Mierzenie jakości pracy szkoły

Normy prawne pomiaru jakości pracy szkoły.
Zasady pomiaru oraz procedury definiują dwa dokumenty prawne:
a) rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 19 kwietnia 1999 r. w sprawie zasad oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania egzaminów i sprawdzianów w szkołach publicznych,
b) rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 13 sierpnia 1999 r. w sprawie szczegółowych zasad sprawowania nadzoru pedagogicznego, wykazu stanowisk wymagających kwalifikacji pedagogicznych, kwalifikacji niezbędnych do sprawowania nadzoru pedagogicznego, a także kwalifikacji osób, którym można zlecać prowadzenie badań i opracowywanie ekspertyz.

Analiza jakości pracy szkoły.
Mierzenie jakości pracy szkoły polega na zorganizowanym i systematycznym ocenianiu stopnia spełniania przez szkołę wymagań wynikających z jej zadań. Poziom kształcenia badany w kontekście stopnia realizacji przyjętych przez szkołę zadań dydaktycznych oraz obowiązujących standardów wymagań jest jednym z najistotniejszych obszarów analizy, pomiaru i oceny.

Inne obszary analizy jakości pracy szkoły to:
a) badanie skuteczności działania szkoły poprzez porównywanie efektów z zamierzonymi celami,
b) diagnozowanie wybranych obszarów pracy szkoły,
c) systematyczne obserwowanie osiąganej przez szkołę jakości pracy wg ustalonych kryteriów.

Obszary pomiaru jakości.
A. Kształcenie
- Efekty kształcenia.
- Organizacja i przebieg procesu kształcenia.
B. Opieka i wychowanie.
- Plan pracy pedagogicznej, priorytety szkoły.
- Atmosfera szkoły, kontakty uczeń - nauczyciel, integracja uczniów.
- Środowisko uczniów, opieka socjalna.
- Zachowanie uczniów, trudności wychowawcze.
- Frekwencja.
- Demokracja w szkole.
- Prawa ucznia.
- Dzieci specjalnej troski.
- Zdrowa i bezpieczna szkoła.
- Współpraca szkoły z rodzicami i ze środowiskiem lokalnym.
C. Organizacja i kierowanie szkołą.
- Dyrektor szkoły.
- Dokumentacja.
- Planowanie pracy w szkole.
- Struktura organizacyjna szkoły.
- Kierowanie zespołem ludzi.
- Szkolny system nadzoru.
- Informacja i promocja szkoły.
- Baza szkoły.
- Finanse szkoły.

Wskaźniki jakości.
Wskaźnikami jakości w naszej szkole jako podstawy wyjścia do badań są:
- dane dotyczące losu absolwentów,
- wyniki sprawdzianów zewnętrznych (badania osiągnięć uczniów),
- procent uczniów kończących szkołę,
- udział i efekty udziału w konkursach przedmiotowych,
- szkolny zestaw programów nauczania (stopień jego operacjonalizacji),
- wewnątrzszkolny system oceniania (jasność, przejrzystość i jednoznaczność kryteriów oceniania),
- forma organizacji oraz realizacji ścieżek edukacyjnych oraz nauczania blokowego,
- forma planowania, precyzowania celów, realizacji oraz wykorzystywania informacji uzyskanych w trakcie hospitacji,
- oferta, celowość oraz efekty pozalekcyjnej oferty szkoły,
- formy wspierania uczniów szczególnie potrzebujących pomocy,
- zdiagnozowanie i występujące w szkole trudności wychowawcze oraz sposoby radzenia sobie z nimi,
- uczestnictwo uczniów w zajęciach (frekwencja),
- formy współudziału uczniów, rodziców i nauczycieli w życiu szkoły (stopień jej uspołecznienia),
- formy współpracy szkoły ze środowiskiem,
- planowanie pracy szkoły - celowość, możliwość monitorowania efektów, stopień zespołowego uczestnictwa w planowaniu ogółu pracowników szkoły,
- struktura organizacyjna placówki,
- obieg informacji,
- formy oceny i motywowania nauczycieli,
- wewnątrzszkolny system doskonalenia nauczycieli,
- formy promocji szkoły i sposób przekazu informacji podmiotu z zewnątrz,
- stan bazy - diagnoza potrzeb oraz sposób ich zaspokajania.

Narzędzia pomiaru jakości.
- badanie statystyczne,
- analiza danych,
- analiza dokumentów,
- analiza kwestionariuszy testów oraz celowości ich przeprowadzania,
- arkusze obserwacji i samooceny,
- arkusz organizacyjny szkoły,
- ankietowanie uczniów, nauczycieli i rodziców,
- bezpośrednie rozmowy z przedstawicielami szkolnego środowiska.

Procedury pomiaru jakości.
A. Monitoring polegający na systemowym, ciągłym i ukierunkowanym na określone cele badaniu wybranego obszaru. Monitorowanie to systematyczna i rozciągnięta w czasie obserwacja formy realizacji przyjętych planów bądź dochodzenia do realizacji zamierzonych celów.
B. Diagnoza problemowa, która jest formą analizy jednego z wybranych obszarów i próba szczegółowego zgłębienia badanego tematu przy pomocy różnych metod i narzędzi. Efektem diagnozy jest opisanie danego stanu rzeczy i propozycje rozwiązań dla lepszego funkcjonowania wybranej dziedziny.
C. Audyt, który jest badaniem skupionym na analizie celów funkcjonowania szkoły, stwierdzenie, w jaki sposób cele te są realizowane oraz precyzyjne określenie, w jakim miejscu realizacji danego celu znajduje się szkoła.
Podstawą mierzenia jakości pracy szkoły jest przekonanie, że głównym celem pomiaru jest:
1) dostarczenie pełnej i obiektywnej informacji na temat mocnych i słabych stron szkoły przydatnych do budowania kolejnych planów rozwoju,
2) umożliwienie dokonania autooceny swojej efektywności w porównaniu z innymi szkołami,
3) dostarczenia oferty edukacyjnej szkoły zainteresowanym.

Zasady pomiaru jakości pracy szkoły.
1) Pomiar jakości jest każdorazowo nastawiony na realizację ściśle określonych celów.
2) Zabieg pomiaru jest ściśle zaplanowany (przebieg, cel, narzędzia, procedury).
3) Procedury, metody oraz narzędzia mają na celu badanie i ocenę określonych aspektów rzeczywistości szkolnej, a nie osób.

Podstawowym zadaniem, jakiemu służy pomiar jest skuteczne wspieranie wszelkiej działalności ukierunkowanej na rozwój ucznia. Stąd podstawowym celem jest permanentne i dobrze zorientowane na wybrane kierunki badanie rozwoju ucznia w zakresie zdobywania wiedzy, nabywania umiejętności oraz kształtowania postaw.

Etapy procesu pomiarowego.
1) Wypromowanie podstawowych założeń funkcjonowanie szkoły, sprecyzowanie operacyjnego planu realizacji przyjętych do osiągnięcia celów.
2) Analiza przyjętych założeń w procesie realizacji celów.
3) Ocena efektów.

Narzędzia obserwacji rozwoju nauczycieli.
Dyrekcja stosuje różnorodne narzędzia obserwacji pracy oraz rozwoju nauczyciela:
1) zbiór kryteriów oraz wskaźników jakościowo dobrej pracy nauczyciela,
2) arkusz hospitacyjny,
3) rozmowa dotycząca rozwoju nauczyciela na pytania z arkusza samooceny.

Przedstawiony zbiór kryteriów opatrzonych zestawem wskaźników jest próbą opisania trzech postaw nauczyciela:
1) pracy na oczekiwanym poziomie edukacyjnym,
2) odpowiednim zachęcaniu uczniów do uczenia się,
3) wykazywaniu entuzjazmu w pracy edukacyjnej.

Raportowanie efektów pomiaru jakości pracy szkoły.

Przygotowanie raportu.
Przeprowadzenie odpowiedniej liczby możliwie kompletnych i wiarygodnych badań z uwzględnieniem odpowiednich procedur oraz narzędzi.

Cele przygotowania raportu.
a) dostarczenie wszelkich niezbędnych informacji na temat jakości funkcjonowania różnorodnych obszarów działania szkoły,
b) dostarczenie wiarygodnych danych na temat możliwości efektywności funkcjonowania szkoły oraz problemów i potrzeb,
c) dostarczenie opinii publicznej pełnej i wiarygodnej informacji na temat jakości usług edukacyjnych.

Zasady raportowania.
a) numeracja zagadnień musi być zgodna z ustaloną dla głównych dziedzin i wskaźników działania,
b) raport opiera się na odpowiednich zarejestrowanych arkuszach diagnostycznych, w raporcie nie wolno umieszczać nazwisk nauczycieli i innych pracowników,
c) styl musi być jasny i jednoznaczny, a zapisy obiektywne i bez emocji; raport winien być zrozumiały także dla niefachowych czytelników,
d) informacje muszą być starannie sprawdzone, błędy rzeczowe mogą bowiem podważyć wiarygodność oceny,
e) wszystkie stwierdzenia i wnioski muszą być poparte dowodami, chociaż w raporcie nie trzeba ich zamieszczać,
f) raport musi być spójny wewnętrznie, oznacza to, że każde stwierdzenie ogólne powinno odpowiadać stwierdzeniom szczegółowym.

Schemat raportu.
1. Zakres diagnozowania co zostało zbadane i ocenione.
2. Charakterystyka szkoły.
3. Główne wyniki i podstawowe stwierdzenia.
4. Ocena poszczególnych dziedzin funkcjonowania szkoły.

Narzędzia i dokumenty nadzoru pedagogicznego.
1. Harmonogram hospitacji na dany rok szkolny (Aneks nr 1).
2. Terminarz oceny pracy zawodowej nauczycieli (Aneks nr 2).
3. Arkusz przeglądów dokumentacji pedagogicznej (Aneks nr 3).
4. Arkusz diagnostyczny szkoły (Aneks nr 4).
5. Arkusz samooceny (Aneks nr 5).
6. Arkusz hospitacyjny (Aneks nr 6).
7. Zestaw wskaźników dotyczących pracy nauczyciela (Aneks nr 7).
8. Przykłady ankiet (Aneks nr 8).
 

Opracowanie: Romuald Gromacki

Wyświetleń: 5392