Czas: 90 minut

Cele operacyjne

Uczeń potrafi:

• nazwać rodzaje i gatunki literackie
• zdefiniować pojęcie "dramat"
• wskazać znaki teatru
• nazwać cechy gatunkowe dramatu
• wyszukać cechy dramatu w dowolnym utworze dramatycznym
• uważnie wysłuchać recytacji bajki
• nazwać rodzaje rymów
• wyodrębnić postacie występujące w utworze
• podzielić tekst na akty i sceny
• odróżnić monolog od dialogu
• ułożyć tekst poboczny
• podjąć próbę samodzielnego przekształcenia wybranej bajki na dramat

Metody

• słowna - praca z tekstem
• oglądowa - oglądanie przyniesionych utworów dramatycznych
• praktycznego działania - przekształcenie tekstu bajki na dramat

Formy

• indywidualna
• zespołowa
• zbiorowa

Przebieg lekcji

1. Zaangażowanie

N.: Ostatnio na lekcjach mówiliśmy o różnorodności i bogactwie znaków teatralnych. Zajmowaliśmy się także dramatem jako utworem przeznaczonym do wystawienia w teatrze. Wykorzystując waszą dotychczasową wiedzę, spróbujemy dzisiaj na lekcji przekształcić tekst bajki na dramat. W ten sposób wcielimy się w rolę dramatopisarza. Zapiszcie temat lekcji. Do tej niełatwej, bo po raz pierwszy wykonywanej, ale bardzo ciekawej i twórczej pracy musimy się dobrze przygotować.

2. Badanie

N.: Najpierw przypomnimy sobie wiadomości związane z utworem dramatycznym. Odpowiedzcie na następujące pytania:

• Jakie znacie rodzaje literackie?
• Jakie są wyznaczniki rodzajów literackich?
• Czym różni się utwór dramatyczny od utworu epickiego? (budowa zewnętrzna dramatu)
• Czy możecie wymienić znaki teatru? (słowo, intonacja głosu, mimika, gesty, kostiumy, charakteryzacja, rekwizyty itd.)

Prosiłam, abyście na dzisiejszą lekcję przynieśli różne utwory dramatyczne. Sprawdzimy, czy zawierają wszystkie elementy, o których mówiliśmy.

(Uczniowie wskazują w utworach dialogi, monologi, didaskalia, podział na akty i sceny)

3. Przekształcenie

N.: Przeczytam wam teraz bajkę Ignacego Krasickiego "Czapla, ryby i rak", którą przekształcimy na dramat.

(Odczytanie bajki przez nauczyciela)

• Wyodrębnijcie postacie występujące w utworze.
• Na ile aktów możemy podzielić utwór?
• Jakie rymy występują w bajce?

Wykorzystując posiadane wiadomości zredagujemy tekst dramatu.

(Uczniowie wypisują postacie. Następnie pod kierunkiem nauczyciela przekształcają bajkę w dramat. Część pracy uczniowie wykonują w zespołach)

4. Prezentacje

(Przykładowy tekst dramatu)
Akt pierwszy

Scena I
Jezioro, stara czapla, na dziobie okulary

CZAPLA
Sama

(Ten fragment nauczyciel może podać jako przykład)

Jestem stara, tak to bywa,
Trochę ślepa, trochę krzywa.
Ryb łowić już nie mogę,
Więc, na jakiś koncept się wzmogę.

Scena II

Do Czapli podpływają ryby

(Praca zbiorowa pod kierunkiem nauczyciela)

CZAPLA
tajemniczym głosem

Rybki, wy nie wiecie,
A tu o was idzie przecież!

RYBY
z prośbą w głosie

Wiedzieć byśmy chciały,
Czego obawiać się byśmy miały

CZAPLA
rozgląda się, ścisza głos

Wczoraj, z wieczora,
Wysłuchałam jak rybacy
Narzekali na wiele pracy.
Mówili: "Wodę w stawie spuścimy
I wszystkie ryby złowimy"
Mówili, że nie będziecie mieć otuchy,
Kiedy staw będzie suchy.

RYBY
z płaczem

Ratuj nas koniecznie,
Bo jest bardzo niebezpiecznie

CZAPLA
udając współczucie

Złemu można zaradzić,
I gdzie indziej was osadzić.
Jest tu drugi staw blisko,
Tam obierzcie siedlisko.
Chociaż pierwszy wysuszą,
Z drugiego was nie ruszą.

RYBY
Więc nas przenieś do stawu drugiego,
Abyśmy uniknęły złego

CZAPLA
Dobrze, dam się użyć.
Zacznę wam służyć.

Akt drugi
Scena I
Droga łącząca dwa stawy, po obu stronach krzewy, czapla niesie w dziobie rybę

(Praca w zespole, w razie problemu nauczyciel pomaga uczniom.)

CZAPLA
do siebie

Będę jedną po drugiej brała,
I powoli je zjadała.

Kilka razy wraca po ryby i zjada je po drodze

Scena II
ta sama droga
CZAPLA
do siebie

Mam ochotę wielką niesłychanie,
Zjeść raka na drugie danie.
Bierze w dziób raka i kieruje się w stronę krzaków

RAK
do siebie

Widzę, że mnie niesie w krzaki.
Zachciało jej się skosztować i raki.
Postrzegam zdradę, o zemstę się pokuszę.
Dobrze za kark ujmę i czaplę uduszę.

dusi czaplę

Tak zdrajcom bywa,
Padła nieżywa.

5. Refleksja

Nauczyciel:

1. Czego nowego dowiedzieliście się na lekcji?
2. Czego się nauczyliście?
3. Czy praca sprawiła Wam dużo radości?

Mam nadzieję, że po dzisiejszej lekcji zrozumieliście, że tworzenie dramatu jest pracą ciężką, ale pouczającą i dającą wiele satysfakcji. Chciałabym, aby wśród waszych zainteresowań obok filmu znalazł się także teatr. Warto tej dziedzinie sztuki poświęcić swój czas. Z pewnością nie będzie to czas stracony.

Praca domowa
Wybierz jedną z bajek I. Krasickiego i przekształć ją na dramat.

Opracowanie: Danuta Stremlau
Zespół Szkół w Debrznie

Wyświetleń: 9328