Wigilia szkolna

Dekoracja:
Stół nakryty białym obrusem, świąteczna zastawa, opłatki, świece, obok przystrojona choinka, z przodu żłóbek z Dzieciątkiem Jezus na sianku, z boku, u góry namalowane okno z gwiazdą w tle. Odświętnie ubrani uczniowie stoją za świątecznie nakrytym stołem.

Prowadzący:
Zgromadziliśmy się dzisiaj całą szkolną rodziną wokół stołu wigilijnego.
Nie ma domu polskiego, nie ma polskiej rodziny, która nie ulega czarowi tego pięknego wieczoru. Wszedł on na stałe do naszej polskiej narodowej tradycji, chociaż jest motywem kultu religijnego.

Uczeń I
Co to jest wigilia?

Uczennica I
Słowo "wigilia" pochodzi z języka łacińskiego i oznacza czuwanie. Taki był zwyczaj obowiązujący w Kościele, że przed każdym większym świętem wierni przez całą noc oczekiwali na uroczystość, która łączyła się z odpoczynkiem, wzajemną życzliwością, obfitością pokarmów.
Wigilia Bożego Narodzenia w naszym kraju ma swoją własną można by powiedzieć obrzędowość.

Uczeń II
Zimny, biały, grudniowy wieczór. Cicho. Cicho na ulicy, cicho w całej miejscowości. Pusto i cicho. Umilkły silniki samochodów, nie słychać hałasujących dzieci, ani śladu dorosłych, nawet bezdomny pies znalazł ustronne miejsce..
Życie zdawałoby się zamarło. Na niebie błysnęła drobna gwiazdka i wtem w tysiącach okien zabłysły barwne migotliwe światełka choinkowych lampek. Światło oznacza nowe życie, radość i miłość.

Uczennica II
Jest cicho. Choinka płonie.
Na szczycie cherubin fruwa,
blask świeczek złotem zasnuwa,
a z kąta, z ust brata, płynie
kolęda na okarynie.
(Chwila ciszy, którą przerywa głos boskiej kołysanki: "Lulajże Jezuniu", może ktoś śpiewać lub grać na instrumencie.)

Uczennica III:
Zbliża się czas wieczerzy. Oskar Kolberg - baczny obserwator polskiej obyczajowości stwierdził: "Nie zasiadano do wieczerzy wigilijnej zanim gwiazda nie powołała wszystkich do połamania się opłatkiem".

Uczeń I:
Łamię się z Wami dziś opłatkiem białym,
Wy wszyscy, moi dalecy czy bliscy,
Wy, co za błędnej gwiazdy ideałem
Po świecie się rozprószyli całym,
Łamię się z Wami dziś opłatkiem białym...

Uczeń III:
Zaczęło się święto. W domu każdy kąt lśni czystością. Wszyscy członkowie rodziny odświętnie ubrani, oczekują na wspólną wieczerzę, spożywaną bez pośpiechu w radosnym nastroju. Stół ustawiony pośrodku izby, nakryty białym obrusem. Pod stołem siano, które przypomina ubóstwo groty betlejemskiej, ziarno rozsypane na obrus jako symbol całorocznego trudu i niepokoju o urodzaj przyszłego roku. Domownicy zebrali się wokół stołu. Przy kolacji wigilijnej panował nastrój powagi, choć jadło i napoje wprowadzały radość, z którą po wieczerzy wyruszano do kościoła na pasterkę.

Uczeń IV:
A co oznacza wolne miejsce i jedno wolne nakrycie?

Uczennica IV
Jest ono przeznaczone dla przygodnego gościa, którego potraktuje się rodzinnie. Ktokolwiek zajdzie do czyjegoś domu w ten polski, wigilijny wieczór, zostanie przyjęty jak brat. Należy więc zawczasu pogodzić się z największym wrogiem, najbardziej niemiłym krewniakiem czy zwaśnionym sąsiadem, można by też pomyśleć o kimś, kto jest sam...

Uczeń IV:
Pamiętaj, będą ludzie smutni, opuszczeni,
Niepotrzebni nikomu -
I nikt z nimi słowa nie zamieni,
Nie zaprosi do swego domu.
Weź do ręki biały opłatek,
Choćbyś nawet nie miał go z kim dzielić,
I życz szczęścia całemu światu:
Niech się wszystkie serca rozweselą.

Uczennica V:
Obrzęd łamania się opłatkiem podczas wieczerzy wigilijnej to symbol jedności duchowej i życzliwości wśród ludzi. Obrzędowi temu towarzyszą życzenia, a dzielenie się nawzajem opłatkiem oznacza wzajemne poświęcenie się jednych dla drugich i uczy, że ostatni nawet kawałek chleba należy podzielić z bliźnim, zbliża oddalonych, jedna skłóconych. Ten tak bardzo rozpowszechniony i głęboko od wieków zakorzeniony w kulturze polskiej, obrzęd jest otwarciem serc na sięgającą krańców świata miłość.

Uczennica VI:
Dla nas on zawsze świętość wyobraża,
Pamiątkę łaski, udzielonej z nieba.
A oprócz skarbu danego z ołtarza -
Własny kęs chleba

Ojców to naszych obyczaj prastary,
Rodzinnej niwy maluje dostatek!
Symbol braterstwa, miłości i wiary...
Polski opłatek.

Uczeń V:
Przy wigilijnym stole, łamiąc opłatek święty,
Pomnijcie, że dzień ten radosny w miłości jest poczęty,

Że jako mówi nam wszystkim dawne odwieczne orędzie,
Z pierwszą na niebie gwiazdą, Bóg w waszym domu będzie.
Sercem Go przyjąć gorącym, na ścieżaj otworzyć wrota -
Oto co czynić nam każe miłość - największa cnota.

Uczeń VI:
Gdy ceremonia, której ośrodkiem jest opłatek dobiegnie końca, siadamy do stołu zastawionego obficie tradycyjnymi potrawami. Jest tu ryba, kapusta, kluski z miodem i makiem, groch, kasza, grzyby, barszcz i strucla.
Po wieczerzy resztki jedzenia zlewa się do miseczek, by zanieść je domowym zwierzętom. Jak mówią ludowe porzekadła, w wigilijną noc zwierzęta mówią ludzkim głosem. Dziewczęta wyciągają z wiązki siana źdźbła. Długie i proste źdźbło oznacza długie
i godne życie - udany rok. Krótkie lub powyginane - oznacza zbliżające się niepowodzenie. Później wszyscy domownicy oddają się kolędowaniu. (Kolęda "Cicha noc" lub "Wśród nocnej ciszy").

Uczennica VII:
Nazwa kolęd być może wywodzi się z Rzymu, gdzie mianem "kolend" określano pierwszy dzień miesiąca. Prawdopodobnie więc w Polsce tak nazwano początek roku, pierwszy dzień stycznia. Kolędy to pieśni śpiewane w okresie Bożego Narodzenia.

Uczeń VII:
Cudowny jest świat polskich kolęd. Posiada w sobie coś swojskiego, pięknego, pełnego barwy i uroku. Stworzyło go serdeczne uczucie i miłość gorących serc.
(Kolęda "Oj maluśki, maluśki")

Uczennica VII:
Zawsze - raz w roku - gdziekolwiek by ono biło, odzywała się w polskim sercu pełna wiary i mocy kolęda.
Kto jest autorem kolęd? Wielki pisarz, bezimienny, idący przez wieki, nie szukający zaszczytów. Jest to mnich, żak, majster, siwy chłop spod strzechy, a także literat
i kompozytor.

Uczeń VII:
Jan z Czrnolasu, Karpiński, Lenartowicz, Słowacki, Chopin...
Można powiedzieć, że twórcą kolęd jest cały naród.

Prowadzący:
A teraz ten chleb - polski opłatek przełamiemy z sobą wszyscy - my członkowie szkolnej rodziny, a potem zaśpiewamy kolędy. Ceremonię tę rozpocznie Pan /Pani/ Dyrektor. - Prosimy.

Po ceremonii łamania się opłatkiem wspólne śpiewanie kolęd.

Wykorzystano:

J. S. Bystroń - "Dzieje obyczajów w dawnej Polsce",
K. I. Gałczyński - "Przed zapaleniem choinki" - fragment,
M. Ilnicka - "Opłatek wigilijny",
O. Kolberg - "Lud",
A. Zadrożyńska - "Tradycje świąt dorocznych" s
 

Opracowanie: Anna Kozielec

Wyświetleń: 6687