Katalog

Alina Barbara Osowska
Geografia, Artykuły

NUTS (nowe jednostki terytorialne do celów statystycznych)

- n +

NUTS - (nowe jednostki terytorialne do celów statystycznych)

W dniu 1 maja 2004 roku Polska stała się pełnoprawnym członkiem Unii Europejskiej. Wraz z przystąpieniem do tej organizacji nasz kraj stał się podmiotem europejskiej polityki regionalnej. W związku z tym Polska musi dostosować niektóre ze swoich mechanizmów administracyjno-statystycznych do systemu tam obowiązującego. Sprawa związana jest z rozdziałem funduszy strukturalnych Unii Europejskiej, czyli mówiąc prostym językiem, z interesującą wszystkich sprawą dofinansowania.

W krajach członkowskich Unii od 1988 roku obowiązuje jednolity podział administracyjno-statystyczny będący podstawą zbierania informacji statystycznych o regionach oraz obliczania wysokości należnego im dofinansowania. System ten w skrócie nosi nazwę NUTS (The Nomenclature of Territorial Units of Statistics) - Nomenklatura Jednostek Terytorialnych do celów Statystycznych.

NUTS jest pięciostopniową klasyfikacją hierarchiczną, w której wyróżnia się 3 poziomy regionalne (NUTS 1 - 3) i dwa poziomy lokalne (NUTS 4 - 5). Ze względów praktycznych podział ten oparty jest przede wszystkim na podziale terytorialnym kraju członkowskiego. Przed rozszerzeniem Unii klasyfikacja NUTS dzieliła jej obszar na:
- 77 regionów szczebla NUTS 1
- 206 regionów szczebla NUTS 2
- 1031 regionów szczebla NUTS 3
- 1074 jednostki typu NUTS 4
- 98433 jednostki typu NUTS 5.

W powyższej klasyfikacji kraje członkowskie UE określane są jako NUTS 0. Niektóre kraje z racji swej wielkości nie są podzielone na regiony NUTS 1, są to: Dania, Irlandia, Luksemburg i Portugalia. Regiony NUTS 2 i NUTS 3 występują we wszystkich krajach członkowskich UE, dla wszystkich krajów wydzielany jest też najbardziej szczegółowy podział na jednostki NUTS 5. Poziom lokalny NUTS 4 określany jest tylko dla następujących krajów: Finlandia, Grecja, Irlandia, Luksemburg, Portugalia, Wielka Brytania. Jednostki NUTS w powyższym kształcie stosowane są jako podstawowe jednostki terytorialne dla określenia obszarów, które wymagają wsparcia finansowego ze środków funduszy strukturalnych UE (np. upadające obszary przemysłowe określane są głównie według regionów NUTS 3).

Wbrew zasadzie, aby regiony o podobnej wielkości były na tym samym poziomie NUTS, każdy z poziomów zawiera regiony różniące się znacznie wielkością oraz liczbą ludności. Największym regionem NUTS 1 jest Finlandia Kontynentalna (336 tyś. km2), a najmniejszym Bruksela (200 km2). Podobnie duże dysproporcje występują na poziomie NUTS 2 - największy region (w Szwecji) ma powierzchnię 154 tyś. km2, a najmniejszy jest jeden z regionów hiszpańskich (30 km2). Równie duża rozpiętość terytorialna jest na poziomie NUTS 3 (od 10 km2 do 99 tyś. km2).

Dostosowując się do standardów UE, Polska przyjęła w 2000 roku podział na jednostki typu NUTS. Opracowanie w/w podziału trwało od 1997 roku i wzbudzało liczne kontrowersje. Świadczy o tym uchwała Sejmiku Województwa Dolnośląskiego z 26 XI 1999 r. wyrażająca stanowczy protest przeciwko planowanemu podziałowi terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na 4 jednostki typu NUTS 2, wówczas teren województwa dolnośląskiego spadłby do rangi regionu typu NUTS 3. Przyjęty w 2000 roku podział Polski na regiony typu NUTS wygląda następująco:
NUTS i liczba jednostek w UE Odpowiedniki NUTS w Polsce
NUTS 1
- regiony typu niemieckich landów
77 - cały kraj 1
NUTS 2
- regiony typu niem. Riegerungsbezrik
206 - województwa 16
NUTS 3
- regiony typu francuskich departamentów
1031 - podregiony (grupy powiatów) 44
NUTS 4
- jednostki lokalne typu brytyjskich county
1074 - powiaty
- miasta na prawach powiatu
308
65
NUTS 5
- jednostki lokalne
98433 - gminy 2489
Jednostki NUTS oznaczone są symbolami literowo-cyfrowymi. Polska jako obszar NUTS 1 oznaczona jest symbolem "PL.", województwo dolnośląskie reprezentujące region typu NUTS 2 ma symbol "PL01". W jego obrębie wyznaczono cztery regiony NUTS 3, są to:
- region jeleniogórsko-wałbrzyski (PL011)
- region legnicki (PL012)
- region wrocławski (PL013)
- miasto Wrocław (PL014).

Sądzę, że przedstawione zagadnienie, w świetle naszego członkostwa w strukturach UE,
powinno znaleźć swoje miejsce w realizowanych programach nauczania. Szczególnie predystynowane do tego celu są dwa przedmioty: geografia i wiedza o społeczeństwie. Problem NUTS-ów i jego znaczenie dla przyszłego rozwoju naszego kraju powinien również pojawić się w programach tzw. ścieżek międzyprzedmiotowych, a w szczególności w programie ścieżki europejskiej. Elementy klasyfikacji NUTS w odniesieniu do poszczególnych województw mogłyby również być realizowane w ramach edukacji regionalnej.

wykorzystana literatura:
D.Strahl, M.Obrębalski - "Nomenklatura jednostek terytorialnych w statystyce krajów Unii Europejskiej i możliwości jej stosowania w warunkach polskich" - Akademia Ekonomiczna w Poznaniu.
S.Stańko - "Klasyfikacje jednostek terytorialnych w Unii Europejskiej", Wiadomości Statystyczne, 1996

wykorzystane strony internetowe:
http://biurose.sejm.gov.pl.
http://www.cie.gov.pl
http://www.gridw.pl
http://www.uniaeuropejska.info.pl
http://www.zgwrp.org.pl
http://www.ueonline.host.pl

* szczegółowy podział na jednostki NUTS dla nowych krajów członkowskich jest dostępny na stronie internetowej:
http://europa.ue.int/comm/eurostat/ramon/nuts/codelist_en.cfm?list=cec
 

Opracowanie: mgr Alina Osowska
nauczyciel geografii
ZSO w Jaworze ul. Plac Bankowy
wojew. dolnośląskie

Wyświetleń: 7553


Uwaga! Wszystkie materiały opublikowane na stronach Profesor.pl są chronione prawem autorskim, publikowanie bez pisemnej zgody firmy Edgard zabronione.