W moim ogrodzie (na podstawie wierszy L. Staffa, B. Leśmiana i J. Harasymowicza)

Scenariusz dla klasy I gimnazjum - język polski

Cele operacyjne lekcji

Uczeń powinien:
- utworzyć rodzinę wyrazów do słowa "ogród" ,
- podać określenia ogrodu w formie przymiotników,
- wymienić kilka symboli ogrodu,
- posługiwać się opisem jako formą wypowiedzi,
- analizować tekst poetycki,
- podać chociaż jeden tytuł utworu poetyckiego tematycznie związanego z ogrodem.

Metody: poszukująca, ćwiczeń praktycznych, heureza.

Formy pracy: indywidualna, grupowa.

Pomoce dydaktyczne: "Słownik języka polskiego" , "Słownik poprawnej polszczyzny" "Słownik symboli" , Teksty: Jonasza Kofty "Pamiętajcie o ogrodach" , Bolesław Leśmiana "Pierwszy deszcze" , "Zachód jesienny" , Leopolda Staffa "Ogród przedziwny" , nagranie: "Cztery pory roku"
A. Vivaldiego, szary papier, pędzle, farby.

Tok lekcji:

I. Ćwiczenia słownikowe.

1. Nauczyciel zapisuje na tablicy wyraz "ogród" i prosi uczniów, aby podali skojarzenia, epitety i symbole dotyczące ogrodu. Dzieci jednocześnie ćwiczą swoje umiejętności z zakresu gramatyki (rozpoznawanie epitetów wyrażonych przymiotnikiem, tworzenie rodziny wyrazów):


2. Uczniowie podzieleni na trzy grupy szukają w przydzielonych im słownikach haseł związanych z ogrodem:
Gr. I. "Słownik języka polskiego"
Ogród to: - teren zajęty pod uprawę warzyw, drzew owocowych, zwykle ogrodzony, teren służący jako miejsce spacerów, ozdobiony drzewami, klombami kwiatów itp., inaczej - park, sad.
Gr. II. "Słownik poprawnej polszczyzny"
Ogród: warzywny, owocowy, botaniczny, zoologiczny.

Gr. III. "Słownik symboli" Wł. Kopalińskiego
Ogród symbolizuje: niebo, tajemnice duszy, raj szczęście, zadowolenie, czystość, dom, schronienie, odpoczynek, świeżość, życie, piękno, wiosnę, radość, wesołość.
Uczniowie zapisują w zeszytach przygotowany przez poszczególne grupy materiał, porównując go z podanymi wcześniej określeniami
i symbolami.

II. Ćwiczenia dramowe
1. Nauczyciel czyta wiersz Jonasza Kofty "Pamiętajcie o ogrodach" , prosząc wcześniej uczniów, aby zapisywali swoje pierwsze odczucia
i co ważniejsze myśli, tzw. "perełki" z tekstu. Pojawiającym się często fragmentem w zapiskach uczniów może być wers: "...Czy tak trudno być poetą?" , "... Przecież stamtąd przyszliście..."
2. Uczniowie siadają w kręgu, zamykają oczy, rozluźniają się i przenoszą wyobraźnią do "ogrodu marzeń" . Mają za zadanie dostrzec najważniejsze elementy tego "ogrodu" . W tym celu prowadzący zadaje pytania sterujące dziecięcą wyobraźnią:
- Co znajduje się dookoła ciebie?
- Jakie elementy dostrzegasz wyraźnie?
- Czy są tam jacyś ludzie?
- Jakie kolory zauważasz, które przeżywają?
- Czy czujesz zapach ogrodu? Określ ten zapach.
- Czy słyszysz jakieś dźwięki? Określ je.
- Jak czujesz się w ogrodzie?

Uczniowie otwierają oczy po skompletowaniu obrazów i wrażeń. Chętni dokładnie opowiadają o wyobrażonym ogrodzie.

3. Nauczyciel zapisuje dziecięce wizje na tablicy w dużej tabeli, której prawą część pozostawia pustą. Będzie ona wypełniona po pracy
w grupach nad wierszami poetów: L. Staffa, B. Leśmiana i J. Harasymowicza.

W tabeli zostały zapisane:
- elementy krajobrazu (drzewa, kwiaty, fontanna, dzieci, słońce, obłoki, huśtawka, trawa),
- dominujące kolory (zielony, czerwony, złoty, oliwkowy, błękitny, pomarańczowy, brązowy),
- dźwięki, zapachy (szmer wody, szum liści, bzyczenie pszczół, zapachy kwiatowe, miodu, ziemi, soczystej trawy, duszne, wabiące),
- uczucia, wrażenia (radość, bezpieczeństwo, swoboda).

4. Analiza tekstu poetyckiego
Uczniowie podzieleni są na cztery grupy, każda z nich otrzymuje wiersz poświęcony jednej z pór roku. Do tekstów dołączone są polecenia:
- Kto mówi w wierszu?
- Jaki jest ogród? (elementy krajobrazu, barwy)
- Określ nastrój panujący w ogrodzie.

Przy muzyce A. Vivaldiego "Cztery pory roku" uczniowie pracują nad poleceniami. Dobór tekstów do analizy może być dowolny. Na omawianej lekcji uczniowie poznali wiersze:
- B. Leśmiana "Pierwszy deszcz" (wiosna)
- L. Staffa "Ogród przedziwny" (lato)
- B. Leśmiana "Zachód jesienny" (jesień)
- J. Harasymowicza "Sad, styczeń" (zima).

W powyższych tekstach przeważają elementy impresjonistyczne, dodatkowo można zaproponować uczniom obrazy impresjonistów np. C. Moneta.

5. Po upływie wyznaczonego czasu referenci z poszczególnych grup prezentują przygotowany materiał. Uczniowie wypełniają drugą część tabeli. Odszukują analogie pomiędzy obrazami ogrodów stworzonych przez siebie i ogrodów stworzonych przez poetów.

6. Nauczyciel rozdaje grupom duże kartki papieru i poleca, aby za pomocą pędzla i farb zobrazowali ogród: wiosenny, letni, jesienny, zimowy. Uczniowie korzystają z wcześniej zapisanych notatek, odczytują ponownie wiersze. Zobrazowanie tego, co jest wynikiem analizy, przemyśleń i odczuć, ma na celu przybliżenie dzieciom piękna przyrody o każdej porze roku.

7. Wprowadzenie ścieżki ekologicznej. Niektórzy uczniowie mieszkają w blokach, dlatego też nie mają ogrodu. Ich zadaniem będzie stworzenie miniaturowego rajskiego ogrodu na balkonie. W tym celu każdy z uczniów otrzymuje skserowane kartki od strony 90 - 93
z książki pt. "Kwitnące balkony i tarasy" H. Jantry i ma za zadanie wypisać propozycje roślin do letnich kompozycji w skrzynkach balkonowych a następnie narysować jedną z nich.

8. Zadanie domowe: Napiszę wiersz lub opowiadanie zaczynające się od słów: "W moim ogrodzie..."
Zadanie to ma na celu podtrzymać chęć i gotowość do dalszej nauki, rozbudzić wyobraźnię dziecka, stworzyć mu możliwości kreatywnego, twórczego myślenia).
 

Opracowanie: Izabela Staś

Wyświetleń: 5483