Organy szkoły - ich zadania i wzajemne relacje

Współczesna szkoła, która ma ambicje być miejscem nie tylko nauki, ale i wychowania, wymaga współdziałania wszystkich organów szkoły i organizacji pozaszkolnych. Dlatego współpraca nauczycieli, rodziców oraz uczniów skupionych w Radzie Pedagogicznej, Radzie Rodziców i Samorządzie Uczniowskim, jest bardzo istotna dla rozwoju intelektualnego i kulturalnego młodych ludzi. Niebagatelną rolę, w tym procesie, spełnia dyrektor szkoły. Jego umiejętności i zdolności współdziałania ze wszystkimi wymienionymi organami jest bardzo istotna i ważna.

Dyrektor szkoły jest niewątpliwie najważniejszą osobą w placówce oświatowej. To on planuje, organizuje, kieruje i nadzoruje pracę instytucji. Dlatego, na to stanowisko jest powoływany w wyniku konkursu organizowanego przez organ prowadzący. Zadania dyrektora są bardzo szerokie a odpowiedzialny jest w szczególności (zgodnie z Kartą Nauczyciela) za:
- dydaktyczny i wychowawczy poziom szkoły,
- realizację zadań zgodnie z uchwałami Rady Pedagogicznej i Rady Szkoły, podjętymi w ramach ich kompetencji stanowiących, oraz zarządzeniami organów nadzorujących szkołę,
- tworzenie warunków do rozwijania samorządnej i samodzielnej pracy uczniów i wychowanków,
- zapewnienie pomocy nauczycielom w realizacji ich zadań i ich doskonaleniu zawodowym,
- zapewnienie w miarę możliwości odpowiednich warunków organizacyjnych do realizacji zadań dydaktycznych i opiekuńczo - wychowawczych.

Do zadań dyrektora należy także zatrudnianie i zwalnianie nauczycieli oraz opracowanie zakresu ich obowiązków. Sprawuje nadzór pedagogiczny nad działalnością nauczycieli i wychowawców. Dokonuje oceny ich pracy i dorobku zawodowego. Organizuje i koordynuje doskonalenie zawodowe swojej kadry i mianuje nauczycieli, zgodnie z odpowiednimi przepisami. Dyrektor przyznaje nagrody lub występuje z wnioskami w sprawach odznaczeń i innych wyróżnień. Zatrudnia i zwalnia niepedagogicznych pracowników szkoły. Wydaje polecenia służbowe i wymierza kary pracownikom szkoły. Przestrzega postanowień Statutu Szkoły w sprawie nagród i kar stosowanych wobec uczniów. Dba o ich bezpieczeństwo oraz bezpieczeństwo innych osób znajdujących się w obiekcie podczas zajęć. Do zadań dyrektora należy również opracowanie dokumentacji programowo - organizacyjnej placówki oświatowej i bieżące kierowanie jej działalności. Osoba kierująca szkołą dysponuje środkami określonymi w planie finansowym szkoły, ponosząc odpowiedzialność za ich prawidłowe wykorzystanie. Dba o powierzone mu mienie i prowadzi dokumentację zgodnie z przepisami. Dyrektor jest reprezentantem szkoły na zewnątrz, stara się ją promować współpracując z mediami i ze środowiskiem lokalnym. Obecnie, wykonuje również czynności związane z wdrażaniem i przebiegiem awansu zawodowego nauczycieli. Inspiruje i wspomaga nauczycieli w spełnianiu przez nich wymagań w zakresie jakości pracy szkoły oraz organizuje mierzenie jej jakości. Planuje, organizuje i przeprowadza mierzenie jakości a także opracowuje program rozwoju szkoły.

Relacje pomiędzy dyrektorem szkoły a Radą Pedagogiczną są następstwem tego, że dyrektor stoi na jej czele jako jej przewodniczący. Odpowiada też za przygotowanie jej zebrań. Rada Pedagogiczna jest organem skupiającym wszystkich nauczycieli bez względu na wymiar czasu pracy. Rada jest organem kolegialnym i działa w zakresie realizacji zadań dotyczących kształcenia, wychowania i opieki.

Ustala ona regulamin swojej działalności a jej posiedzenia plenarne są protokołowane.


Schemat zależności organizacyjnej organów szkoły.

Rada podejmuje uchwały, które mają mieć charakter aktu prawnego a podejmuje je zwykłą większością głosów w obecności, co najmniej ½ jej członków. Do kompetencji Rady Pedagogicznej należy:
- zatwierdzenie programu pracy szkoły,
- zatwierdzenie wyników klasyfikacji i promocji uczniów,
- ustalenie organizacji doskonalenia zawodowego nauczycieli,
- podejmowanie uchwał w/s innowacji i eksperymentów pedagogicznych w szkole,
- podejmowanie uchwał w/s kierowania ucznia do klas przysposabiających do zawodu,
- występowanie z umotywowanym wnioskiem do organu prowadzącego o odwołanie z funkcji dyrektora.

Współpraca dyrektora i Rady Pedagogicznej polega na organizowaniu i koordynowaniu przez dyrektora placówki doskonalenia zawodowego kadry pedagogicznej w ramach Wewnątrzszkolnego Doskonalenia Nauczycieli. Rada zaś spośród swoich członków deleguje dwóch przedstawicieli do komisji konkursowej na stanowisko dyrektora.

Rodzice i nauczyciele współpracują ze sobą w sprawach wychowania i kształcenia dzieci. Dlatego ważną rolę wśród organów szkoły odgrywa Rada Rodziców. Jest ona reprezentacją rodziców uczniów i w ich imieniu podejmuje i realizuje określone zadania dydaktyczno - wychowawcze. Zasady tworzenia Rady uchwala ogół rodziców uczniów. Zaś Rada Rodziców ustala regulamin swej działalności oraz gromadzi fundusze z dobrowolnych składek rodziców, które wspierają bieżącą działalność szkoły. Regulamin określa zasady wydatkowania tych funduszy. W dobie ubożenia społeczeństwa i problemów oświaty owe dobrowolne składki odgrywają istotną rolę w budżetach wielu szkół. Te środki finansowe często stanowią kapitał, dzięki któremu Rada Rodziców dba o stałą poprawę bazy szkolnej. Inne kompetencje tego gremium to m.in.:
- występowanie do Rady Pedagogicznej i dyrektora placówki z wnioskami i opiniami dotyczącymi wszystkich spraw oświaty,
- współdecydowanie o formach pomocy dzieciom oraz ich wypoczynku,
- współuczestniczenie w opracowaniu programu wychowawczego szkoły,
- opiniowanie szkolnego zestawu programów oraz szkolnego systemu oceniania,
- delegowanie dwóch przedstawicieli do składu komisji konkursowej na dyrektora szkoły,
- przekazywanie organowi nadzorującemu opinii na temat pracy szkoły.

Rada Rodziców udziela pomocy Samorządowi Uczniowskiemu. Organ ten tworzą wszyscy uczniowie szkoły a zasady jego wyboru oraz zasady działania określa regulamin, uchwalony przez ogół uczniów. Samorząd ten jest reprezentantem interesów uczniów w szkole poprzez przedstawienie Radzie Pedagogicznej oraz dyrektorowi szkoły wniosków i opinii. W szczególności dotyczących realizacji podstawowych praw ucznia. Organizuje życie szkoły oraz tworzy działalność kulturalną i sportową. Działalność Samorządu Uczniowskiego powinna przygotowywać młodzież do samorządnej i samodzielnej pracy na rzecz innych uczniów. Musi ściśle współpracować z Radą Pedagogiczną oraz dyrekcją szkoły

Dla Samorządu Uczniowskiego akty prawa oświatowego wyznaczają (m.in.) następujące kompetencje:
- Opiniowanie programu wychowawczego szkoły
- Opiniowanie pracy nauczyciela podczas jego pracy, jeśli dyrektor zwróci się o te opinię
- Wystawianie opinii w sytuacji, gdy na podstawie uchwały Rady Pedagogicznej dyrektor szkoły, skreśla ucznia z listy uczniów w przypadkach określonych w statucie szkoły

Wszystkie ewentualne spory i konflikty pomiędzy organami rozwiązuje dyrektor szkoły, który współpracuje zarówno z Radą Rodziców jak i Radą Pedagogiczną i Samorządem Uczniowskim. Wszystkie organy zobowiązane są podejmować działania na rzecz rozwiązywania sytuacji konfliktowych poprzez tworzenie komisji w skład, której wchodzą przedstawiciele poszczególnych organów. Dyrektor przyjmuje od Rady Rodziców wnioski i bada skargi dotyczące nauczycieli i pracowników niepedagogicznych i jest negocjatorem w sytuacjach konfliktowych pomiędzy nauczycielem a rodzicem. Wszystkie wnoszone sprawy dyrektor rozstrzyga z zachowaniem prawa oraz dobra publicznego. W związku z tym wydaje zalecenia wszystkim statutowym organom szkoły. Jeżeli oczywiście działalność tych organów narusza interesy szkoły i nie służy rozwojowi jego wychowanków.

Organy szkoły współdziałają ze sobą w granicach swoich kompetencji określonych ustawą z 7 września 1991 roku o systemie oświaty. Organy szkoły mają zapewnioną swobodę działania i podejmowania decyzji w granicach kompetencji określonych w wyżej wymienionej ustawie.

Działanie i współdziałanie organów szkoły jest niezbędne, bo służy jednemu celowi, jakim jest wychowanie mądrych, wrażliwych i optymistycznie patrzących w przyszłość ludzi.

Źródła:
Ustawa O systemie oświaty z 7. IX. 1991 r.
Karta Nauczyciela
Statut Publicznego Gimnazjum nr 2 w Rudkach
 

Opracowanie: Przemysław STELMASZCZYK
nauczyciel historii
Publiczne Gimnazjum nr 2
w Rudkach

Wyświetleń: 856