Konspekt lekcji dla I klasy gimnazjum

1. Temat: Powstanie państwa polskiego

2. Treści lekcji:
- Plemiona polskie i ich siedziby w IX - X wieku.
- Państwo Mieszka I.
- Chrzest Polski - jego przyczyny i znaczenie.
- Stosunki z sąsiadami.

3. Cele: Po skończonej lekcji uczeń:
- potrafi wymienić plemiona, które zamieszkiwały ziemie polskie w IX - X wieku i wskazać na mapie ich siedziby (ś. e. - regionalna),
- określa, jaką rolę odegrał Mieszko I w dziele budowy państwa polskiego,
- potrafi podać datę chrztu Polski oraz przyczyny jego przyjęcia i znaczenie,
- z pomocą mapy umie wymienić, jakie ziemie udało się zjednoczyć Mieszkowi I i podać pierwszą stolicę Polski,
- potrafi wskazać sąsiadów Polski w X wieku oraz określić stosunki łączące Polskę z nimi (ś. e. - europejska),
- rozumie pojęcia: plemię, trybut, woj, drużyna,
- ocenia znaczenie chrztu Polski dla dalszego rozwoju państwa polskiego.

4. Umiejętności ponadprzedmiotowe:
- efektywne współdziałanie w zespole,
- korzystanie z różnych źródeł wiedzy.

5. Środki dydaktyczne:
- podręcznik,
- mapa Polski za pierwszych Piastów,
- atlasy historyczne,
- teksty źródłowe,
- portrety Mieszka i Dąbrówki z "Pocztu królów polskich" Jana Matejki.

6. Metody pracy:
- wykład uzupełniony pokazem,
- praca pod kierunkiem z tekstem źródłowym i mapą,
- drzewo decyzyjne,
- praca z podręcznikiem.

7. Struktura i opis lekcji:
I. Wprowadzenie:
- Nauczyciel objaśnia, że na dzisiejszej lekcji omówimy jak doszło do powstania państwa polskiego oraz przyjęcia chrztu przez Mieszka I.
II. Rozwinięcie:
- Nauczyciel omawia sytuację na ziemiach polskich w połowie dziesiątego wieku. Prosi uczniów o przypomnienie państw plemiennych, jakie powstały na ziemiach polskich.
- Uczniowie analizują mapki i odpowiadają na pytania:
* Jakie plemiona zamieszkiwały ziemie polskie w IX - X wieku?
Jednocześnie wskazują ich siedziby na mapie.
* Kto je zjednoczył (pokaz portretu Mieszka I)?
* Skąd pochodzi nazwa naszego państwa?
* Jak nazywa się pierwsza stolica Polski?
- Nauczyciel:
* podkreśla różnice między organizacją plemienną, a państwową,
* mówi o planach polityki cesarstwa na wschód,
* o tym, jak Mieszko I został zmuszony do zależności trybutalno- wasalnej,
* wyjaśnia, co kierowało Mieszkiem, że zwrócił się do księcia Bolesława z rodu Przemyślidów o pojęcie za żonę tamtejszej księżniczki Dąbrówki (pokaz portretu ).
- Nauczyciel rozdaje uczniom tekst źródłowy (nr 1) i prosi o odpowiedź na pytania:
* Jak autor scharakteryzował Mieszka?
* Czym Dąbrówka warunkowała poślubienie księcia polskiego?
* W czym Gall Anonim upatrywał przyczynę przyjęcia chrztu przez Mieszka I?
- Następnie nauczyciel szczegółowo omawia przyczyny oraz skutki podjęcia przez księcia decyzji o przyjęciu chrztu Polski. Data.
- Wyjaśnia zasady "drzewa decyzyjnego", wspólne uzupełnienie
tabelki - uproszczonej wersji "drzewa".

Jest rok 965. Jako Mieszko I, polski władca, z grupą duchownych i współpracowników zastanawiasz się, czy podjąć decyzję o przyjęciu chrztu.
 

TAK		NIE
korzyści	niebezpieczeństwa	korzyści	niebezpieczeństwa
- - - -	- - - -	- - - -	- - - -
Nasza decyzja:

- Nauczyciel omawia pierwsze starcie do jakiego doszło między księciem polskim, a jego zachodnim sąsiadem, zakończone bitwą pod Cedynią (972 r.).
- Krótka charakterystyka dalszych rządów Mieszka I:
* ślub z księżniczką Odą,
* atak na Czechy, przyłączenie Małopolski i Śląska,
* "Dagome iudex", dokument oddający państwo polskie w opiekę papieżowi, początek płacenia świętopietrza,
* śmierć Mieszka (992 r.).
III. Podsumowanie:
- Uczniowie przedstawiają na mapie siedziby plemion na ziemiach polskich oraz zmiany terytorialne państwa polskiego za panowania Mieszka I.
IV. Metody kontroli:
- Mając do dyspozycji atlas historyczny, wpisz do tabeli, jakie ziemie Mieszko odziedziczył po swoim ojcu, jakie udało się jemu przyłączyć do swojego państwa oraz jakie utracił.

	Ziemie
Ziemie odziedziczone przez Mieszka
Ziemie zdobyte
Ziemie utracone

Tekst źródłowy nr 1

Mieszko objąwszy królestwo zaczął dawać dowody zdolności umysłu i sił cielesnych i coraz częściej napastował ludy (sąsiednie) dookoła. Dotychczas pogrążony był w takich błędach pogaństwa, że wedle swego zwyczaju siedmiu żon zażywał. W końcu zażądał małżeństwa jednej bardzo dobrej chrześcijanki z Czech, imieniem Dąbrówka. Lecz ona odmówiła poślubienia go, jeśli nie zarzuci owego zdrożnego obyczaju i nie przyrzeknie zostać chrześcijaninem. Gdy zaś on (na to) przystał, że porzuci ów zwyczaj pogański i przyjmie sakrament wiary chrześcijańskiej, pani owa przybyła do Polski z wielkim orszakiem (dostojników ) świeckich i duchownych, ale nie pierwej podzieliła z nim łoże małżeńskie, aż pilnie zaznajamiając się z obyczajem chrześcijańskim i prawami kościelnymi, wyrzekł się błędów pogaństwa i przeszedł na łono matki - Kościoła.

Anonim tzw. Gall Kronika Polska przełożył Roman Gródecki, Wrocław 1982 r.
 

Opracowanie: Monika Matuszkiewicz
Gimnazjum im. L. Stępczaka
w Sławie

Wyświetleń: 6211