Program edukacji teatralnej dla uczniów klas 0-I

Wstęp

Program edukacji teatralnej realizowany podczas zajęć pozalekcyjnych zakłada wzbudzenie zainteresowania dzieci sześcioletnich i siedmioletnich teatrem, wyposażenie ich w elementy wiedzy i umiejętności z zakresu sztuki teatralnej. Materiał rozłożony jest na dwa lata, obejmuje uczniów z klasy 0 oraz z klas I uczęszczających do świetlicy szkolnej. Nabór chętnych do koła "Młodych Miłośników Teatru" działającego w oparciu o ten program odbywa się na zasadzie dobrowolnego zapisu, zajęcia odbywają się w godzinach popołudniowych jeden raz w tygodniu.

Zakładane jest stosowanie różnorodnych metod, form i środków umożliwiających wspieranie aktywności twórczej dzieci, ze szczególnym uwzględnieniem ich indywidualnych różnic, potrzeb oraz możliwości. Szczególną wagę przywiązuje się do zaspokajania potrzeby poznawczej, różnorodnego działania, ruchu, twórczości dziecięcej, zabawy, bezpieczeństwa, akceptacji i sukcesu, więzi emocjonalnej z rówieśnikami i dorosłymi oraz potrzebę fikcji i fantastyki.

Pomocne w realizacji tego programu powinny być metody wspierania aktywności twórczej i edukacyjnej, połączone z partnerskim, systematycznie stosowanym sposobem współdziałania nauczyciela z uczniami oraz uczniów ze sobą. Wykorzystane zostaną też elementy metody ruchu rozwijającego
W. Sherborne, treningu percepcyjno-motorycznego N.C. Kepharta czy też elementy kinezjologii edukacyjnej P. Dennisona.

Cele ogólne.

Podjęte działania mają nie tylko w jak największym stopniu zaspokoić naturalne potrzeby fizyczne i psychiczne dzieci, lecz też:
- umożliwić częsty kontakt z teatrem, przygotować do odbioru sztuki,
- rozwijać indywidualne zdolności i zainteresowania oraz aktywność twórczą,
- zintegrować zespół oraz zacieśnić koleżeńskie więzi,
- stworzyć atmosferę akceptacji i zaufania,
- dostarczyć nowej wiedzy w możliwie atrakcyjny sposób,
- pobudzać do działań artystycznych, dostarczyć przeżyć emocjonalnych i estetycznych,
- umożliwić prezentację własnych dokonań,
- rozwijać umiejętność pracy w zespole i odpowiedzialność.

Szczegółowe cele, treści edukacyjne oraz przewidywane umiejętności uczniów przedstawione zostały w formie tabeli.
 

Lp.	TREŚCI PROGRAMOWE	CELE	UMIEJĘTNOŚCI
1	Krótka historia teatru lalek.	Poznanie najważniejszych faktów związanych z historią teatrów lalek.	Uczniowie znają najważniejsze fakty historyczne i potrafią sformułować wypowiedź na ten temat.
2	Najprostsze formy teatralne.Różne rodzaje teatru.	Rozpoznawanie rodzajów oglądanych przedstawień.	Znajomość teatru cieni, teatru lalki, żywego planu, jednego aktora. Rozróżnianie opery, baletu, operetki i pantomimy.
3	Typy lalek i sposoby ich wykonania, trudna sztuka animacji.	Stworzenie możliwości bezpośredniego poznania pacynek, jawajek, kukieł i marionetek.	Rozpoznawanie i nazywanie różnych rodzajów lalek podczas spektakli teatralnych. Wykonanie własnej kukiełki.
4	Zabawy za parawanem- tajemnice animacji w teorii i w praktyce.	Poznawanie różnych sposobów animacji lalek.	Animacja lalek podczas pobytu w teatrze oraz podczas przygotowywania przedstawienia.
5	Budowa teatru, ludzie którzy w nim pracują.	Pokazanie dzieciom jak wielu ludzi bierze udział w powstaniu przedstawienia teatralnego. Poznanie teatru "od kuchni".	Prawidłowe nazywanie poszczególnych części teatru oraz stanowisk pracy ludzi współtworzących spektakle.
6	Scenariusz teatralny, rodzaje dekoracji- umowna i pełna.	Poznanie znaczenia scenariusza i dekoracji teatralnych (umownej i pełnej).	Stosowanie poznanych wiadomości na temat budowy i zasad powstawania scenariuszy sztuk teatralnych podczas próby stworzenia własnego scenariusza.
7	Projektowanie kukiełek i scenografii do wybranego scenariusza.	Kształcenie umiejętności współpracy w zespole. Rozwijanie wyobraźni i inwencji twórczej.	Zgodna praca w grupie, wykazywanie postawy koleżeńskiej życzliwości i szacunku dla innych. Tworzenie atmosfery zaufania i bezpieczeństwa.
8	Umiejętności potrzebne aktorom dużym i małym. Trudna sztuka improwizacji.	Stwarzanie możliwości samorealizacji, akceptacji siebie, podnoszenie własnej wartości, przezwyciężanie nieśmiałości.	Przekazywanie różnorodnych treści dzięki nabytym umiejętnościom scenicznym.
9	Muzyka, efekty dźwiękowe i ruch w teatrze.	Dostarczanie przeżyć emocjonalnych i estetycznych.	Określanie nastroju muzyki, szukanie podkładu muzycznego podkreślającego klimat spektaklu.
10	Słuchanie i zapamiętywanie tekstu w zabawach.	Kształcenie pamięci mechanicznej i logicznej.	Umiejętne stosowanie poznanych mnemotechnik.
11	Trudne słowa związane z teatrem i ich znaczenie.	Wzbogacanie słownictwa wokół tematu "Teatr".	Rozumienie i poprawne stosowanie poznanych pojęć w języku mówionym.
12	Muzyka mowy- intonacja i modulacja.	Zrozumienie znaczenia intonacji i modulacji głosu w tworzeniu roli.	Nadawanie różnych znaczeń tym samym kwestiom za pomocą muzyki mowy.
13	Zabawy i ćwiczenia poprawiające wymowę (artykulacja i dykcja).	Wychwycenie wad wymowy, prowadzenie ćwiczeń artykulacyjnych i dykcyjnych.	Umiejętność czystej, poprawnej wymowy zgodnie z możliwościami rozwojowymi poszczególnych dzieci.
14	Techniki aktorskie. Ćwiczenia oddechowe i emisji głosu.	Wdrażanie i motywowanie do poszukiwań własnej interpretacji utworów. Doskonalenie sposobu oddychania i emisji głosu.	Wybór i zastosowanie własnego sposobu tworzenia odgrywanej postaci zgodnie ze scenariuszem utworu.
15	Pojęcie przestrzeni scenicznej.	Pokonanie nieśmiałości lęku przed przestrzenią sceniczną.	Nabycie umiejętności poruszania się po całej scenie oraz wykorzystywania jej możliwości w budowaniu roli.
16	Podstawy ekspresji scenicznej. Drama.	Wyposażanie uczniów w umiejętności wyrażania stanów emocjonalnych.	Umiejętność wyrażania emocji i uczuć za pomocą gestu, ruchu i mimiki. Panowanie nad własnymi emocjami.
17	Uczestniczenie w różnych spektaklach teatralnych	Budzenie potrzeby aktywnego uczestniczenia w życiu kulturalnym. Uwrażliwianie na piękno, kulturę słowa i estetykę. Wspólne tworzenie własnych przedstawień.	Stosowanie w praktyce zasad właściwego zachowania w teatrze. Sprawdzanie w praktyce nabytej wiedzy i umiejętności aktorskich.

Sposoby realizacji programu
Program edukacji teatralnej realizowany będzie w ciągu dwóch lat, uczniowie będą mogli zdobyć zarówno wiedzę jak i konkretne umiejętności. Wytyczone zostały trzy równoległe kierunki działania:
1) Utrzymywanie bezpośredniego kontaktu z Wrocławskim Teatrem Lalek, oglądanie wystawianych tam spektakli, uczestniczenie w systematycznie prowadzonych przez kierownika literackiego lekcjach teatralnych, poznawanie pracy teatru od strony kulis.
Ważnym elementem będzie bezpośredni kontakt ze wszystkimi pracownikami teatru, przyglądanie się procesowi tworzenia lalek, przygotowywania scenografii itp.
2) Analizowanie i interpretowanie utworów prozy i poezji dziecięcej w ścisłym związku z realizacjami teatralnymi koła Młodych Miłośników Teatru.
Dobór repertuaru będzie zgodny z takimi kryteriami jak: akcja umieszczona w rozpoznawalnej rzeczywistości, tekst napisany współczesną polszczyzną z dopuszczalnymi elementami gwary uczniowskiej, scenariusz potraktowany jako propozycja wspólnej zabawy, z przymrużeniem oka, fragmenty dialogów i monologi realizowane za pomocą wiersza lub piosenki stanowiącej integralną część akcji, role równo podzielone między uczestników zgodnie z ich osobistymi preferencjami.
3) Inicjowanie i stymulowanie ekspresji teatralnej członków koła podczas cotygodniowych spotkań.

Praca nad pobudzeniem ekspresji oraz aktywności twórczej będzie rozłożona w czasie i prowadzona etapami podczas zabaw prowadzonych w części wstępnej, końcowej lub jako część wypełniającą przerwę w trwaniu zajęć. Faza wstępna obejmie przygotowanie aparatu mowy, uświadomienie możliwości głosu i poprawienie jego sprawności, przygotowanie ciała i rozwój jego ekspresji, wyrobienie umiejętności wyrażania uczuć i nastrojów, rozbudzenie wyobraźni opartej na skojarzeniach. Równolegle prowadzone będą ćwiczenia w głośnym recytowaniu z pamięci, kształcenie wokalne i śpiewanie piosenek, próby inscenizacji wspólnie wybranych tekstów.

Działania twórcze uczniów będą dotyczyć różnych form dramy, prób improwizacji, krótkich inscenizacji w dowolnie wybranej formie, krótkich przedstawień teatralnych. Podejmowane będą również inne działania artystyczne, np. własne pomysły na scenografię, kostiumy, projekty i samodzielne wykonanie lalek.

Uczestnicy zajęć będą mogli zaprezentować swoje osiągnięcia podczas prezentacji twórczości artystycznej, przedstawień dla rodziców, uczniów klas I-III oraz podczas wizyt w Dziennym Domu Pomocy Społecznej.

Uczniowie gromadzić będą pamiątki, zdjęcia, programy, afisze oraz wspólnie z prowadzącymi redagować zapiski w kronice koła Młodych Miłośników Teatru.

Koło posiadać będzie swój regulamin, legitymacje członkowskie oraz logo, wyłonione podczas konkursu plastycznego.

Prowadzący dwa razy w roku powinni sporządzać pisemne podsumowania działalności w formie sprawozdań semestralnych i przedstawiać je do wglądu Radzie Pedagogicznej i rodzicom.

Osiągnięcia konieczne i sposoby sprawdzania skuteczności programu

- Rozumienie pojęć dotyczących pracy teatru, budowy teatru, ludzi w nim pracujących, różnych form, rodzajów teatru itp.
- Praktyczne zastosowanie zdobytych wiadomości i umiejętności aktorskich i scenograficznych w przygotowaniu inscenizacji lub spektakli.
- Prezentowanie dokonań na forum szkoły i środowiska, udział w organizowanych prezentacjach dzielnicowych, festiwalach i przeglądach teatralnych.

Ewaluacja dokonywana będzie na bieżąco poprzez obserwację zachowań dzieci, za zakończenie każdego spotkania uczestnicy podsumują swój udział, zaangażowanie i stopień atrakcyjności proponowanych działań w formie zabawy (np. zabawy "Pokaż, jak dobrze a jak źle się bawiłeś", "Zaznacz na drzewku swoją pozycję", "Miejsce dla zadowolonych", "Cztery rogi", "Malujemy uczucia") itp. Po każdym roku działalności prowadzący dokonają oceny programu i ustosunkują się do własnej pracy z kołem zainteresowań oraz przeprowadzą ankietę wśród rodziców i wywiad z dziećmi, aby poznać ich uwagi i poglądy. Planowany jest również konkurs wiedzy o teatrze dla uczestników spotkań, sprawdzający poziom opanowania materiału. Atrakcyjne nagrody zachęcą uczniów do wzięcia w nim aktywnego udziału, a nagrody pocieszenia sprawią, że nie będzie przegranych.


 

Opracowanie: Ewa Jaskuła
Ewa Wawrzyniak

Wyświetleń: 4834