AWANS INFORMACJE Dla nauczyciela Dla ucznia LOGOWANIE


Katalog

Bożena Nycz
Fizyka, Artykuły

Temperatura - rys historyczny

- n +

Temperatura - rys historyczny

Jednym z najważniejszych pojęć, jakimi posługuje się nauka o cieple jest temperatura. Pojęcie temperatury dość długo nie było znane i sformułowane, a słowo ciepły czy zimny nabierało znaczenia tylko przez fizjologiczne odczucie dotykiem.

Termin "temperatura" powstał znaczenie później. Początkowo operowano pojęciem "stan cieplny ciała"; mówiono: ciało jest zimne, letnie, ciepłe, gorące itp., i dopiero z tego określenia "stan cieplny ciała" powstało pojęcie temperatury. Określenie stanu cieplnego ciała przez dotyk było zbyt subiektywne i nie zawsze możliwe, powstała, więc myśl stworzenia przyrządu dającego pewniejsze wyniki, co do stanu cieplnego obserwowanego ciała.

Wynalazek termometru, początkowo termoskopu, można przypisać szeregowi fizyków wnoszących stopniowe pewne ulepszenia, lecz nie podlega chyba wątpliwości, że właściwym wynalazcą termoskopu był Galileo Galilei, jak to wynika z jego listów /1592 r./.

Galileusz wykorzystał rozszerzalność powietrza do oznaczenia stanu cieplnego ciał. Istotną wadą jego przyrządu była zależność od zmian ciśnienia atmosferycznego, co wywierało wpływ na wskazania termoskopu i pozwalało porównywać wyniki pomiarów bezpośrednio po sobie następujących tylko przy założeniu stałego ciśnienia barometrycznego. Skala tego termoskopu była zupełnie dowolna. Na tle tej niedoskonałej konstrukcji powstało szereg coraz doskonalszych pomysłów, a spośród wielu pracujących nad tym zagadnieniem wymienić należy francuskiego fizyka Amontonsa /1700/.

Pierwsze właściwe termometry zostały wykonane przez gdańszczanina, Daniela Gabriela Fahrenheita /1724/, który na rurce z rtęcią zamiast używanego przez innych eksperymentatorów alkoholu, wprowadza skalę. Skala t opierała się na dwóch punktach stałych: tf 1= O0F- temperatury mieszaniny śniegu z salmiakiem i t f2=1000F- temperatury normalnej ciała ludzkiego. Jednostką temperatury w skali Fahrenheita jest stopień Fahrenheita: o F. Obecnie definiuje się skalę Fahrenheita przez przyporządkowanie temperaturze 00C wartości 320F i temperaturze 1000C wartość 2120F.

W 1730 roku Réaumur w swoim termometrze alkoholowym wprowadza dwa punkty stałe, topniejącego lodu /0o/ i wrzącej wody /80o/ (oba te punkty stałe określone są pod ciśnieniem 101 325 N/m2= 1 atm). Jednostką temperatury w tej skali jest stopień Réaumura: oR.

Szwed Celsjusz /1742 r./ w swoim termometrze wprowadza rtęć, a odstęp między tymi samymi stałymi punktami topniejącego lodu i wrzącej wody dzieli na 100 części. Początkowo skala była oznaczona odwrotnie, tzn. wrzenie wody odpowiadało 0o, a topnieniu lodu 100o, jednak z czasem podziałka została odwrócona i tak powstała najbardziej dziś rozpowszechniona skala Celsjusza. Jednostką temperatury w tej skali jest stopień Celsjusza: 0C.

Oprócz tego istnieje jeszcze skala temperatur Rankine'a. Jest to skala temperatury bezwzględnej, która powstała ze skali Fahrenheita przez przesunięcie punktu zerowego do temperatury zera bezwzględnego. Jednostką temperatury w tej skali jest stopień Rankine'a: 0Rank. Skalę tę traktuje się jako skalę termodynamiczną, w której temperatura termodynamicznego punktu potrójnego wody przyporządkowano wartości 491,6880 Rank.

Tabela przedstawia zależności między wartościami liczbowymi przyporządkowanymi tej samej temperaturze /temu samemu stanowi/ wyrażonej w różnych jednostkach temperatury /w różnych skalach/.
 
Jednostka temperatury Stopień
Réaumura
Kelwin K Stopień
Celsjusza 0C
Stopień
Rankine΄a 0Rank
Stopień
Fahrenheita 0F
0R tR 0,8T-218,52 0,8t 4/9 TRank-218,52 4/9tF-14,222
0K 1,25 tR+273,15 T t+273,15 5/9TRank 5/9tF+255,372
0C 1,25 tR T-273,15 t 5/9TRank-273,15 5/9tF-17,78
0Rank 2,25 tR+491,67 1,8T 1,8t+491,67 TRank tF+459,67
0F 2,25 tR+32 1,8T-459,67 1,8t+32 TRank-459,67 tF

Opracowanie: Bożena Nycz - nauczyciel fizyki

Zgłoś błąd    Wyświetleń: 1067


Uwaga! Wszystkie materiały opublikowane na stronach Profesor.pl są chronione prawem autorskim, publikowanie bez pisemnej zgody firmy Edgard zabronione.


BAROMETR


1 2 3 4 5 6  
Średnia ocena: 6



Ilość głosów: 1

Serwis internetowy, z którego korzystasz, używa plików cookies. Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z serwisu, w celu administrowania serwisem, poprawy jakości świadczonych usług w tym dostosowania treści serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania behawioralnego reklamy (dostosowania treści reklamy do Twoich indywidualnych potrzeb). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do Internetu oraz w Polityce prywatności plików cookies.
Dowiedz się więcej.