Rozwój zainteresowań wychowanków w warunkach funkcjonowania bursy

I Wprowadzenie

Wychowanek przychodząc do bursy na początku swojej edukacji w szkole średniej ma 15-16 lat. Jest to wiek, w którym krystalizują się przekonania, zmieniają poglądy, podejmowane są ważne decyzje, mające istotny wpływ na całe życie. Obok szkoły i rodziców, wychowawca w bursie ma pomóc młodemu człowiekowi dokonać właściwych wyborów, zgodnych z jego aspiracjami i możliwościami.

Ramowy Statut Bursy Szkolnej (Rozp. MEN z dn. 21 II 1994) w punkcie 4 obliguje placówkę, aby stwarzała wychowankom możliwość rozwijania zainteresowań i uzdolnień, uczestnictwa w kulturze, uprawiania sportu i turystyki. Statut naszej placówki bierze pod uwagę te zalecenia uwzględniając je w punktach 7, 8 i 9.

"7. Zadaniem Bursy jest rozwijanie zainteresowań i uzdolnień wychowanków oraz kształtowanie ich właściwych postaw moralno-etycznych.

8. Bursa kształtuje u wychowanków potrzebę uczestnictwa w kulturze m.in. przez organizowanie rozrywek kulturalnych.

9. Bursa inspiruje i pobudza zainteresowania kultura fizyczną, sportem oraz kształtuje nawyki dbałości o zdrowie psychiczne i fizyczne."

W jaki sposób wychowawca może realizować te punkty Statutu? Grupa wychowawcza liczy od 30 do 35 osób. Wychowawca dysponuje 30 godzinami tygodniowo (razem z dyżurem nocnym), można by przypuszczać że nie jest to mało, aby dobrze poznać swoich podopiecznych. Należy dodać, że w czasie godzin pracy każdy wychowawca zajmuje się nie tylko swoją grupą, lecz musi mieć baczenie na wszystko, co dzieje się w bursie. Po kilku tygodniach od początku roku szkolnego wychowawca zna najważniejsze dane na temat swoich podopiecznych oraz powoli poznaje także pozostałych wychowanków, których w naszej placówce mieszka około 140.

II Poznawanie wychowanków

Przeprowadzając pierwszy wywiad z wychowankiem wychowawca poznaje najważniejsze fakty:
- szkołę i klasę, do której chodzi wychowanek, nazwisko wychowawcy;
- czy uczęszcza na zajęcia pozalekcyjne
- sytuację rodzinną, pyta o miejsce pracy rodziców, czy posiada rodzeństwo, w ogólnych zarysach sytuację materialną rodziny;
- plany na przyszłość, czy chciałby kontynuować naukę
- jakie ma oczekiwania w związku z nauką w Krakowie
- czy ma jakieś hobby

Stanowi to bazę do codziennej obserwacji, która pozwala poznać, dopiero po dłuższym czasie, osobowość i charakter wychowanka. Poznanie wychowanka jest nieodzownym warunkiem do tego, aby pomóc młodemu człowiekowi w rozwinięciu jego zainteresowań i uzdolnień, ewentualnie skierować go do odpowiedniej instytucji, gdzie będzie mógł realizować swoje marzenia. Mam tu na myśli zwłaszcza Młodzieżowe Domy Kultury, których szeroka oferta, spełnia oczekiwania młodzieży.

III Harmonogram dnia wychowanka

Wychowanek w bursie dysponuje niewielką ilością wolnego czasu. Ściśle określone pory posiłków sprzyjają dobrej organizacji czasu, lecz nie każdy licealista z tym sobie radzi. Dzień wychowanka zaczyna się od szóstej rano - pobudka, śniadanie, posprzątanie pokoju, pójście do szkoły. Po powrocie obiad i często wyjście na zajęcia dodatkowe lub spotkanie się z kolegami. Młodzież wykorzystuje na naukę większość swojego wolnego czasu, nie tylko wyznaczone regulaminem tzw. godziny nauki własnej. Na weekend wychowankowie wyjeżdżają do domów rodzinnych, opuszczają placówkę już w piątek po południu i wracają w niedzielę wieczorem lub w poniedziałek rano.

Jak widać z tego skróconego opisu wychowawca musi wykazać wiele starań i pomysłowości, aby wychowanek po południu miał alternatywę dla biernego oglądania telewizji czy rozmów z kolegami.

IV Obszary działania wychowawcy
1. Propagowanie czytelnictwa

W bursie działa biblioteka dysponująca ponad dwoma tysiącami tomów. Oprócz lektur szkolnych posiada literaturę piękną oraz encyklopedie i słowniki Zachęcamy młodzież do korzystania z naszego księgozbioru, wzbogacanego dzięki zakupom oraz darom pozyskiwanym poprzez prywatne kontakty wychowawców z wydawnictwami. Dzięki temu nasza biblioteka posiada najnowsze pozycje z literatury polskiej i światowej, na których zakup brak środków finansowych w budżecie placówki. Jeśli nie ma u nas potrzebnej książki wychowanek może skorzystać z filii biblioteki publicznej, działającej w pobliskim osiedlu. W naszej bibliotece młodzież może również zapoznać się z prasą, polecamy tytuły ambitne: "Politykę" i "Newsweek" Prasę z tygodniowym opóźnieniem przekazują wychowawcy.

2. Koła zainteresowań

Wychowawca, który jest specjalistą w jakiejś dziedzinie ma możność swoją wiedzę i zamiłowanie przekazać wychowankom poprzez koła zainteresowań. W naszej placówce młodzież może uczyć się języka rosyjskiego, który staje się coraz bardziej modny. Okazuje się, że brak nakazu nauki, zmiana nastawienia do naszych sąsiadów oraz przydatność znajomości języka rosyjskiego są wystarczającym bodźcem do nauki.

Koło Teatralne zajmuje się organizowaniem wyjść do teatru. Co najmniej raz w miesiącu młodzież ma możliwość pójść na interesujący spektakl do Teatru Starego, Teatru STU lub Teatru im. J. Słowackiego, dopłacając symboliczną kwotę do biletu. Wyniki ankiety przeprowadzonej w ramach wewnętrznego mierzenia jakości pracy bursy przekonują do celowości takich działań.

Dla amatorów kart prowadzona jest nauka brydża sportowego. Dzięki temu, ze zajęcia odbywają się na miejscu i w dogodnym dla zainteresowanych czasie, cieszą się powodzeniem.
Część osób zadowala się poznaniem podstawowych zasad, tylko najwytrwalsi zaliczają cały kurs nauki gry w brydża.

3. Zachęcanie do udziału w konkursach

Wyróżniłabym dwa rodzaje konkursów: konkursy wewnętrzne i zewnętrzne.
Konkursy wewnętrzne; organizowane przez macierzystą placówkę na jej terenie, adresowane do wszystkich wychowanków, nie tylko tych szczególnie uzdolnionych. Konkurs plastyczny, którego tematem było życie bursy w karykaturze cieszył się dużym powodzeniem. Ci, którzy nie wzięli bezpośredniego udziału z zaciekawieniem oglądali prace kolegów.

Konkursy zewnętrzne; odbywające się poza placówką. Z tego rodzaju konkursów na uwagę zasługuje Przegląd Dorobku Artystycznego Internatów i Burs, przeznaczony dla młodzieży z małych miasteczek i wsi, która do tej pory nie miała możliwości zaprezentować się na szerszym polu. Konkurs obejmuje recytację, formy muzyczne oraz plastyczne.

Do udziału w konkursach specjalistycznych jak np. Wojewódzki Konkurs Poezji Śpiewanej kierujemy indywidualnie szczególnie uzdolnionych wychowanków.

4. Wychowanie przez sztukę

Bez zachęty młodzież chodzi do kina i supermarketów. Do pójścia do teatru czy na ciekawa wystawę potrzebuje inspiracji. Obcowanie ze sztuką ułatwia kształtowanie u wychowanków postawy "otwartego umysłu". Już John Dewey zauważył, że sztuka zaspokaja różnorodne potrzeby człowieka. Zwrócił uwagę na związek między doświadczeniem estetycznym a wszelkim doświadczeniem. Sztuka jest pośrednikiem między młodym człowiekiem, a światem zewnętrznym. Dzięki zdolności wywoływania nowych doświadczeń i przeżyć sztuka spełnia ważną funkcję w życiu człowieka, zwłaszcza funkcje komunikatywne oraz pobudzenie wyobraźni.

Thomas Munro również widzi związek między doświadczeniem estetycznym a kształtowaniem ogólnych postaw i doświadczeń ludzkich, podkreśla wszakże rolę wychowania w intensyfikacji tych doświadczeń.

Victor Lowenfeld zwraca uwagę na związek między wychowaniem artystycznym a kształtowaniem ogólnej postawy twórczej człowieka. Teza Lowenfelda, aby w procesie nauczania nie skupiać się na przekazywaniu informacji lecz położyć nacisk na rozwijanie postawy twórczej, gdyż tylko człowiek twórczy będzie umiał w różnych sytuacjach wykorzystać nabyte wiadomości.

Irena Wojnarowa podkreśla, że wychowanie przez sztukę można i należy realizować w stosunku do całej młodzieży, nie tylko do tej części, która jest uzdolniona artystycznie.

Sztuka kształtuje kulturę i styl bycia, obyczaje i upodobania. Sztuka stanowi środek wychowawczy poprzez to, że aktywizuje przeżycia emocjonalne, pogłębia i usprawnia procesy poznawcze, wyzwala dyspozycje twórcze. Działa poprzez indywidualne przeżycie estetyczzne.

W warunkach bursy można lepiej spełniać postulat indywidualizacji kontaktu ze sztuką. Przeżycia estetyczne organizowane przez szkołę mają charakter zbiorowy. W bursie rola wychowawcy polega na zachęcaniu, dostarczaniu wielu różnorodnych treści do indywidualnego wyboru. Nawet grupowe wyjścia do muzeum czy teatru nie mają charakteru masowego lecz kameralny, sprzyjający intymnemu przeżyciu estetycznemu.

Bibliografia
1. Wojnarowa I., "Estetyka i wychowanie" - PWN 1970
2. Wojnarowa I., "Perspektywy wychowawcze sztuki" - Nasza Księgarnia 1966
3. Szuman S., "O sztuce i wychowaniu estetycznym" - PZWS 1962
 

Opracowanie: Małgorzata Praszałowicz

Wyświetleń: 648