Niepłynność fizjologiczna mowy pojawia się u dzieci w wieku od 2 do 4 lat, przy czym nie należy traktować tych granic bardzo ściśle. Fizjologiczna oznacza, że mieści się w granicach prawidłowego rozwoju, jest naturalna.

Termin "niepłynność fizjologiczna mowy" oznacza pewne przejściowe zaburzenia mowy dziecka. Zaburzenia te mogą się ujawniać lub nasilać w określonych okolicznościach np. przy zdenerwowaniu, zmęczeniu czy też rozmowie z obcymi osobami. Czasami zaburzenia te towarzyszą dziecku stale i w jednakowym stopniu przez pewien okres.

      Główną przyczynę niepłynności fizjologicznej mowy stanowi różnica pomiędzy bogactwem i różnorodnością doznań dziecka a możliwościami ich wypowiedzenia, "ubrania w słowa" tego, co dziecko myśli, czuje, co zauważyło.

I nie chodzi tu o zbyt mały zasób słów. Dzieci porozumiewające się za pomocą pojedynczych wyrazów nie jąkają się. Takie jąkanie jest przypadłością dzieci wypowiadających się w sposób bardziej skomplikowany, budujących zdania, usiłujących zbudować dłuższą wypowiedź. Dziecko pragnie szczegółowo i dokładnie odtworzyć to co widziało, przeżyło. Jednak pewne czynniki przeszkadzają mu w tym. A są to:

• wysoki poziom emocji - powoduje zaburzenie oddychania, skrócenie oddechu
• niski poziom zautomatyzowania procesu przełożenia myśli na słowa
• nie utrwalone wzorce zdaniowe - powodują, że wypowiedź jest poszarpana, pełna wykrzykników, zdań niedokończonych, oderwanych
• pośpiech - pośpiech spowodowany pragnieniem szybkiego podzielenia się z najbliższymi swoimi myślami wzmaga napięcie uczuciowe i utrudnia sprawne mówienie
• zbyt mała sprawność narządów artykulacyjnych - nie pozwala na płynne wypowiadanie, wymawianie wyrazów i zdań

O niepłynności fizjologicznej możemy więc mówić w stosunku do dzieci, których bogactwo przeżyć nie koreluje z umiejętnościami wypowiedzenia. Często towarzyszy temu wzmożone napięcie, niecierpliwość. Stąd też biorą się zaburzenia oddychania: spłycony oddech, zachłystywanie się powietrzem, brak tchu.

     Warto w tym momencie dodać, że przeciągające się w czasie i nasilające jąkanie fizjologiczne, zwłaszcza uświadamiane dziecku, może przekształcić się w jąkanie nawykowe.

Dlatego tak ważne jest aby nie uświadamiać dziecku jego trudności i nie zwracać uwagi na jego potknięcia. Nie można również pokazywać, że martwimy się czy denerwujemy z powodu jego kłopotów z mówieniem.

      Przede wszystkim musimy dać dziecku dostatecznie dużo czasu na wyrażenie tego, co ma do powiedzenia. Nie upominajmy: "mów wolniej", "mówisz jak karabin maszynowy", bo wywoła to efekt odwrotny do zamierzonego.

      Trzeba dać dziecku spokojnie i samodzielnie pokonać trudności wynikające z rozwoju.

I na koniec należy pamiętać o powiedzeniu: "jąkanie rodzi się w uszach matki, nie w ustach dziecka".

Opracowanie: Bożena Konopka

Wyświetleń: 1543