AWANS INFORMACJE Dla nauczyciela Dla ucznia LOGOWANIE


Katalog

Magdalena Tołwińska
Historia, Artykuły

Krótkie rozważania na temat zagadnień regionalizmu w procesie nauczania historii w szkole.

- n +

Krótkie rozważania na temat zagadnień regionalizmu w procesie nauczania historii w szkole
Artykuł

Krótkie rozważania na temat zagadnień regionalizmu w procesie nauczania historii w szkole

Współcześnie zaobserwować można dwie, z pozoru wykluczające się tendencje: dążenie do globalizacji w życiu społecznym i renesans regionalizmu, zarówno w wymiarze międzynarodowym, narodowym, jak i państwowym. Z jednej strony jest to proces zanikania barier narodowych, państwowych i gospodarczych, prowadzący ku jedności międzynarodowej. Globalizacja to również dążenie do integrowania społeczeństwa w ramach poszczególnych państw. Z drugiej strony obserwuje się zjawisko określane jako "przebudzenie etniczne", "powrót do korzeni", czy "zakorzenienie w małej ojczyźnie".

Dla historyka ruchy regionalistyczne nie są nowym zjawiskiem. W bogatej literaturze doszukać się można już XIX-wiecznego regionalizmu, ukierunkowanego jednak na kultywowanie własnych wartości, zastanej odrębności, stąd określenie jego defensywnego charakteru. Współczesny regionalizm określa się jako ofensywny i dynamiczny ruch dążący do rozwijania wielorakich wartości własnej odrębności, aby w ten sposób wzbogacić życie społeczne współczesnego świata. Jest on w pewnym stopniu reakcją na nadmierną globalizację świata, uniformizm współczesnej kultury, utratę podmiotowości i tożsamości kulturowej oraz tradycyjnych wartości i norm przez różne wspólnoty, czy grupy narodowościowe, etniczne i regionalne.

Edukacja historyczna w szkole zawiera oczywiście różnorakie aspekty. Jest w niej wiele elementów historii naukowej i historii popularnej. Nie może zabraknąć także historii najbliższej - historii regionu, w którym mieszkamy. Dydaktyczne walory historii regionalnej i lokalnej są bardzo poważne. Budzi ona nie mniejsze zainteresowanie niż historia narodowa. Przez jej pryzmat łatwiej dzieciom i młodzieży zrozumieć pewne procesy i zjawiska ogólne, rozgrywające się w skali kraju czy kontynentu. Umożliwia ona, w większym stopniu niż ma to miejsce na przykład w przypadku historii narodowej, bezpośredni kontakt ucznia z zbytkami i innymi lokalnymi źródłami historycznymi. Jest też dla uczniów wdzięcznym polem poszukiwań historycznych. Na jej przykładzie stosunkowo łatwo można też pokazać młodzieży ciągłość i zarazem dynamikę przemian dziejowych, rolę jednostek w kształtowaniu kultury i ich wpływ na dzieje polityczne, a także genezę różnych elementów współczesności. Wydaje się, że przeszłość środowiska lokalnego czy regionu, w którym uczniowie zamieszkują jest o wiele lepiej przyswajalna niż ogólne treści historyczne.

Historia regionalna i lokalna ma również poważne walory wychowawcze. Wiąże ona uczuciowo młodzież z jej najbliższym środowiskiem społecznym, budzi patriotyzm lokalny, mobilizuje do pracy na rzecz własnego środowiska, ułatwia zrozumienie jego potrzeb i problemów. Daje także szansę zrozumienia związków małej ojczyzny z ojczyzną - życiem całego państwa i narodu.

Istotna rola przypada zabytkom kultury materialnej, a w szczególności architekturze. Historia bowiem, obok plastyki, daje najwięcej możliwości zapoznania młodzieży z nagromadzonymi przez wieki wartościami kultury narodowej. Wynika to z faktu, że historia rozpatruje ten czy ów zabytek, nie tylko pod kątem jego wartości artystycznych, ale osadza go także w określonych historycznych warunkach i w odpowiednim kontekście. Można ukazać ten zabytek w powiązaniu z całokształtem życia społecznego i politycznego. W Polsce niemal każda szkoła ma w zasięgu swego oddziaływania różnego rodzaju zabytki, zarówno te związane z historią najnowsza jak i sięgające do czasów bardziej odległych.

W procesie nauczania historii, oprócz metody słownego przekazu, bardzo ważną, a może nawet naczelną rolę (zwłaszcza w odniesieniu do młodszych dzieci) odgrywa stosowanie zasady poglądowości. Wynika to z roli, jaką spełniają spostrzeżenia i wyobrażenia gromadzone przez uczniów w toku obserwacji istniejących zabytków. Jest to tzw. nauczanie bezpośrednie polegające na kontakcie ucznia z przedmiotem poznania. Kontakt ten wydaje się być niezbędny do kojarzenia wiadomości uzyskiwanych przez słowo mówione z wrażeniami i spostrzeżeniami nabytymi podczas obserwacji. Pamięć chętnie wraca do przeżyć i wrażeń silnych, interesujących i przyjemnych. Nie zawsze dostarcza ich materiał podręcznikowy traktujący o czasach ciekawych, lecz odległych w czasie. Wzbudzając przeżycia silnie emocjonujące młode umysły, ułatwiamy im proces zapamiętywania.

W obecnie reformującej się szkole miejsce historii regionalnej i lokalnej przewidziano w postaci realizacji ścieżki edukacyjnej: Edukacja regionalna - dziedzictwo kulturowe w regionie. Brak wyraźnych rozwiązań i ścisłych wytycznych programowych może być tu właściwie atutem, ale wymaga od nauczyciela wzmożonego wysiłku, umiejętnego wkomponowania treści ścieżki regionalnej do przyjętego programu nauczania, tym bardziej, że na poziomie gimnazjalnym nie przewidziano dodatkowych godzin na realizację takiej tematyki. O wiele lepiej przedstawia się ta sprawa na poziomie szkoły podstawowej, gdzie autorzy wszystkich programów szeroko uwzględnili możliwość wkomponowania historii lokalnej i regionalnej. Zadaniem nauczyciela jest dobre poznanie przeszłości najbliższej okolicy, konieczne jest samodzielne zbieranie i gromadzenie różnych materiałów pomocniczych.

Od paru lat nauczyciele szkół Wielkopolski otrzymali do dyspozycji kapitalną pomoc dydaktyczną w postaci kompletu zeszytów ćwiczeń pt. "Wielkopolska - moja mała ojczyzna". Ze względu na różnorodność tematyki, mogą być one wykorzystane jako uzupełnienie lekcji historii, geografii czy j. polskiego lub też w ramach godzin wychowawczych. Można polecić ich zakupienie uczniom i traktować jako dodatkowy zeszyt ćwiczeń, można też korzystać tylko z niektórych zawartych tam propozycji.

Opracowanie: mgr Magdalena Tołwińska

Zgłoś błąd    Wyświetleń: 1163


Uwaga! Wszystkie materiały opublikowane na stronach Profesor.pl są chronione prawem autorskim, publikowanie bez pisemnej zgody firmy Edgard zabronione.


BAROMETR


1 2 3 4 5 6  
Średnia ocena: 6



Ilość głosów: 1

Serwis internetowy, z którego korzystasz, używa plików cookies. Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z serwisu, w celu administrowania serwisem, poprawy jakości świadczonych usług w tym dostosowania treści serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania behawioralnego reklamy (dostosowania treści reklamy do Twoich indywidualnych potrzeb). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do Internetu oraz w Polityce prywatności plików cookies.
Dowiedz się więcej.