AWANS INFORMACJE FORUM Dla nauczyciela Dla ucznia LOGOWANIE


Katalog

Andrzej Czupryna, Małgorzata Chmura
Edukacja regionalna, Konspekty

"Czas zaklęty w starych kapilczkach"

- n +

Czas zaklęty w starych kapliczkach - warsztaty w Podlipiu i okolicach

Szkoła: Gimnazjum im. st. sierż. I. Łazarza ps. "Lot" w Podlipiu

Punkt wyjścia
obiekt:
kapliczki na terenie gminy Bolesław

problematyka
- znaczenie obiektów kultu na terenie gminy Bolesław
- twórczość ludowa jako inspiracja do własnych działań
- zderzenie teraźniejszości z przeszłością

Cele merytoryczne

- tradycja stawiania kapliczek ku czci świętych
- dostrzeganie symboli wiary
- umiejętność dostrzegania wartości ważnych dla mieszkańców

plastyczne
- poznanie różnych technik malarskich między innymi techniki malowania na szkle w nawiązaniu do twórców ludowych
- wykonanie prac dowolną techniką
- sfotografowanie obiektów
- przetwarzanie zdjęć techniką komputerową wydanie kalendarza lub folderu

emocjonalne
- pobudzenie do refleksji nad zapomnianymi obiektami - wotami wdzięczności
- ukazywanie wpływu wiary na życie naszych przodków
- wzmocnienie więzi teraźniejszości z przeszłością

Realizacja śladami historii

W naszych warsztatach istotną rolę odegrała chęć przybliżenia młodzieży sposobu pojmowania świata przez przodków. Za najlepszy sposób realizacji tego zamierzenia uznaliśmy bezpośredni kontakt młodych ludzi z ginącą bezpowrotnie kulturą. Myśląc o historii zauważyliśmy rzeczy niesamowite, bo na co dzień pomijane. Chodzi mianowicie o tytułowe kapliczki, wota wdzięczności darowane niegdyś Bogu przez naszych ojców i dziadków. Dopiero w konfrontacji ze współczesną kulturą wyszedł na jaw fenomen dawnych dziejów. Z pozoru tylko nieciekawe, niekiedy zaniedbane przydrożne figury, po bliższym przyjrzeniu się ich dziejom ujawniły skrywane nam dotąd tajemnice. Sami uczniowie wykazali się wielką inwencją pod naszym kierownictwem. Zaraz po ustaleniu trasy wycieczki dotarliśmy do najstarszych mieszkańców. Liczne pytania stawiane przez młodzież ujawniły wiele interesujących opowieści z dziejów regionu. Najstarsi mieszkańcy zapytani o zabytkowe kapliczki często okazywali się osobistymi świadkami ich tworzenia, lub też przywoływali opowiadania własnych rodziców. Uczniowie zaangażowali się także w zajęcia plenerowe, poznając dawną panoramę okolic za pośrednictwem czarno-białych zdjęć. W tym celu odnajdowaliśmy miejsca skąd najprawdopodobniej robione były fotografie i konfrontowaliśmy teraźniejszość z przeszłością. Kapliczki wraz z krzyżami i figurami przydrożnymi są nie tylko ozdobą rodzimego krajobrazu, ale przede wszystkim były i są nadal sposobem wyrazu naszej wiary. Zdaniem pewnego mnicha, są one modlitwą pobożnego ludu wyrzeźbioną w drewnie i kamieniu. Pragnienia i wewnętrzne życie ludu są wyrażone właśnie w nich - skromnych darach ku czci Boga. Różne intencje determinowały ich powstanie: by Pan Bóg czuwał nad wsią, chronił od nieszczęścia, błogosławił ziemiom i plonom. Wśród kapliczek i krzyży rozrzuconych po polach napotkać można i takie, które są wyrazem żalu po stracie bliskich (tudzież ofiary za popełnione grzechy), lub powstałych w czasach tragicznych dni tzw. "morowego powietrza", czyli cholery, pustoszącej nieraz całe wsie. Często były one miejscem modlitw wspólnot wsi i przysiółków, szczególnie w maju i październiku, w chwilach smutku i radości. W przeszłości stanowiły pewnego rodzaju formę przekazywania podstawowych prawd wiary. Na terenie parafii Bolesław wzniesiono dotychczas 37 kapliczek, figur i krzyży przydrożnych. Dzielimy je ze względu na formę na:
- kapliczki murowane w kształcie słupa,
- kapliczki na postumencie,
- krzyże - figury,
- krzyże drewniane.

1. Kapliczka murowana w kształcie słupa znajduje się na Borze Grądzkim, wzniesiona w 1869 roku, ufundowana przez rodzinę Lekarczyków z Mędrzechowa. Przekazy ustne podają, że jeden z pobożnych członków rodziny miał widzenie Matki Boskiej we śnie. Trzymając na rękach Dzieciątko poprosiła o ufundowanie figury ku Jej czci wskazując jednocześnie miejsce usytuowania. Inne podanie wskazuje na tragiczne pochodzenie figury. Otóż na wspomnianym miejscu znajdował się młyn wiatrakowy, którego mechanizm uśmiercił kogoś z rodziny fundatora kapliczki.

praca zespołowa

Pracę rozpoczęliśmy od zaplanowania trasy wycieczki rowerowej. Uczniowie w oparciu o mapkę gminy ustalili jak ma ona przebiegać. Na wyprawę zabraliśmy aparat fotograficzny, za pomocą którego utrwaliliśmy na zdjęciach napotkane obiekty. Wybraliśmy kilka spośród nich, którym postanowiliśmy się bliżej przyjrzeć. W tym celu dotarliśmy do najstarszych mieszkańców, których słusznie podejrzewaliśmy o posiadanie nieznanych młodszym pokoleniom opowieści, a także odszukaliśmy szczegółową historię ich powstania w księdze parafialnej. Młodzież na nowo odkryła ducha dawnych czasów.

Naszym następnym krokiem były warsztaty plastyczne. O udział w ich tworzeniu poprosiliśmy rodziców - twórców ludowych. Młodzi ludzie poznali techniki rzadko spotykane w tworzeniu na co dzień; malowanie na szkle i ceramikę. Uczniowie, którym zaproponowane sposoby pracy sprawiły trudności, na zajęciach mogli wybrać techniki najlepiej uzewnętrzniające ich osobisty stosunek do malowanego obiektu przy uwzględnieniu indywidualnych predyspozycji. Następnym przedsięwzięciem było opracowanie strony internetowej na powyższy temat. Strona ta stała się polem do popisu dla niektórych uczestników konkursu. Natłok pomysłów co do opracowania graficznego, jak i czysto merytorycznego strony sprawił, że musieliśmy wspólnie zadecydować, które rozwiązanie jest najlepsze dla końcowej pracy.

Duże zaangażowanie wpłynęło na to, iż postanowiliśmy wydać kalendarz z tytułowymi kapliczkami. Tutaj przeszłość spotkała się z teraźniejszością.

czas pracy

2 godz. warsztaty inauguracyjne; 4 godz. w plenerze - sesja fotograficzna; 3 godz. w pracowni plastycznej - spotkanie z twórcami; 5 godz. w pracowni internetowej - wykonanie strony www.

komentarz

Po ogłoszeniu konkursu "Skarby Małopolski" niemal od razu zgłosiło się kilkoro uczniów zainteresowanych tym tematem. W codziennym zabieganiu nie zauważamy tego co najbliższe. Pokonując tę samą trasę w drodze do szkoły, do pracy, nie zauważamy dziedzictwa naszych przodków. Chcieliśmy zwrócić uwagę i cofnąć się do czasów, gdy nasi dziadowie związani byli z tradycją i kierowali się w życiu zasadami wiary, a rytm ich życia wyznaczały pory roku, wschody i zachody słońca.

Padły propozycje, jakimi obiektami moglibyśmy się szerzej zainteresować i wokół nich popracować. Okazało się, że na terenie Gminy Bolesław zachowały się obiekty, które doskonale nadają się do tego tematu. Mamy barokowy kościół, dworek Sroczyńskich, pomniki ku czci pomordowanych podczas I i II-ej wojny światowej. W końcu padła propozycja kapliczek przydrożnych. Stwierdziliśmy, że wspomnianym wcześniej obiektom poświęcono już znaczną ilość opracowań. Temat kapliczek wydał nam się wdzięcznym tematem do bliższego poznania. Tradycja wznoszenia kapliczek i figur przetrwała do dziś. Rodziny fundatorów dbają o wygląd i estetykę miejsca, w których powstały, co świadczy o silnym przywiązaniu do tradycji. Przy opisie współczesnych kapliczek w księgach parafialnych pojawiają się zwykle informacje: "jako wotum wdzięczności...".

Być może za kilkadziesiąt lat, gdy nas już nie będzie, prawnukowie fundatorów ujawnią skrywane za ich życia tajemnice powstania obiektów kultu, a nuż historia zatoczy koło i kolejne pokolenia będą szukać "czasu zaklętego w starych kapliczkach".

 

Opracowanie: Małgorzata Chmura - plastyka, muzyka
mgr Andrzej Czupryna - informatyka, fizyka

Zgłoś błąd    Wyświetleń: 1575


Uwaga! Wszystkie materiały opublikowane na stronach Profesor.pl są chronione prawem autorskim, publikowanie bez pisemnej zgody firmy Edgard zabronione.


BAROMETR


1 2 3 4 5 6  
Oceń artukuł!



Ilość głosów: 0

Serwis internetowy, z którego korzystasz, używa plików cookies. Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z serwisu, w celu administrowania serwisem, poprawy jakości świadczonych usług w tym dostosowania treści serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania behawioralnego reklamy (dostosowania treści reklamy do Twoich indywidualnych potrzeb). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do Internetu oraz w Polityce prywatności plików cookies.
Dowiedz się więcej.