W powodzi informacji - jak korzystać z różnych źródeł informacji?

Scenariusz lekcji języka polskiego lub lekcji bibliotecznej dla klas pierwszych w szkole średniej (2 godziny lekcyjne)
Cel ogólny:
zdobycie podstawowych umiejętności samokształceniowych, w tym korzystanie z różnych źródeł informacji oraz sporządzanie opisu bibliograficznego.

Cele operacyjne:
- poziom wiadomości:
- uczeń zapoznaje się z rodzajami słowników i encyklopedii
- uczeń wie, kiedy korzystać z katalogu alfabetycznego, a kiedy
z rzeczowego
- poznaje zasady sporządzania opisu bibliograficznego
- poziom umiejętności:
uczeń potrafi:
- odnaleźć określone hasło słownikowe
- korzystać z warsztatu informacyjnego biblioteki
- sporządzać skrócony opis bibliograficzny
- selekcjonować uzyskane informacje

Metody: burza mózgów, podająca, ćwiczeniowa

Formy pracy: praca w grupach, praca ze słownikiem

Środki dydaktyczne: słowniki, tablice graficzne, skrzynki z katalogami

Tok lekcji:

Część wstępna

□ rozmowa na temat znaczenia informacji, różnych źródeł informacji. Co to jest informacja? Gdzie szukamy informacji? Jakie są rodzaje informacji? Uczniowie podają i zapisują na tablicy różne źródła informacji (burza mózgów)

□ określenie celów lekcji

□ zapisanie tematu lekcji

Część główna

□ zapoznanie młodzieży z warsztatem informacyjnym biblioteki (katalogi, kartoteki) - przypomnienie wiadomości
- przedstawienie planszy z podziałem katalogów, planszy UKD
- przypomnienie i zapisanie definicji:

Katalog biblioteczny- opisy książek na kartach katalogowych uporządkowane według określonych zasad należące do jednej biblioteki.

Katalog alfabetyczny- gromadzi opisy katalogowe książek ułożone
w porządku alfabetycznym według haseł autorskich i tytułowych.

Katalog rzeczowy- gromadzi dokumenty biblioteczne według treści - tematów i sposobu ich ujęcia. Z katalogów tych korzystamy kiedy potrafimy określić temat ( katalog problemowy) lub dziedzinę (katalog
systematyczny - UKD).

Kartoteka- zbiór kart zawierających opisy bibliograficzne książek
i artykułów z czasopism na określony temat.

□ zasady sporządzania skróconego opisu bibliograficznego
- Omówienie karty katalogowej jako źródła informacji o książce - przedstawienie tablic graficznych z przykładowymi opisami bibliograficznymi;
- Zapisanie definicji opisu bibliograficznego: uporządkowany zespół danych o książce (artykule, recenzji) sporządzony według ustalonych zasad
i służący do jego identyfikacji;
- Sporządzanie przykładowych opisów bibliograficznych podczas ćwiczeń praktycznych, np.:
a) opis bibliograficzny książki:
Grzeszczuk Stanisław: "Treny" Jana Kochanowskiego. Warszawa 1978.
b) opis książki (praca zbiorowa):
Jan Kochanowski i epoka renesansu. Pod red. Teresy Michałowskiej.Warszawa 1984
c) opis artykułu w czasopiśmie:
Kupiszewski Władysław: Artyzm Językowy Jana Kochanowskiego.
"Poradnik Językowy" 1982 z. 10 s. 672- 679
d) opis fragmentu książki:
Michałowska Teresa:Poetyka i poezja. Warszawa 1982 (s. 341- 395:
Znaki czasu w poezji Jana Kochanowskiego)

□ Poszukiwanie książek w bibliotece
- ćwiczenia w dwuosobowych grupach.

Przykłady poleceń:
- Sprawdź, czy w bibliotece znajdują się książki Williama Whartona. Z jakiego katalogu skorzystasz?
- Chcesz przeczytać powieść dla młodzieży polskiego autora. Jaki katalog pomoże ci dokonać wyboru?
- Potrzebny ci przewodnik po Lublinie. Poszukaj go w odpowiednim katalogu.
- Chcesz poćwiczyć zbiory zadań z matematyki. Potrzebna ci książka. Jak ją znajdziesz?
- Lubisz czytać powieści historyczne. Znajdź w katalogu książkę dla siebie.
- Chcesz przeczytać wiersze Czesława Miłosza. jaki katalog posłuży ci do odnalezienia zbiorów poezji tego autora?
- Chcesz skorzystać z podręcznika języka polskiego. Znajdź go w katalogu.
- Znajdź potrzebna książkę do napisania referatu na temat: "Opisz wybrany park narodowy w Polsce". Odszukaj w katalogu potrzebne książki.
- Masz napisać referat na temat: "Korozja metali".
- Zadano ci napisanie referatu na temat życia i twórczości Adama Mickiewicza. Znajdź odpowiednie materiały w katalogu.
- Sprawdź w katalogu, jakie są w bibliotece nowele Henryka Sienkiewicza?
- Sprawdź, czy w bibliotece szkolnej znajdziesz książki na temat silników samochodowych.

Po wypełnieniu poleceń każda grupa sporządza opis bibliograficzny jednej książki. Nauczyciel sprawdza prawidłowe wyszukanie informacji w katalogu oraz poprawne sporządzenie opisu bibliograficznego.

□ Korzystanie z wydawnictw informacji bezpośredniej
a) podział wydawnictw informacyjnych:
 

Wydawnictwa informacyjne dwie grupy
wydawnictwa informacji	wydawnictwa informacji
bezpośredniej	pośredniej
↓ np. encyklopedie, słowniki	↓ np. bibliografie, katalogi,
leksykony, albumy,	księgarskie i wydawnicze
monografie bibliotek
(drukowane)

- zapoznanie uczniów z księgozbiorem podręcznym biblioteki;
- omówienie planszy z podziałem encyklopedii i słowników;
- wspólne ułożenie i zapisanie definicji:

Encyklopedie ogólne- zawierają informacje ze wszystkich dziedzin wiedzy.

Encyklopedie specjalne- zawierają informacje z jednej dziedziny wiedzy; układ haseł może być alfabetyczny lub systematyczny.

Słowniki- podają informacje dotyczące terminów z objaśnieniem ich znaczeń; dzielimy je na rzeczowe i językowe.

Słowniki rzeczowe- podają informacje dotyczące terminów z jednej dziedziny wiedzy.

Słowniki językowe- zawierają wyrazy występujące w danym języku lub tłumaczą wyrazy na inny język;

b) zapoznanie uczniów z encyklopediami i słownikami wyłożonymi na stolikach: układ haseł, żywa pagina, pozatekstowe źródła informacji (mapy, ilustracje, tabele, wykresy);

c) uczniowie otrzymują polecenia wyszukania haseł w różnych słownikach (praca w grupach dwuosobowych, np.:
- Kiedy urodził się Adam Mickiewicz?
- Co oznacza słowo imaginacja?
- Ile znaczeń ma słowo depresja?
- Co oznacza wyrażenie grać pierwsze skrzypce?
- Co oznacza słowo angielskie freckle?
- Kiedy i w jakich okolicznościach zmarł aktor Zbigniew Cybulski?
- Co oznacza słowo inkunabuł?

Uczniowie kolejno podają odpowiedzi na zadane im pytania.

Podsumowanie:

□ Podsumowanie i utrwalenie wiadomości z lekcji
- Jakie poznaliście źródła informacji na zajęciach?
- Jak należy wyszukiwać informacje w katalogach w bibliotece?
- Co ułatwia wyszukiwanie informacji w katalogach?
- Czy umiesz sporządzić opis bibliograficzny książki?
- Jakie poznaliście rodzaje słowników i encyklopedii?

Praca domowa:
Sporządź opis bibliograficzny książki, którą czytasz.
 

Opracowanie: Agata Sikorska

Wyświetleń: 4329