AWANS INFORMACJE FORUM Dla nauczyciela Dla ucznia LOGOWANIE


Katalog

Jolanta Ilnicka
Różne, Referaty

Kształtowanie i rozwój mowy u dziecka zdrowego

- n +

Kształtowanie i rozwój mowy u dziecka zdrowego

Człowiek jest jedyną istotą żywą, która posługuje się mową artykułowaną.

Czym jest mowa? Istnieje wiele definicji tego zagadnienia.

L. Karczmarek o mowie mówi tak: "Mowa jest aktem komunikacji w procesie porozumiewania się, jej istotą jest przekazywanie dźwiękowe i odbiór słuchowych informacji".

T. Zalesi definiuje mowę, jako: "Układ symboli reprezentujących zjawiska otaczające nas lub dziejące się w nas samych. Mowa służy do przekazywania o nich informacji." Zaś według I. Styczek "Mowa jest dźwiękowym porozumiewaniem się ludzi".

W celu porozumiewania się ludzie posługują się językiem, który jest symbolem wyrazów i reguł gramatycznych.

Nadawanie mowy polega na wytwarzaniu treści myślowych i przekazywaniu ich odbiorcy za pomocą ruchów narządów mownych, które to powodują powstawanie drgań cząstek powietrza, czyli dźwięków. Zaś odbiór wypowiedzi występuje wówczas, gdy usłyszane i zidentyfikowane dźwięki zostaną skojarzone z odpowiednią treścią.

Mowa jest najbardziej złożoną spośród wyższych czynności nerwowych. Żeby doszło do realizacji prostego aktu komunikacji słownej musi być zaangażowanych wiele struktur korowych i podkorowych oraz odpowiednia ich synchronizacja i precyzja w przepływie impulsów nerwowych.

Nabywanie mowy przez dziecko ma swój początek już w okresie życia płodowego, bowiem rejestruje ono dźwięki mowy poprzez powłoki brzuszne matki. Dodam tutaj, że najważniejszym kanałem nauki mowy jest droga słuchowa. Etap kształtowania mowy rozpoczyna pierwszy krzyk dziecka. Jest to początkowy sposób komunikacji z dorosłymi, pierwsze porozumienie. Dziecko zaczyna bowiem kojarzyć, że ile razy krzyczy, tylekroć zjawia się matka (sygnał - apel).

Ważnym zjawiskiem kształtowania się mowy dziecka jest głużenie (2,3 lub 4 miesiąc życia). Są to ekspresje słowne związane z pozytywnymi stanami emocjonalnymi. T. Zaleski pisze, że głużenie jest nieświadomą zabawą narządami głosowo - artykulacyjnymi i stanowią pożyteczne ćwiczenia mięśni, które w przyszłości będą zaangażowane w proces mówienia.

Kolejny etap to gaworzenie (między 5 a 8 miesiącem życia).

Jest ono świadomym, zamierzonym powtarzaniem dźwięków i sylab. To odruch już warunkowy.

Około 9 miesiąca życia dziecko powinno reagować na własne imię, a około 10-11 miesiąca winno mówić dwa najważniejsze słowa życia: "mama" i "tata" - podaje T. Zaleski.

Na przełomie pierwszego i drugiego roku życia dziecko zaczyna wypowiadać pojedyncze wyrazy. Na tym etapie rozwój mowy postępuje szybko. Liczba wypowiadanych znaczących słów gwałtownie rośnie. W tym okresie bardzo ważny jest "wzorzec językowy", bowiem dziecko uczy się mowy od otoczenia. Zasłyszana mowa powinna być więc poprawna, wyraźna, z pozytywną ekspresją emocjonalną.

Prawidłowy rozwój mowy dziecka przebiega ściśle określonymi etapami, które mają charakterystyczne cechy i określony czas pojawiania się.

L. Kaczmarek wyróżnia cztery okresy kształtowania się i rozwoju mowy:
1. Okres melodii - 1 rok życia. Dziecko komunikuje się z otoczeniem krzykiem, płaczem, tworami onomatopeicznymi, mimiką i gestami.
2. Okres wyrazu (1 - 2). Dziecko wypowiada pojedyncze słowa lub
kawałki słów zwane sygnałami strzępkowymi. Artykulacja jest nie dokształcona, zaznacza się poprawna prozodia.
3. Okres zdania (2 - 3). Dziecko rozwija wypowiedzi pod względem
gramatycznym, fonologicznym i leksykalnym.
4. Okres swoistej mowy dziecięcej (3 - 7). Dziecko porozumiewa się z otoczeniem za pomocą sygnałów semantycznych, przyjętych od otoczenia. Ma jednak problemy w stosowaniu zasad budowania wypowiedzi. W ostatniej fazie tego okresu dziecko opanowuje poprawną wymowę.

W pierwszych latach życia zdolność rozumienia wyprzedza zdolność wyrażania. Jurkowski podaje orientacyjne dane liczbowe zasobu słownika czynnego: 12 miesięcy, od 3 do 5 słów, 2 - 3 lata do 400 słów, 3 lata - około 1000 słów, 5 lat - około 2000 słów, 6 lat - od 3000 do 4500 słów.

Do 3 roku życia najczęściej pojawiają się te wyrazy, które oznaczają przedmioty i czynności (rzeczowniki i czasowniki) oraz zaimki wskazujące (to, taki, tu) i partykuła przecząca "nie". Dziecko używa kolejno wyrazów oznaczających cechy (przymiotniki i przysłówki) oraz stosunki i związki (przyimki i spójniki). Wraz z wiekiem pojawiają się nowe grupy znaczeniowe, które oznaczają bardziej uogólnione pojęcia, zjawiska społeczne i kulturalne (za "Logopedia" pod red. T Gałkowskiego i G. Jastrzębowskiej).

Rozwój mowy nie u wszystkich dzieci przebiega jednakowo. U jednych występuje szybciej, u innych wolniej. Od czego więc zależy stopień rozwoju mowy?

Jurkowski (1975) podaje, iż na rozwój mowy wpływ ma wiele czynników. Są to:
- prawidłowy rozwój psychomotoryczny, co wynika z właściwego układu nerwowego, braku defektów sensoryczno - motorycznych, szczególnie narządów mowy i słuchu;
- ogólny poziom intelektualny
- zdolności specjalne - tzw. uzdolnienia językowe
- ogólne warunki społeczno - wychowawcze, czyli indywidualne kontakty o pozytywnym zabarwieniu emocjonalnym z rodziną i najbliższym otoczeniem, prawidłowe wzorce językowe i oddziaływania motywujące do mówienia (za "Logopedia" pod red. T. Gałkowski, G. Jastrzębowska).

LITERATURA:
1. Gałkowski T., Jastrzębowska G. (red): "Logopedia", Opole 2003 r.
2. Kaczmarek L.: "Nasze dziecko uczy się mowy", Lublin 1996 r.
3. Styczek I.: "Logopedia", PWN, Warszawa 1979 r.
4. Zaleski T.; "Opóźniony rozwój mowy", PZWL, Warszawa b1992 r.
 

Opracowanie: mgr Jolanta Ilnicka

Zgłoś błąd    Wyświetleń: 3289


Uwaga! Wszystkie materiały opublikowane na stronach Profesor.pl są chronione prawem autorskim, publikowanie bez pisemnej zgody firmy Edgard zabronione.


BAROMETR


1 2 3 4 5 6  
Średnia ocena: 5



Ilość głosów: 1

Serwis internetowy, z którego korzystasz, używa plików cookies. Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z serwisu, w celu administrowania serwisem, poprawy jakości świadczonych usług w tym dostosowania treści serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania behawioralnego reklamy (dostosowania treści reklamy do Twoich indywidualnych potrzeb). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do Internetu oraz w Polityce prywatności plików cookies.
Dowiedz się więcej.