwoju szkoły.

ROZDZIAŁ II


Śledząc współczesne koncepcje edukacyjne można stwierdzić, iż powtarzają one niejednokrotnie idee w pedagogice już znane, które są obecnie modyfikowane i poddawane weryfikacji. Przykładem tego jest idea integracji w nauczaniu, która obecnie przeżywa swoisty renesans. Integracja w nauczaniu oznacza zgodnie ze słownikowym rozumieniem -s posób nauczania mający na celu pokazanie związków między wszystkimi przedmiotami nauczania oraz ukazywanie nauki jako całości.2 Integracji wiedzy nauczanej na drugim etapie edukacyjnym służy wprowadzenie bloków przedmiotowych i ścieżek edukacyjnych. Ideą podstawy programowej jest ułatwienie przez realizację programów integrowanych i nauczania blokowego lepszego zrozumienia przez uczniów otaczającego ich świata. Cele edukacyjne, zadania i treści na II etapie edukacyjnym wskazują na zaznajamianie uczniów z propedeutyczną wiedzą z wybranych dziedzin. W myśl rozporządzenia MEN z 15 lutego1999 dobieramy program nauczania uwzględniając możliwości uczniów i wyposażenie szkoły adaptujemy program do naszych potrzeb, bądź zespołowo konstruujemy blokowy program nauczania. Zasadniczą myślą podstawy programowej jest dostosowanie etapów kształcenia do etapów rozwoju dziecka. Zgodnie z podziałem Marii Żebrowskiej uczniowie kl. IV-VI sytuują się na przełomie stadium rozwoju młodszego wieku szkolnego i wieku dorastania. Okresowi dojrzewania towarzyszą zmiany w świadomości dziecka, czyli sposobie postrzegania przez nie otaczającego świata. Dzieci potrafią wnikliwie obserwować zjawiska i przedmioty. Ten okres charakteryzuje się także rozwojem wyobraźni, pamięci logicznej, następuje przełom w zakresie twórczości dziecka. Chcą one być samodzielne, potrafią dostrzegać problemy i chcą je samodzielnie rozwiązywać. Znajomość poziomu rozwoju intelektualnego i psychofizycznego dzieci ułatwi sformułowanie celów i zadań edukacyjnych, dobór i układ materiału nauczania oraz ustalenie wymagań edukacyjnych, czyli oczekiwań osiągnięć. Celem nauczania programu sztuki jest przygotowanie ucznia do kontaktu z dziełami sztuki i ich odbioru, pomoc w rozumieniu i przeżywania świata dźwięku, kształtów, barw, rytmu i ruchu, ukierunkowanie jego działań twórczych. Poprzez sztukę uczeń poznaje wartości kulturowe regionu, aktywizuje wrażliwość i wyobraźnię, lepiej poznaje otaczającą rzeczywistość. Sztuka sprzyja ogólnemu rozwojowi ucznia usprawnia funkcje psychofizyczne, fizyczne pobudza do działania, uczy poszanowania wartości i tradycji. Program stwarza wiele możliwości poszukiwania nowych metod realizacji celów edukacyjnych, zadań tematycznych muzycznych i plastycznych. Zachęca do realizacji ścieżek edukacyjnych. Preferuje edukację zdrowotną poprzez zabawy ruchowe i rekreację. Zachęca do poszukiwania, porządkowania i wykorzystywania informacji z różnych źródeł oraz efektywnego posługiwania się technologią informacyjną, rozwija edukację czytelniczą i medialną. Zaleca wychowanie do życia w społeczeństwie poprzez; - przekaz wartości i tradycji w rodzinie, w środowisku lokalnym, - uwzględnia problematykę sztuki ludowej oraz kultury narodowej.

ROZDZIAŁ III

W myśl podstawy programowej nauczyciele powinni dążyć do wszechstronnego rozwoju ucznia jako nadrzędnego celu pracy edukacyjnej. Edukacja szkolna polega na harmonijnej realizacji przez nauczycieli zadań w zakresie nauczania, kształcenia i wychowania. Zadania te tworzą wzajemne uzupełniające się i równoważne wymiary pracy każdego nauczyciela.

Nauczyciele w szkole podstawowej dostosowują sposób przekazywania wiedzy, kształtowania umiejętności i postaw uczniów do naturalnej w tym wieku aktywności dzieci; umożliwiają im poznawanie świata; wspomagają ich samodzielność uczenia się, inspirują ich do wyrażania własnych myśli i przeżyć; rozbudzają ich ciekawość poznawczą oraz motywację do dalszej pracy. Edukacja w szkole podstawowej powinna;
  1. Prowadzić dziecko do nabywania i rozwijania umiejętności czytania, pisania, wykonywania elementarnych działań arytmetycznych, posługiwania się prostymi narzędziami i kształtowania nawyków społecznego współżycia.
  2. Wdrażać poznawanie wymaganych pojęć i zdobywanie wiedzy na poziomie umożliwiającym kontynuację nauki na kolejnym etapie kształcenia.
  3. Dochodzenie do rozumienia, a nie tylko do pamięciowego opanowania przekazywanych treści.
  4. Rozwijanie zdolności myślenia analitycznego i syntetycznego. Traktowanie
  5. wiadomości przedmiotowych w sposób integralny, prowadzący do poznania świata, ludzi i samego siebie.
  6. Stwarzać warunki do rozwijania samodzielności, obowiązkowości,
  7. odpowiedzialności za siebie i innych.
  8. Poznawać dziedzictwo kultury narodowej postrzeganej w perspektywie kultury
  9. europejskiej.
Nauczyciele winni stworzyć uczniom warunki do nabywania umiejętności:
  1. Planowania, organizowania własnej nauki, przyjmowanie za nią odpowiedzialności.
  2. Porozumiewanie się w różnych sytuacjach, prezentowanie własnych poglądów tolerowanie innych, biegłe posługiwanie się językiem ojczystym.
  3. Stwarzać warunki do rozwijania samodzielności, obowiązkowości, podejmowania odpowiedzialności za siebie i najbliższe otoczenie.
  4. Rozwiązywać problemy w twórczy sposób.
  5. Poszukiwać, wykorzystywać informację z różnych źródeł oraz efektywnie się nią posługiwać.
  6. Uczyć negocjacji, rozwiązywania konfliktów i problemów społecznych.
Nauczyciele w swojej pracy wychowawczej wspierając rodziców powinni zadbać, aby uczniowie:
  1. Znajdowali w szkole środowisko wszechstronnego rozwoju osobowego.
  2. Rozwijali dociekliwość poznawczą ukierunkowaną na poszukiwanie prawdy, dobra i piękna w świecie.
  3. Mieli świadomość życiowej użyteczności edukacji.
  4. Umieli odnaleźć własne miejsce w świecie.
  5. Uczyli się szacunku dla dobra wspólnego oraz przygotowywali się do życia w rodzinie, w społeczności lokalnej i w państwie, w duchu przekazu dziedzictwa kulturowego i kształtowania postaw patriotycznych.
Obok zadań wychowawczych nauczyciele powinni wykonywać również działania opiekuńcze i profilaktyczne, odpowiednio do istniejących potrzeb oraz działania mające na celu wyrównywanie szans edukacyjnych uczniów.

Zgodnie z "Podstawą programową" MEN przedmiot sztuka składa się z edukacji plastycznej i muzycznej, wchodzi w skład bloku przedmiotów humanistycznych. Z względu na specyficzne formy i metody pracy z dzieckiem oraz zróżnicowane obszary edukacyjne, przedmioty te realizowane są odrębnie z uwzględnieniem treści integrujących. W procesie realizacji wspólnych działań muzyczno-plastycznych istnieje możliwość kreowania "młodego twórcy (artysty)" wrażliwego na piękno wytworu sztuki, otwartego na działania rozbudzające jego inwencję twórczą.

Nauczanie muzyki w klasach IV - VI wchodzi w skład bloku humanistycznego, w toku kształcenia muzycznego dzieci utrwalają wiadomości z języka polskiego (praca nad tekstem piosenek), historii i nauki o społeczeństwie (muzyka patriotyczna, piosenki historyczne, aspekty wychowawcze, muzyka ludowa, narodowa). Program stwarza wiele możliwości poszukiwania przez nauczyciela nowych dróg urzeczywistniania celów edukacyjnych, zadań tematycznych oraz metod realizacji zagadnień muzycznych i plastycznych. Zachęca do realizacji w trakcie przedmiotu sztuka ścieżek edukacyjnych:
  1. Wychowanie do życia w społeczeństwie:
    • przekaz wartości i tradycji w rodzinie, wspólne świętowanie, spędzanie wolnego czasu;
    • poznanie środowiska, historii regionu, jego tradycji, tradycji własnej rodziny;
    • lokalne i regionalne tradycje, święta, obyczaje i zwyczaje;
    • miejscowe podania, przysłowia, muzyka, architektura, rzemiosło, sztuka ludowa i folklor.
  2. Edukacja czytelnicza i medialna:
    • dzieje pisma, książki, prasy i przekazów medialnych;
    • teatr jako źródło przekazów medialnych.
  3. Edukacja prozdrowotna:
    • zabawy ruchowe;
    • rekreacja.
CELE EDUKACYJNE
  1. Pobudzanie wszechstronnego rozwoju uczniów.
  2. Rozbudzanie twórczej postawy wobec siebie i świata.
  3. Rozwijanie wrażliwości muzycznej i plastycznej.
  4. Rozwijanie zainteresowań, zamiłowań i uzdolnień muzycznych i plastycznych.
  5. Przygotowanie do świadomego i refleksyjnego odbioru muzyki i plastyki dawnej oraz współczesnej.
  6. Stwarzanie możliwości do własnych wypowiedzi realizowanych za pomocą różnorodnych środków artystycznych, aktywizowanie uzdolnień do kreowania wartości estetycznych.
  7. Wyposażanie dziecka w niezbędne umiejętności muzyczne i plastyczne, a także wiedzę z tego zakresu.
  8. Rozwijanie postaw patriotycznych związanych z tożsamością kultury narodowej i regionalnej.
  9. Przygotowanie uczniów do aktywnego i twórczego uczestnictwa w kulturze.
  10. Oddziaływanie przez sztukę na postawę, obyczaje i kulturę uczniów oraz atmosferę ich wzajemnego współżycia.
CELE KSZTAŁCENIA I WYCHOWANIA
  1. Kształtowanie postawy odbiorcy wobec kultury i sztuki.
  2. Komunikowanie się ze światem w języku muzyki i kształcenie umiejętności:
    1. śpiewu indywidualnego i grupowego;
    2. gry na instrumentach perkusyjnych;
    3. posługiwanie się zapisem nutowym w zakresie rytmu i melodii;
    4. improwizacji głosowych, instrumentalnych i ruchowych.
  3. Rozwijanie talentów jako darów, których nie wolno marnować.
  4. Rozbudzanie potrzeby tworzenia i aktywności muzycznej dla rozładowania napięć i emocji.
  5. Poznawanie i prezentowanie piękna jako wartości samej w sobie, umożliwiającej docieranie do dobra w człowieku.
  6. Kształtowanie postaw estetycznych i twórczych wobec zastanej rzeczywistości; możliwość ingerencji i kształtowania otoczenia.
  7. Obcowanie z przejawami sztuki wysokiej rangi dla kształtowania postaw wrażliwych na klasykę będącą przeciwwagą dla małowartościowych wytworów współczesnej kultury masowej.
  8. Kształtowanie postawy poszanowania tradycji sztuki i dziedzictwa kulturowego własnego narodu i narodów sąsiednich.
  9. Budzenie wrażliwości muzycznej przez:
    1. słuchanie muzyki;
    2. rozmowy o sztuce;
    3. odkrywanie muzyki i przenikania się jej z innymi dziedzinami sztuki (literaturą, filmem, teatrem, malarstwem).
  10. Rozwijanie słuchu muzycznego, poczucia rytmu i wyobraźni słuchowo-przestrzennej.
  11. Rozwijanie umiejętności prezentowania własnych pomysłów, oraz ich realizacja przy akceptacji grupy (współdziałanie).
  12. Przygotowanie do roli twórcy prezentującego swoje umiejętności, oraz do roli odbiorców tej twórczości w społeczności szkolnej i lokalnej.
TREŚCI PROGRAMU:

Treści programu nauczania muzyki w drugim etapie kształcenia dla klas IV - VI zawarte są w następujących działach:
  1. Doskonalenie umiejętności wokalnych.
  2. Praktyczna działalność muzyczna.
  3. Taniec, ruch i inne działania.
  4. Odbiór i rozumienie muzyki.
  5. Wiadomości teoretyczne.
  6. Repertuar pieśniowy.
Działy te stanowią integralną całość i mają służyć realizacji celów kształcenia przedmiotu sztuka-muzyka zamieszczonych w programie.

KLASA IV

Materiał nauczania:
  1. Doskonalenie umiejętności wokalnych:
    1. śpiewanie indywidualne i zbiorowe;
    2. nauka pieśni własnego regionu;
    3. melodyka frazy oddechowej;
    4. emisja głosu, ćwiczenia emisyjne.
  2. Praktyczna działalność muzyczna:
    1. wykonywanie na instrumentach perkusyjnych akompaniamentu do piosenek;
    2. czas krótki i długi;
    3. wartości rytmiczne;
    4. zwroty rytmiczne polskich tańców narodowych;
    5. rytmizacja wyliczanek i przysłów;
    6. tworzenie formy wariacyjnej, rondowej AB i ABA w oparciu o frazy rytmiczne;
    7. kanony rytmiczne;
    8. akcenty metryczne, a akcenty taneczne;
    9. artykulacja: staccato i legato.
  3. Taniec, ruch i inne działania:
    1. nauka tańców narodowych i regionalnych;
    2. interpretacje swobodne przedstawiane w różnych formach np. gesty, ruchy, słowa itp.;
    3. interpretacje taneczne krakowiaka i poloneza;
    4. tworzenie librett z wykorzystaniem tematyki obrzędowej, baśniowej, legendarnej;
    5. tworzenie rekompozycji;
    6. tworzenie ilustracji brzmieniowej, onomatopeicznej, dramatycznej itp.;
    7. przedstawienia interpretujące środki wyrazu muzycznego: melodię, rytm, tempo, agogikę i syntezy środków.
  4. Odbiór i rozumienie muzyki:
    1. rozpoznawanie brzmienia instrumentów muzycznych;
    2. interpretacja dramatyzmu przedstawień w muzyce, ilustracyjność muzyki;
    3. interpretacja formy wieloodcinkowej kontrastującej;
    4. interpretacja form narracyjnych wariacyjnych (quodlibet), i rondowych;
    5. interpretacja form nastrojowych (Chopin);
    6. interpretacja form dramatycznych (Moniuszko);
  5. Wiadomości teoretyczne:
    1. dynamika (piano, forte, echo, kontrasty);
    2. wiadomości biograficzne (Chopin, Moniuszko);
    3. tempo: wolne (lento), szybkie (allegro) i umiarkowane (moderato);
    4. kanon;
    5. budowa piosenek;
    6. polskie tańce narodowe;
    7. obrzędy i zwyczaje własnego regionu.
  6. Repertuar wokalny:
    1. hymn narodowy;
    2. hymny innych państw;
    3. wybrane piosenki i melodie dziecięce (obrzędowe, świąteczne, weselne, pasterskie, kolędy i inne);
    4. piosenki ułożone przez dzieci do własnych tekstów poetyckich;
    5. kanon "Panie Janie";
    6. wybrane piosenki z podręcznika dla klasy IV i śpiewników.
KLASA V

Materiał nauczania:
  1. Doskonalenie umiejętności wokalnych:
    1. śpiewanie indywidualne i grupowe zgodnie z rysunkiem melodycznym;
    2. ćwiczenia rozszerzające skalę głosu dziecka;
    3. doskonalenie emisyjne głosu;
    4. śpiewanie piosenek jednogłosowych z akompaniamentem i bez akompaniamentu;
    5. realizowanie w śpiewie oznaczeń dynamicznych: piano, forte, mezzo piano, mezzo forte;
    6. śpiewanie: staccato, legato, moderato;
    7. stosowanie rozszerzeń (crescendo) i zawężeń (decrescendo);
  2. Praktyczna działalność muzyczna:
    1. muzykowanie na instrumentach melodycznych i perkusyjnych;
    2. tworzenie ilustracji muzycznych do znanych wierszy;
    3. tworzenie homofonii rytmicznej zachowującej nastrój i fakturę brzmienia;
    4. tworzenie zebrzmień przy pomocy technik tworzących faktury polifoniczne lub polifonizacji akordu, z zachowaniem tonacji durowej;
    5. akompaniamenty do piosenek na instrumentach melodycznych i perkusyjnych.
  3. Taniec, ruch i inne działania:
    1. wykonywanie w postaci ruchu rytmu z uderzeniem pulsu;
    2. wprowadzenie dyrygowania na "dwa" i "trzy";
    3. układanie akompaniamentów ruchowo-kolorystycznych instrumentalnych i melodycznych;
    4. interpretowanie ruchowe i artystyczne, "dyrygowanie utworem";
    5. zabawy taneczne i polskie tańce narodowe;
    6. dyrygowanie na "dwa", lub "trzy" prostych piosenek.
  4. Odbiór i rozumienie muzyki:
    1. czytanie tekstów rytmicznych piosenek z pulsem rytmu, tekstem poetyckim i z zachowaniem fraz oddechowych, dykcji i ortofonii;
    2. czytanie rytmiczne tekstu z próbami odwzorowań intonacyjnych, melodyczne i z ekspresją uczuciową;
    3. zapisywanie prostych fraz rytmicznych ze słuchu;
    4. czytanie fraz rytmicznych z akcentami metrycznymi;
    5. określanie miary taktowej;
    6. brzmienie instrumentów (perkusyjnych, smyczkowych, klawiszowych, szarpanych);
    7. słuchanie wybranych utworów (Bacha, Szymanowskiego, Mozarta, Czajkowskiego)
  5. Wiadomości teoretyczne:
    1. podstawowe wiadomości o środkach wyrazu muzycznego (rytm, melodyka, kolorystyka i dynamika);
    2. wybrane wiadomości z życia i twórczości: Mozarta, Szymanowskiego, Bacha, Czajkowskiego, oraz rozszerzenie wiadomości o Moniuszce i Chopinie;
    3. współczesna muzyka polska kontynuująca tradycję (W. Kilar, W. Lutosławski, K. Penderecki).
  6. Repertuar wokalny:
    1. pieśni: "Hulanka" F. Chopina i "Kozak" S. Moniuszki;
    2. wybrane piosenki i kantyczki ludowe;
    3. popularne kanony;
    4. wybrane piosenki dla dzieci z podręcznika dla klasy V i śpiewników.
KLASA VI

Materiał nauczania:
  1. Doskonalenie umiejętności wokalnych:
    1. ćwiczenia oddechowe, dykcyjne i emisyjne;
    2. śpiewanie utworów poprawnie pod względem melodycznym i rytmicznym;
    3. śpiew solowy z akompaniamentem i bez akompaniamentu;
    4. śpiewanie różnymi sposobami: staccato, legato, mormorando, crescendo, decrescendo;
    5. wyrównywanie brzmienia głosów podczas śpiewu grupowego.
  2. Praktyczna działalność muzyczna:
    1. ćwiczenia zapisu ze słuchu prostych fraz muzycznych, melodyczno-rytmicznych, metro-rytmicznych śpiewanych nazwami solmizacyjnymi przez nauczyciela;
    2. wykonywanie głosem sylaborytmami bądź instrumentalnie fraz metro-rytmicznych;
    3. ćwiczenie zmian w ekspresji wyrazowej wypływających z zastosowania zmian metrycznych przez proste zestawienia fragmentów znanych piosenek, próby opisywania zjawisk (polimetria);
    4. układanie rytmicznego i melodycznego wstępu do piosenek;
    5. akompaniament instrumentalny do poznanych piosenek metodą ze słuchu i za pomocą nut;
  3. Taniec, ruch i inne działania:
    1. realizacja prostych układów ruchowych przy akompaniamencie muzyki (rytmizacja);
    2. taktowanie na "dwa", "trzy", "cztery";
    3. reagowanie ruchem na akcenty w muzyce (mocne części taktu);
    4. propozycje oprawy muzycznej i tanecznej szkolnych uroczystości.
  4. Odbiór i rozumienie muzyki:
    1. tempo obiektywne, a subiektywne utworu, relacje pomiaru przez metronom tempa, zapisu tempa, a opisu własnego odbioru (relatywność zjawisk w agogice);
    2. próby zapisu dowolnego fragmentu znanych melodii z pamięci i odtwarzanie;
    3. zmiany nastrojowe w melodii przez wprowadzenie znaków barwiących tok melodii na miękki i twardy (moll i dur) oraz zagęszczający ekspresję - analiza i opis zjawisk;
    4. instrumenty klasycznej orkiestry, rodzaj charakterystycznych grup wyrazowych, oraz funkcje opisowe, narracyjne, znaczeniowe i stylistyczne w muzyce;
    5. relacje wyrazowe i estetyczne jako cechy stylów znanych faktur brzmieniowych i wyrazowych;
    6. faktura wyrazowa i stylistyczna instrumentów (skrzypce, gitara, fortepian, keyboard, organy);
    7. wyróżnienie formy wariacyjnej, rondowej trzyczęściowej ABA i dwuczęściowej AB;
    8. tworzenie i analiza materiału w oparciu o schematy i programy komputerowe.
  5. Wiadomości teoretyczne:
    1. melodyka instrumentów i jej rola wyrazowa i estetyczna;
    2. świat baśni w baletach Piotra Czajkowskiego i Igora Strawińskiego;
    3. kultura węgierska w wybranych utworach Franciszka Liszta;
    4. Ludwig van Beethoven - przyroda i ludzkość;
    5. muzyka filmowa W. Kilara;
    6. muzyka Podhala w twórczości K. Szymanowskiego i W. Kilara;
    7. tradycje chopinowskie i moniuszkowskie w polskiej kulturze współczesnej;
    8. muzyka organowa J. S. Bacha;
    9. Mozart - legenda i piękno jego muzyki.
  6. Repertuar wokalny:
    1. Rota" F. Nowowiejskiego;
    2. Mazurek Trzeciego Maja";
    3. wybrane piosenki z podręcznika dla klasy VI i śpiewników.
  7. Literatura muzyczna:
    1. I. Strawiński: fragmenty baletów "Ognisty ptak" i "Pietruszka";
    2. F. Liszt: XII "Rapsodia węgierska";
    3. W. Kilar: "Krzesany", muzyka filmowa ("Salto", "Pan Tadeusz");
    4. Ludwig van Beethoven: wybrane fragmenty symfonii.
ZAŁOŻONE OSIĄGNIĘCIA UCZNIÓW

Po ukończeniu II etapu kształcenia w zakresie muzyki uczeń powinien umieć w dziedzinie:
  1. Doskonalenia umiejętności wokalnych:
    • zaśpiewać indywidualnie i w grupie, w miarę możliwości poprawnie pod względem intonacyjnym i wykonawczym, pieśni obowiązkowe, wybrane pieśni własnego regionu, wybrane pieśni patriotyczne oraz piosenki popularne;
    • zaśpiewać łatwe ćwiczenia emisyjne, poprawnie artykułując samogłoski;
    • zaśpiewać piosenki realizując oznaczenia oddechowe;
    • zaśpiewać odpowiedź na muzyczne pytanie nauczyciela.
  2. Praktycznej działalności muzycznej:
    • prawidłowo trzymać i posługiwać się szkolnymi instrumentami perkusyjnymi i melodycznymi;
    • zagrać na instrumentach perkusyjnych i melodycznych prosty akompaniament do wybranych piosenek;
    • rozpoznawać słuchem brzmienie szkolnych instrumentów perkusyjnych i melodycznych;
    • wykonać na wybranym instrumencie odpowiedź na rytmiczne pytanie nauczyciela.
  3. Ruchu przy muzyce:
    • wykonać krok podstawowy wybranego tańca własnego regionu;
    • wykonać krok podstawowy tańców narodowych;
    • reagować ruchem na zmiany w muzyce, np. wysoko - nisko, wolno - szybko, cicho - głośno;
    • zareagować ruchem na zmiany rytmiczne - marsz, bieg, pauza;
    • prawidłowo wykonywać ćwiczenia oddechowe z muzyką (z równoczesnym unoszeniem i opuszczaniem ramion).
  4. Odbioru u rozumienia muzyki:
    • rozpoznawać polskie tańce narodowe;
    • rozpoznać (określić) rodzaj wykonania: muzyka instrumentalna, wokalna, symfoniczna, kameralna, solowa;
    • rozpoznać grupy instrumentów: smyczkowych, perkusyjnych, dętych drewnianych i blaszanych, klawiszowych oraz je wymienić;
    • rozpoznać rodzaje zespołów wokalnych: chóry żeńskie, męskie i mieszane;
    • nazwać instrument solowy w słuchanym fragmencie muzyki;
    • rozpoznać oraz nazwać dźwięki najbliższego otoczenia i przyrody.
  5. Wiadomości o muzyce:
    • znać przykłady pieśni i tańców własnego regionu;
    • umieć wymienić obrzędy i zwyczaje ludowe własnego regionu (np. jasełka, topienie marzanny, dyngus) i innych regionów;
    • znać podstawowe znaki muzyczne - cała nuta, półnuta, ćwierćnuta, pauza oraz miejsce ich zapisywania - pięciolinię, klucz wiolinowy;
    • umieć wymienić najważniejsze święta i utwory z nimi związane (Święto Odzyskania Niepodległości, Uchwalenie Konstytucji 3 maja, Święta Bożego Narodzenia);
    • umieć wymienić słynnych polskich kompozytorów oraz przykłady ich kompozycji, np. F. Chopin Życzenie, S. Moniuszko Prząśniczka.
Ocenianie uczniów z przedmiotu sztuka jest skomplikowane i złożone. Ustalenie trwałych i obiektywnych kryteriów oceniania z muzyki i plastyki stanowi trudne, lecz możliwe do wykonania zadanie. Nauczyciel uczący sztuki powinien opracować własny system oceniania uwzględniając zasadę, że każdy uczeń jest w stanie rozwijać się i czynić postępy w trakcie nauki. Opracowując przedmiotowy system oceniania należy założyć, że ocenianie:
  • jest integralną formą procesu uczenia się i nauczania;
  • wskazuje, co dziecko wie, jak posługuje się zdobytą wiedzą i jak wykorzystuje umiejętności;
  • wspiera dziecko w rozwoju;
  • jest wskazówką do dalszej pracy;
  • uwzględnia samodzielność, pomysłowość, śmiałość i inicjatywę, chęci i zaangażowanie ucznia;
  • jest przyjazne dziecku;
  • uczy rzetelnego stosunku do pracy własnej i cudzej;
  • uświadamia uczniom, co można w następnej pracy zrobić lepiej i jak to zrobić;
  • jest systematyczne;
  • kryteria oceniania powinny być jasne, zrozumiałe i znane.
PROCEDURY OSIĄGANIA CELÓW KSZTAŁCENIA

Nauczanie przedmiotów artystycznych wymaga od nauczyciela znajomości problemów sztuki, potrzeb uczniów, właściwych metod oraz odpowiednich procedur, które zastosowane w czasie lekcji mają przyczynić się do powstawania szkoły otwartej, twórczej, nasyconej inicjatywą, atrakcyjnej, pozbawionej przymusu, lęku i nudy. W takiej szkole zajęcia ze sztuki będą kształcące i przyjazne uczniom, a nauczycielowi dostarczą satysfakcji i dodatkowej motywacji do twórczej pracy zawodowej. Świadome i systematyczne stosowanie różnorodnych metod w procesie dydaktycznym ze szczególnym uwzględnieniem celów edukacyjnych, zajęć oraz treści programowych jest możliwe dzięki:
  • lekcjom poświęconym percepcji dzieł muzycznych;
  • lekcjom wprowadzającym wiadomości i umiejętności z zakresu muzyki;
  • zajęciom opartym na swobodnym wyrażaniu gestem, ruchem, mimiką, śpiewem oraz towarzyszącym działaniom plastycznym przeżyć i uczuć;
  • udziałowi w koncertach, uroczystościach, przeglądach twórczości, przedstawieniach, zabawach muzycznych;
  • lekcjom poświęconym kontaktom z placówkami kultury i sztuki;
  • lekcjom poświęconym działaniom twórczym;
  • rozbudzaniu aktywności muzycznej;
  • prezentacjom własnej twórczości muzycznej;
  • budzeniu motywacji do zajmowania się muzyką;
  • swobodnym i spontanicznym zabawom przy muzyce;
  • rozwijaniu wyobraźni ruchowo-przestrzennej;
  • poznawaniu tradycji, piosenek, tańców, strojów, zwyczajów i kultury własnego narodu oraz narodów sąsiednich.
ZAKOŃCZENIE

Treści kształcenia zawarte w kolejnych działach stanowią integralną całość. Zawierają one zespół wskazań dotyczących treści, zakresu wiedzy, działań uczniów oraz wykaz umiejętności. Dobór treści kształcenia w programie jest dostosowany do potrzeb i zainteresowań dzieci, z drugiej zaś strony odpowiada potrzebom przygotowania młodzieży do uczestnictwa w zróżnicowanych obszarach współczesnej kultury i sztuki.

Program sztuki-muzyki jest powiązany z treściami innych przedmiotów: plastyki, historii, języka polskiego, języków obcych, a także z informatyką. Nauczyciele tych przedmiotów powinni ze sobą współpracować, tak aby można zintegrować działania, nie powielać treści kształcenia lecz kierować uwagę dzieci w adekwatne do każdego z tych przedmiotów problemy rozwijające uzdolnienia. i poszerzające zainteresowania.

W programie przewidziano różnorodne działania. Funkcją muzyki jako dziedziny sztuki nie jest informowanie, lecz przede wszystkim rozbudzanie przeżyć, odbieranie nastroju, a także wsłuchiwanie się w warstwę brzmieniowo-strukturalną oraz poszukiwanie w utworach muzycznych warstwy znaczeniowo-symbolicznej.

Muzyka, której uczniowie słuchają w czasie zajęć pozwala na intensyfikowanie przeżyć rzeczywistych poprzez subiektywny odbiór względem piękna i przekazywania wzruszeń.

Aktywność muzyczna pozwala doświadczyć wielorakich wrażeń, od skrępowania i tremy przez radość tworzenia, satysfakcję z działania po rozładowanie emocji i autentyczną dobrą zabawę.

Przypisy:

1 M. Przychodzińska - Kaciczak, Zrozumieć muzykę, Warszawa 1984, s.295
2 Leksykon PWN Warszawa 1972 s. 450

Literatura:

Podstawa programowa MEN;
Programy nauczania sztuki-muzyki MEN;
Podręczniki do muzyki dla klas IV-VI: M. Tomaszewska, Muzyka;
Burowska Z., Psychodydaktyka muzyki;
Burowska Z., Słuchanie i tworzenie muzyki w szkole;
Encyklopedia instrumentów muzycznych świata;
Leksykon PWN;
Lipska E. i Przychodzińska M., MuzykaIV - Polska mowa;
Przychodzińska-Kaciczak M., Zrozumieć muzykę;
Wojnar I., Wychowanie estetyczne dzieci i młodzieży;
Żebrowska M., Psychologia rozwojowa dzieci i młodzieży.

Opracowanie: mgr Janina Mikos

Zgłoś błąd    Wyświetleń: 3310


Uwaga! Wszystkie materiały opublikowane na stronach Profesor.pl są chronione prawem autorskim, publikowanie bez pisemnej zgody firmy Edgard zabronione.


BAROMETR


1 2 3 4 5 6  
Średnia ocena: 5



Ilość głosów: 2

Serwis internetowy, z którego korzystasz, używa plików cookies. Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z serwisu, w celu administrowania serwisem, poprawy jakości świadczonych usług w tym dostosowania treści serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania behawioralnego reklamy (dostosowania treści reklamy do Twoich indywidualnych potrzeb). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do Internetu oraz w Polityce prywatności plików cookies.
Dowiedz się więcej.