Plany i aspiracje życiowe młodzieży z wadą słuchu

Życie ludzkie od momentu narodzin do śmierci tworzy ramy, w których człowiek podejmuje określone działania. Ich obraz, charakter zmienia się w poszczególnych okresach, od przypadkowych, nieświadomych, do przemyślanych nadających sens ludzkiej egzystencji. Jednym z ważnych motywów aktywności człowieka są aspiracje, współdecydujące o planach życiowych, o bliższych, dalszych zamierzeniach, pragnieniach. Są one czynnikami silnie warunkującymi zachowanie człowieka, a przy tym oddziałującymi w bardzo długich okresach życia .Pojawiają się i kształtują w wieku młodzieńczym, zastępując dziecięce marzenia o przyszłości świadomymi wyraźnymi planami związanymi z okresem kiedy człowiek jest w pełni samodzielny.

Okres dorastania to etap w życiu człowieka, w którym wchodzi on w okres poszukiwań sensu własnego istnienia, swojej roli w życiu.

Jest to czas intensywnego poznawania siebie krystalizacji tożsamości. Refleksje nad własnym życiem, nad realizacją własnych celów, planów, zamierzeń pojawiają się wielokrotnie. U progu "dorosłości" młodzież posiada wachlarz możliwości do dokonania właściwego wyboru, aby zrealizować swój potencjał rozwojowy. Oczywistym tego warunkiem jest rozeznanie we własnych możliwościach i zdolnościach. Plany i dążenia życiowe, związane z nimi aspiracje są nurtującymi sprawami młodzieży niesłyszącej. Podobnie jak jej pełnosprawni rówieśnicy, chłopcy i dziewczęta z wadą słuchu mają określony obraz świata, w którym żyją i w którym w przyszłości chcą sprawnie funkcjonować poprzez realizację planów zawodowych, rodzinnych, związanych z organizacją czasu wolnego. Młodzież niesłysząca programując swoją linie życiową bierze pod uwagę własne możliwości, ograniczenia będące konsekwencjami głuchoty. Powyższa problematyka stała się dla mnie inspiracją do przeprowadzenia badań nad kształtowaniem się planów i aspiracji życiowych młodzieży niesłyszącej.

Celem moich badań było rozpoznanie motywu wyboru dróg życiowych młodzieży, analiza zjawisk, czynników wpływających na ich realizację określenie aktualnego stanu kształtowania się planów i aspiracji życiowych młodzieży niesłyszącej.

Badaniami, w których przyjęłam metodologię Tadeusza Pil cha objęłam 20 uczniów z klas drugich i trzecich Technikum Gastronomicznego, Poligraficznego, Odzieżowego. Stosując metodę sondażu diagnostycznego z uczniami oraz wywiad z gronem pedagogicznym szkoły starałam się uzyskać informacje jak najbardziej wiarygodne, autorytatywne, mimo iż zdawałam sobie sprawę z trudności w toku badań, do których zaliczyłam: subiektywizm, niechęć młodzieży do badań oraz fakt iż zjawisko kształtowania się planów życiowych jest procesem niestabilnym.

Wyniki przeprowadzonych przeze mnie badań nad kształtowaniem się planów i aspiracji młodzieży niesłyszącej, uzyskane odpowiedzi na postawione problemy badawcze, upoważniają mnie do wyprowadzenia pewnych uogólnień.

Plany i dążenia edukacyjne młodzieży niesłyszącej wiążą się najczęściej z ukończeniem szkół pomaturalnych. Nieliczna części badanej młodzieży swoją przyszłość wiąże ze studiami i zdobyciem wykształcenia na wyższym poziomie. Wśród ankietowanych są uczniowie nie potrafiący sprecyzować swoich planów po ukończeniu szkoły, jak również tacy, którzy bezpośrednio po ukończeniu szkoły zamierzają podjąć pracę zarobkową.

Dążenia młodzieży skupiającej się w wokół takich wartości jak: założenie szczęśliwej rodziny, posiadanie potomstwa, zdobycie pracy, pieniędzy, mieszkania zaakceptowanie przez otoczenie. Młodzież bardzo wysoko ceni oparcie w najbliższej rodzinie, niezależność materialną, stabilizację życiową. Nieliczni uczniowie myślą o osiągnięciu wysokiego stanowiska, pracy dającej możliwości kierowania innymi.

Na podjęcie decyzji związanej z dalszą drogą edukacyjną mają wpływ głównie rodzice nauczyciele, w mniejszym stopniu starsi koledzy, znajomi.

Wybór przyszłego zawodu młodzieży uzależniono głównie od korzyści finansowych, chęć wykonywania ciekawej i lekkiej fizycznie pracy. Badani pragną w większości podjąć pracę w środowisku, które zapewnia im kontakt zarówno z głuchymi jak i słyszącymi pracownikami. W słyszących współpracownikach widzą szansę rozwoju, poznawania świata, poszerzenie horyzontów myślowych, a także pomocną dłoń gdy pojawią się trudności. Praca wśród głuchych daje poczucie bezpieczeństwa, pewność siebie, możliwość swobodnego porozumiewania się drogą manualną.

Badana młodzież posiada także plany związane z zagospodarowaniem wolnego czasu ,które pragnie zrealizować wchodząc w świat dorosłych. Większość chce poświęcić się rodzinie, pomocy współmałżonkowi, wychowaniu dzieci. Znaczna część preferuje aktywne formy spędzania wolnego czasu: wycieczki, spacery. Uczniowie wysuwają również koncepcje życia w gronie przyjaciół, najbliższej rodziny, rodziców, rodzeństwa. Badani nie prezentują postaw otwartych związanych z członkostwem w organizacjach społecznych. Nikłe zaangażowanie w sprawy społeczne należy tłumaczyć trudnościami komunikacyjnymi, jak również destrukcyjnym wpływem głuchoty na rozwój sfery społecznej w osobowości jednostek z wadą słuchu .

Aspiracje i plany życiowe młodzieży niesłyszącej zdeterminowane są standardami wytwarzanymi przez ludzi dorosłych z jej otoczenia. Są to przede wszystkim rodzice, pracujące rodzeństwo. Wzorce osób najbliższych maja wpływ na postawę młodzieży wobec przyszłej pracy. Badani pragną wzorem rodziców, rodzeństwa wykonywać pracę dobrze płatną i interesującą. Większość wyraża chęć powielenia modelu domu rodzinnego, w którym wyrasta i osiągnięcia dobrego standardu życia .W trakcie badań uwidoczniły się różnice między planami i dążeniami młodzieży wybitnie uzdolnionej, a aspiracjami uczniów przeciętnych. Młodzież wyróżniająca się w nauce upatruje swoją przyszłość w kontynuacji nauki na poziomie wyższym. Najważniejszymi wartościami dla tej grupy uczniów jest zdobywanie wiedzy, ukończenie studiów i znalezienie interesującej pracy dającej wiele satysfakcji .Projekty związane z założeniem przyszłej rodziny są odległe i nieprecyzyjne.

Zupełnie inaczej o swojej przyszłości myślą uczniowie otrzymujący w szkole oceny przeciętne. Ich plany życiowe koncentrują się wokół osiągnięci stabilizacji życiowej, znalezienia partnera życiowego złożenie rodziny.

Realizację planów i aspiracji życiowych młoda generacja uzależnia od własnych starań, wysiłków, ale także od pomocy rodziców rodzeństwa. Uczniowie wymieniają ponadto następujące czynniki, które uważają za istotne przy spełnianiu swoich planów związanych z przyszłością: udzielanie przez innych psychicznego wsparcia, pomocy w razie pojawienia się trudności, uczciwość, tolerancje ze strony ludzi, których spotykają.

Opracowanie: Bernadeta Gomółka

Wyświetleń: 1432