Najważniejszym i najistotniejszym zadaniem Zespołu Kształcenia Specjalnego jest zapewnienie dzieciom z niepełnosprawnościami warunków do rozwoju psychofizycznego oraz pojmowanie pedagogiki specjalnej, zgodnie z poglądem Marii Grzegorzewskiej, jako nauki nie o defektach, lecz o możliwościach rozwojowych osób niepełnosprawnych.

Zespół Kształcenia Specjalnego (zwany dalej Zespołem) rozpoczął swoją działalność w 1987 r., jako Przedszkole Specjalne. Kwalifikowano do niego wówczas dzieci w wieku przedszkolnym z niepełnosprawnością umysłową, dysfunkcjami narządów ruchu( głównie mózgowe porażenie dziecięce) oraz innymi upośledzeniami sprzężonymi. W 1991 r. w placówce powstały pierwsze klasy, jedna dla dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym, druga dla uczniów z niepełnosprawnością umysłową w stopniu umiarkowanym i znacznym. W 1992 r. Przedszkole Specjalne przekształcono w Zespół Kształcenia Specjalnego Nr 1. W skład Zespołu aktualne wchodzą specjalne: przedszkole, szkoła podstawowa, gimnazjum.

Głównym celem pracy Zespołu jest cel rewalidacyjny: wszechstronny rozwój wszystkich wychowanków na miarę ich indywidualnych możliwości oraz przygotowanie ich do codziennego życia tak, aby były zaradne, umiały sterować własnym zachowaniem, by mogły uczestniczyć w życiu społecznym.
Praca z uczniami z niepełnosprawnościami opiera się na założeniach.

1. Nieodzowne jest nawiązanie kontaktu emocjonalnego z dzieckiem.
2. Każdy wychowanek posiada swoiste możliwości i braki.
3. Wcześnie podjęte oddziaływania rewalidacyjne mają wpływ na ogólny poziom rozwoju psychoruchowego wychowanków.
4. Każdy, nawet najmniejszy, postęp dziecka powinien być wzmacniany, stanowi on bazę do dalszej pracy.
5. Cele pracy rewalidacyjnej winny być dostosowane do indywidualnych potrzeb i możliwości dziecka.
6. Nieodzowna jest ścisła współpraca z rodziną dziecka.
7. Konieczna jest taka organizacja pracy rewalidacyjnej, która przygotuje środowisko do przyjęcia osób z niepełnosprawnościami, ich zaakceptowania i udzielenia im pomocy.

Opierając się na powyższych założeniach sformułowano cel edukacji dzieci z niepełnosprawnościami: należy tak prowadzić pracę dydaktyczno - wychowawczo - rewalidacyjną, aby każdy wychowanek w ramach posiadanych przez siebie możliwości mógł:

• porozumiewać się z otoczeniem werbalnie lub pozawerbalnie,
• był zaradny w życiu codziennym,
• mógł uczestniczyć w różnych formach życia społecznego na równi z innymi ludźmi, znając i przestrzegając ogólnie przyjęte normy współżycia, zachowując prawo do swojej inności.

Wszystkie powyższe założenia znalazły odzwierciedlenie w Programie Pracy Zespołu Kształcenia Specjalnego. Uwzględniono w nim również bardzo ważny element w pracy rewalidacyjnej, z uczniami niepełnosprawnymi - udział wychowanków w różnorodnych imprezach artystycznych.

Prawidłowa działalność rewalidacyjna z dziećmi z niepełnosprawnościami, uwzględniająca ich potrzeby i możliwości, jest zawsze skuteczna, efekty tej pracy są widoczne i mogą dać wiele satysfakcji tym, którzy ją realizują.
Najistotniejszą i pierwszą zasadą, od której zaczyna się praca rewalidacyjna z dzieckiem niepełnosprawnym, jest jego akceptacja. Zaakceptowanie takiego dziecka, to zaakceptowanie jego ograniczeń, jak i możliwości rozwojowych. Wytyczanie celów na najbliższy okres.

W założeniach pracy rewalidacyjnej Zespołu Kształcenia Specjalnego, uwzględniono funkcjonowanie teatrzyku muzycznego, jako jednej z metod pracy, której efektem będzie między innymi zaspakajanie potrzeb psychicznych wychowanków. Teatrzyk muzyczny jest nie tylko gruntem dla rozwoju wrażliwości artystycznej dzieci z niepełnosprawnościami, wzbogacania osobowości, zbliżania do sztuki, ale także świetnym terenem ćwiczeń nad poprawnością wymowy i swobodą wypowiadania się, swobodą ruchów, nad usamodzielnieniem się i współdziałaniem - a to wszystko ułatwia dzieciom tym kontakt z otoczeniem. Jest to, więc ważny element rewalidacji.

Teatrzyk muzyczny uatrakcyjnia zajęcia rewalidacyjno - wychowawcze, pomaga aktywizować dzieci, dostarcza przeżyć estetycznych, którym towarzyszą emocje, zaspokaja indywidualne, specjalne potrzeby dziecka. Poszerza zasób słownika dziecka, a tym samym przyczynia się do lepszego wypowiadania się słowem, ruchem, gestem, mimiką i stwarza więzi między uczestnikami grupy. Za pomocą tych zajęć można:

• rozwijać osobowość,
• rozwijać umiejętności uzewnętrzniania swoich przeżyć i potrzeb,
• kształcić wyobraźnię,
• kształcić wrażliwość estetyczną,
• umuzykalniać,
• rozwijać prawidłowe postawy społeczne,
• rozwijać pamięć słuchową, słowną, muzyczną, ruchową.

Dzięki pozytywnym treściom wystawianych bajek, przeżywaniu i odtwarzaniu roli, w jaką dzieci się wcielają, radosnemu nastrojowi, barwnym dekoracjom, kostiumom dzieci rozwijają swoją niepowtarzalną osobowość, czują się potrzebne i uznane, odnoszą osobiste sukcesy.

Teatrzyk muzyczny (zespół artystyczny) w Zespole Kształcenia Specjalnego powstał we wrześniu 1992 roku. Tworzyli go uczniowie ówczesnej klasy II dla dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym. W początkowej fazie istnienia teatrzyku, grupa zorganizowała się, w celu przygotowania występów artystycznych z okazji Dnia Edukacji Narodowej. Przedstawienie przyjęto tak entuzjastycznie, iż zrodził się pomysł utworzenia teatrzyku muzycznego, który uświetniałby wszystkie imprezy artystyczne na terenie placówki. Pierwsze, wyjazdowe przedstawienie słowno - muzyczne, teatrzyk zaprezentował w Słubicach, na Przeglądzie Amatorskiej Twórczości Artystycznej. W następnych latach, dwukrotnie został zaproszony do wzięcia udziału w Międzynarodowym Festiwalu Dziecięcym w Sopocie. Mali artyści gościli również na zaproszenie Polonii w Sztokholmie. Uczniowie dorastali, niektórzy opuścili mury szkoły, ale teatrzyk muzyczny przetrwał. W styczniu 2001 roku, uroczyście - dokonał tego Prezydent Miasta, pasowano wszystkich artystów z teatrzyku muzycznego na członków zespołu BAJNUTKI. Aktualnie teatrzyk muzyczny BAJNUTKI tworzą uczniowie z trzech klas: z zespołu edukacyjno - terapeutycznego (klasa V), III i VI klasy dla dzieci z zaburzeniami neurologicznymi. Teatrzyk powstał głównie z myślą, aby dzieci miały szansę w nim zaistnieć i pokazać co potrafią.

Prace nad ostatnim przedstawieniem rozpoczęto od wybrania bajki, na podstawie której zostanie napisany scenariusz na potrzeby teatrzyku, odpowiedni dla dzieci, które tworzą zespół. Zaproponowana dzieciom przez nauczycielki (teatrzyk prowadzą trzy osoby) bajka "Jaś i Małgosia" spodobała się. Łatwiej jest pracować na materiale, który się dzieciom podoba. Rozpisano sceny, przydzielono role. Od tego momentu rozpoczęły się żmudne próby, podczas których dzieci uczyły się poszczególnych scen i kwestii. Do treści bajki dopasowano muzykę. Miała pomóc dzieciom w zapamiętywaniu kolejności granych scen, w przeznaczeniu odpowiedniej ilości czasu na wykonanie danej czynności, zwiększeniu koncentracji uwagi, uatrakcyjnieniu występów. Podkład muzyczny wpłynął uspokajająco na małych aktorów i uprzyjemnił im grę na scenie. Poza tym przedstawienie z muzyką było bardziej dynamiczne i łatwiejsze w odbiorze.

Kolejnym, bardzo istotnym elementem przygotowań, było odpowiednie dobranie strojów dla aktorów i obmyślenie dekoracji. Sztuka została przyjęta przez wszystkich oglądających ją widzów (wystawiano ją kilkakrotnie) bardzo przychylnie, aktorzy byli zachwyceni, że mogli znaleźć się w centrum zainteresowania.

Teatrzyk muzyczny od lat bierze udział w okolicznościowych przedstawieniach na terenie placówki i poza nią, między innymi w festiwalach piosenki i przeglądach twórczości dzieci niepełnosprawnych.

Chronologiczny wykaz imprez, w których uczestniczył zespół artystyczny:

Lp.	Rodzaj imprezy	lata
1	Bal Noworoczny	1993-2001
2	Dzień babci	1993-2001
3	Dzień rodziny	1995-2001
4	Jasełka	1996-2000
5	Zakończenie roku szkolnego	1994-2001
6	Przegląd Amatorskiej Twórczości Artystycznej - Słubice	1993-2001
7	Międzynarodowy Festiwal Piosenki Dziecięcej - Sopot	1994-1995
8	Wizyta w Szwecji - Sztokholm	1996
9	10-lecie Zespołu Kształcenia Specjalnego	1997
10	Premiera - "Wiersze" Jana Brzechwy	1999
11	Premiera bajki "Czerwony Kapturek"	2000
12	Premiera bajki "Jaś i Małgosia" - nadanie imienia BAJNUTKI	2001
13	Festiwal Piosenki Lubsko	2001

Z informacji uzyskanych od nauczycieli, rodziców i dzieci można ustalić listę "zalet", korzyści płynących dla dzieci z faktu przynależności do BAJNUTEK. Dominowało przekonanie, że najważniejsza dla dzieci, dająca im największe korzyści, była chęć pokazania się z jak najlepszej strony. Powodowała ona, że dzieci czuły się odpowiedzialne za to, co pokazują i mobilizowało to je do wzajemnej pomocy. Równie ważna dla dzieci była umiejętność współpracy z rówieśnikami i opiekunami. Występy artystyczne umożliwiły uczniom zaprezentowanie swoich możliwości, wzmocniły poczucie własnej wartości. Nauczycielom dały inspirację do dalszej pracy, zadowolenie i satysfakcję.

Teatr dziecięcy jest bardzo ważnym etapem w przygotowaniu do życia wśród ludzi. Takim miejscem, gdzie w radosnej atmosferze rozwijają się dzieci z niepełnosprawnościami. Pełni bardzo ważną rolę w uspołecznianiu dzieci. Łączy ze sobą różne formy zajęć: ruchowe, muzyczne, rytmiczne, plastyczne, praktyczno - techniczne, logopedyczne - przez co bardziej aktywizuje dzieci. Każde znajduje miejsce w nowych sytuacjach, potrafi utożsamiać z postacią, którą gra, co pomaga rozwijać ubogą wyobraźnię dzieci z niepełnosprawnościami i ich fantazję, kształci krytycyzm, uczy dokonywać prawidłowych ocen. Teatrzyk pełni funkcję terapeutyczną, daje wiarę we własne siły, uczy koleżeńskości, kultury słowa, współpracy w grupie, pokonywania nadpobudliwości i stresu, zachowania w nowych nieznanych im miejscach, w nawiązywaniu kontaktów społecznych. Integruje najbliższe środowisko. Każde dziecko czuje się jedyne, ważne, niezastąpione i spełnione w swojej roli.

Aktualnie zespół artystyczny BAJNUTKI bardzo aktywnie przygotowuje nowe przedstawienie, którego główną bohaterką będzie Kopciuszek.

Opracowanie: Alicja Borkowska

Wyświetleń: 469