Treści kształcenia:
- Przykłady różnych form organizacji danych.
- Zagadnienia etyczne i prawne związane z ochroną własności intelektualnej i ochroną danych.
- Przykłady wyszukiwania i zapisywania informacji w bazach danych.
Działania:
- Uczniowie poznają różne formy organizacji danych.
- Uczniowie wyszukują informacje w bazach danych,
- Uczniowie przeglądaj zawartość baz danych,
- Uczniowie sortują, oznaczają rekordy.
- Uczniowie wpisują, zmieniają i poprawiają dane w bazie,
- Uczniowie dodają i usuwają rekordy,
- Uczniowie zapisują zmodyfikowane bazy danych.
- Uczniowie dyskutują o poufności niektórych danych.
Osiągnięcia:
- Uczniowie potrafią korzystać z różnych źródeł informacji, dostępnych za pomocą komputera.
- Uczniowie rozumieją normy prawne dotyczące ochrony danych.
Nowe pojęcia:
- Baza danych
- Rekord, pole
- Programy obsługi baz danych.
- Filtrowanie.
Oprogramowanie:
Podczas zajęć wykorzystywane są programy ze środowiska Windows - WORKS i WORD. Uczniowie mają do dyspozycji gotowe bazy danych, zgromadzone na płycie CD dołączonej do podręcznika "Informatyka 2000". Korzystając z nich będą wyszukiwać, sortować a następnie uzupełniać i modyfikować informacje.
Czas trwania zajęć - 3 godziny lekcyjne.
Lekcja 1. Podstawowe informacje o bazach danych
Przebieg zajęć:
Uczniowie zetknęli się już z bazami danych np. tabela w dzienniku lekcyjnym, zawierająca dane osobowe wszystkich uczniów. Można więc rozpocząć rozmowę o bazach danych od wymieniania przez uczniów znanych im zbiorów informacji:
- Książka telefoniczna,
- Katalog książek w bibliotece,
- Kartoteka pacjentów w przychodni lekarskiej,
- Osobisty notes z adresami.
Zwracamy uwagę na jednorodność informacji w podanych przykładach i wprowadzamy pojęcie bazy danych, rekordu, pola rekordu, programów obsługi baz danych.
Dyskutujemy z uczniami na temat poufności niektórych danych, sposobach ich ochrony, konsekwencjach wykorzystania przez nieuprawnione osoby.
Ćwiczenie:
- Zapoznaj się z budową bazy SSAKI.
- Odczytaj nazwy pól, sprawdź, jakie dane o zwierzętach zgromadzono w bazie.
- Odpowiedz na pytanie: jak brzmi nazwa ssaka, o którym informacje zebrano w ostatnim rekordzie?
- Przełącz się z widoku tabeli na widok formularza zawierającego podstawowe informacje o tym ssaku. (wkleić rys. 160)
- Odczytaj w widoku formularza informacje na temat tapira górskiego, a następnie zamknij bazę danych.
Lekcja 2. Praca z gotowymi bazami danych.
Przebieg lekcji:
Uczniowie znają już sposób przeglądania tabeli w arkuszu Excel. Ponadto po otwarciu bazy zwracamy ich uwagę na możliwość korzystania z przycisków przeglądania rekordów, oraz konieczność dobrania odpowiedniego widoku bazy przy odpowiadaniu na pytania (widok formularza lub tabeli).
Ćwiczenie 1.
- Przeglądając bazę MINERAŁY, odpowiadamy na pytania:
- Jaki minerał opisany jest w rekordzie 35?
- Do czego wykorzystywano w średniowieczu minerał opisany w rekordzie 8?
- Jakie barwy mają poszczególne odmiany minerału z rekordu 10?
- Czy minerały z rekordów 9. i 10. należą do tej samej grupy?
- O jakim minerale jest mowa w ostatnim rekordzie bazy?
Po wykonaniu ćwiczenia zamknij bazę danych.
Efektywność wyszukiwania informacji zależy od zastosowanej metody. Zalecamy więc uczniom:
- posłużenie się poleceniem ZNAJDŹ z menu EDYCJA.
- zastosowanie sortowania rekordów,
- zastosowanie filtru
Ćwiczenie 2.
- Sprawdź w bazie danych WULKANY ŚWIATA , czy na takim zimnym kontynencie jakim jest Antarktyda, występuje choć jeden wulkan.
- Wyszukaj wszystkie wulkany występujące w Ameryce Północnej.
- Uporządkuj wulkany według wysokości - od najwyższego do najniższego. Zapisz posortowaną bazę danych na dyskietce .
Przed wykonaniem kolejnego ćwiczenia omawiamy z uczniami schemat tworzenia filtru.
Ćwiczenie 3.
W bazie danych MINERAŁY wyszukaj wszystkie minerały należące do grupy WĘGLANY i porównaj ich łupliwość.
Aby zapamiętać utworzony filtr, zapisz zmodyfikowaną bazę na dyskietce pod nazwą WĘGLANY.
Ćwiczenia utrwalające nabyte umiejętności.
W bazie danych SSAKI:
- wyszukaj rekord HIPOPOTAM i widoku formularza odczytaj informacje o tym zwierzęciu,
- uporządkuj zwierzęta wg ciężaru - od najcięższego do najlżejszego,
- zastosuj filtr GRYZONIE.
Umiejętność wyszukiwania informacji uczniowie będą doskonalić korzystając z licznych baz dostępnych w sieci Internet.
Lekcja 3. Wprowadzanie i modyfikacja danych w bazie danych.
Przebieg zajęć:
Uczniowie znają już sposób wpisywania i zmieniania danych w arkuszu kalkulacyjnym. Będą wprowadzać informacje do pół w widoku tabeli i formularza.
Ćwiczenie 1.
a) Uzupełnij bazę danych WULKANY ŚWIATA o niektóre informacje z poniższej tabeli:
| Nazwa wulkanu | Kontynent | Położenie | Wysokość [m] | Ostatnia erupcja |
| Etna | Europa | Włochy (Sycylia) | 3323 | 1991 |
| Fudżi | Azja | Japonia (Honsiu) | 3776 | 1707 |
| Katmai | Ameryka Północna | USA (Alaska) | 2047 | 1965 |
| Krakatau | Azja | Indonezja (Krakatau) | 813 | 1980 |
| Wezuwiusz | Europa | Włochy | 1277 | 1944 |
b). Na końcu bazy danych umieść nowe rekordy zawierające informacje z poniższej tabeli:
| Nazwa wulkanu | Kontynent | Położenie | Wysokość [m] | Ostatnia erupcja |
| Beerenberg | Europa | Norwegia | 2278 | 1971 |
| Askja | Europa | Islandia | 1510 | 1961 |
| Pico Gorda | Europa | Portugalia | 1021 | 1968 |
c). Posortuj bazę w porządku alfabetycznym nazw wulkanów i zapisz na dyskietce pod nazwą WULKANY (nie zamykaj bazy).
d). Usuń z bazy informacje o wszystkich nieamerykańskich wulkanach (zbuduj i zastosuj odpowiedni filtr).
e). Zapisz utworzoną nową bazę na dyskietce pod nazwą WULKANY AMERYKAŃSKIE.
Blok lekcji przeznaczony jest dla klas pierwszych.
Opracowanie: mgr Urszula Bocian
mgr Maria Stolińska.
